การส่งเสริมการรู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้า: ถอดบทเรียนจากการทำงานกับผู้เรียนการศึกษานอกระบบ

บทคัดย่อ

ประเทศไทยกำลังเผชิญสถานการณ์การแพร่ระบาดของบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเด็กและเยาวชน โดยเฉพาะกลุ่มผู้เรียนการศึกษานอกระบบ อันมีสาเหตุมาจากกลยุทธ์ทางการตลาดของอุตสาหกรรมยาสูบ และข้อจำกัดในการส่งเสริมการรู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้าให้กับผู้เรียนที่มีความแตกต่างหลากหลาย บทความฉบับนี้ จึงมีเป้าหมายนำเสนอบทเรียนการส่งเสริมการรู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้าสำหรับผู้เรียนการศึกษานอกระบบ พร้อมทั้งเสนอรูปแบบการส่งเสริมการรู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้าให้ผู้เรียนการศึกษานอกระบบ ผ่านกระบวนการเรียนรู้เชิงปฏิบัติระหว่างการดำเนินงานและภายหลังการดำเนินงาน และการทบทวนการทำงาน ผลการถอดบทเรียน พบว่า การส่งเสริมการรู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้าสำหรับผู้เรียนการศึกษานอกระบบ ประกอบด้วย 3 ขั้นตอน คือ (1) รู้จักกลุ่มเป้าหมาย (2) ส่งเสริมการเรียนรู้ด้วยการใช้ประสบการณ์ของผู้เรียนเป็นฐาน และ (3) สะท้อนผลการเรียนรู้ โดยมีปัจจัยและเงื่อนไขแห่งความสำเร็จ คือ การมีส่วนร่วมกับภาคีเครือข่ายการศึกษานอกระบบ และเข้าใจแรงจูงใจในการเรียนรู้ของผู้เรียน อย่างไรก็ตามบทเรียนที่ได้จากการดำเนินงาน สามารถพัฒนาเป็นรูปแบบการส่งเสริมการเรียนรู้เชิงประสบการณ์เพื่อการรู้เท่าทันบุหรี่ไฟฟ้าสำหรับผู้เรียนการศึกษานอกระบบ หรือ R-E-R Model ได้แก่ (1) Recognize (รู้เขา) การทำความเข้าใจและรู้จักประสบการณ์เดิมของผู้เรียน (2) Experience (รู้เรา) การเรียนรู้ร่วมกันระหว่างผู้ส่งเสริมการเรียนรู้กับผู้เรียนด้วยการใช้ประสบการณ์เป็นฐาน และ (3) Reflect (รู้จริง) การประเมินผลการเรียนรู้และการนำความรู้ไปประยุกต์ใช้จริง