การพัฒนาการคุ้มครองสิทธิของผู้สูงอายุในสถานคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง

บทคัดย่อ

การศึกษามีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์การคุ้มครองสิทธิและรูปแบบการเข้าถึงสิทธิของผู้สูงอายุและผู้ที่กำลังจะเข้าสู่วัยผู้สูงอายุในสถานคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนางานการคุ้มครองสิทธิ และเพื่อจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบาย มีการเก็บรวบรวมข้อมูลทั้งเชิงปริมาณจากกลุ่มตัวอย่างคนไร้ที่พึ่งอายุ 50 ปีขึ้นไปจำนวน 919 คน ในสถานคุ้มครองฯ 6 แห่ง เก็บรวบรวมข้อมูลเชิงคุณภาพจำนวน 69 คน โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก อภิปรายกลุ่มย่อย และจัดเวทีแลกเปลี่ยน ผลการศึกษาพบว่า 1) สถานคุ้มครองฯกำลังเผชิญกับภาวะสังคมสูงอายุที่เข้มข้นโดยมีร้อยละของผู้ใช้บริการอายุ 60 ปีขึ้นไปสูงกว่าร้อยละ 28 การดูแลผู้สูงอายุในสถานคุ้มครองฯ มีลักษณะเฉพาะหน้า และไม่มีบริการเฉพาะสำหรับผู้สูงอายุ 2) รูปแบบและการเข้าถึงสิทธิของผู้ใช้บริการได้รับการคุ้มครองในฐานะ “คนไร้ที่พึ่ง” แต่การคุ้มครองในฐานะ “ผู้สูงอายุ” ยังมีช่องว่าง 3) แนวทางการพัฒนางานการคุ้มครองสิทธิผู้สูงอายุในสถานคุ้มครองฯ (ก) มาตรการทางกฎหมาย (ข) มาตรการผสานความร่วมมือในการทำงานโดยมีผู้สูงอายุเป็นศูนย์กลาง (ค) มาตรการยกระดับการให้บริการที่คุ้มครองสิทธิของผู้สูงอายุในสถานคุ้มครองฯ 4) ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย (ก) มาตรการยกระดับการคุ้มครองสิทธิของผู้สูงอายุไร้ที่พึ่งให้ดำรงอยู่อย่างมีคุณค่ามีศักดิ์ศรี (ข) มาตรการป้องกันคนเข้าสู่สถานคุ้มครองฯ โดยส่งเสริมให้ผู้สูงอายุพึ่งพาตนเองได้ และใช้ชีวิตอย่างมีคุณภาพในถิ่นที่อยู่เดิม การวิจัยนี้เน้นย้ำถึงความจำเป็นเร่งด่วนของนโยบายที่ปรับให้เหมาะสมกับความต้องการเฉพาะของผู้สูงอายุในสถานคุ้มครองฯ เพื่อสิทธิและศักดิ์ศรีของผู้สูงอายุ