การสร้างคุณค่าและสมรรถนะหลักนักสังคมสงเคราะห์วิชาชีพ

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง “คุณค่าและสมรรถนะหลักของนักสังคมสงเคราะห์วิชาชีพในหน่วยงานรัฐ” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณค่าและสมรรถนะหลักของวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ที่จำเป็น ทันต่อการเปลี่ยนแปลงทางสังคม และเพื่อหาแนวทางการเพิ่มสมรรถนะหลักในการทำงานสังคมสงเคราะห์วิชาชีพในหน่วยงานภาครัฐ ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี ประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณ สำรวจความคิดเห็นของกลุ่มตัวอย่างจำนวน 1,250 คน ตามสัดส่วนของจำนวนประชากรที่เป็นนักสังคมสงเคราะห์ใน 11 หน่วยงาน การวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เจาะลึกผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 15 คน 

ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เห็นว่า คุณค่าของนักสังคมสงเคราะห์วิชาชีพคือการมีศักดิ์ศรีและคุณค่าความเป็นมนุษย์มีความสำคัญต่อวิชาชีพสังคมสงเคราะห์มากที่สุด สมรรถนะหลักของวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ที่จำเป็นมากที่สุด 5 อันดับแรก คือ 1) การแสวงหาข้อเท็จจริงและการสืบค้นข้อมูลอย่างรอบด้าน 2) การรู้เท่าทันสถานการณ์ สามารถคิดวิเคราะห์/คิดเชิงเหตุผล 3) การประเมินสภาวะผู้ใช้บริการ ประเมินครอบครัว ความเสี่ยงและความรุนแรงที่ก่อผลกระทบต่อผู้ใช้บริการ 4) การเห็นภาพองค์รวมสามารถเชื่อมโยงมิติของปัญหาเชิงบูรณาการการมองภาพองค์รวม และ 5) ความเข้าใจความหลากหลายในมิติทางสังคมและวัฒนธรรมของผู้ใช้บริการ แนวทางการสร้างคุณค่าและสมรรถนะหลักนักสังคมสงเคราะห์วิชาชีพ คือการพัฒนาศักยภาพของนักสังคมสงเคราะห์ในการเก็บรวบรวมข้อมูลรายกรณีให้เป็นระบบ การเพิ่มความสามารถในการสร้างโปรแกรมพัฒนาระบบฐานข้อมูลบริการสังคมสงเคราะห์ออนไลน์ และพัฒนาข้อมูลระบบดิจิทัล ซึ่งเป็นบทบาทของสถาบันการศึกษาที่สอนวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ต้องปรับปรุงหลักสูตรให้นักศึกษามีสมรรถนะดังกล่าวเพื่อตอบสนองต่อความต้องการจำเป็นของสังคมที่มีต่อวิชาชีพสังคมสงเคราะห์

ข้อเสนอแนะต่อสำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (กพ.) ควรสนับสนุนให้นักสังคมสงเคราะห์ได้รับค่าตอบแทนวิชาชีพ สภาวิชาชีพสังคมสงเคราะห์ สมาคมนักสังคมสงเคราะห์ และสมาคมสภาการศึกษาสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และสวัสดิการสังคมไทยควรบูรณาการความร่วมมือพัฒนาสมรรถนะทางวิชาชีพด้านการปฏิบัติงาน คือ ความรู้เท่าทันสถานการณ์ ความสามารถคิดวิเคราะห์/คิดเชิงเหตุผล การบริหารทรัพยากรอย่างคุ้มค่า โปร่งใส การทำงานเป็นทีม การสังเคราะห์องค์ความรู้จากงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ในแต่ละระดับ รวมทั้งพัฒนาให้เกิดโยบายสาธารณะ และสถาบันการศึกษาควรปรับปรุงหลักสูตรการเรียนการสอนโดยเน้นการฝึกปฏิบัติงานจริงเพิ่มระยะเวลาการฝึกทักษะให้มากขึ้น