การก้าวออกจากการให้มนุษย์เป็นศูนย์กลางในงานสังคมสงเคราะห์: บทพิจารณาว่าด้วยสัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์

บทคัดย่อ

แม้งานสังคมสงเคราะห์จะสะท้อนการทำงานแบบให้มนุษย์เป็นศูนย์กลาง แต่ในบางมิติงานสังคมสงเคราะห์ได้ให้ความสำคัญกับมิติจิตวิญญาณและสังคมสงเคราะห์สีเขียวเช่นกัน ทว่ายังไม่สอดคล้องกับแนวคิดพ้นมนุษย์มากนักเนื่องจากยังให้ความสำคัญกับมนุษย์เป็นสำคัญ อย่างไรก็ตาม หลังจากที่แนวคิดพ้นมนุษย์เริ่มเป็นที่รู้จักมากขึ้น นักวิชาการทางสังคมสงเคราะห์จำนวนหนึ่งได้เสนอความคิดและวิธีการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์เฉพาะรายกับผู้กระทำการอื่น ทั้งในแง่ของการพิจารณาว่าเป็นส่วนหนึ่งของระบบผู้ใช้บริการและเชิงการบำบัด ที่เรียกว่าการบำบัดโดยอาศัยสัตว์ (Animal-Assisted Therapy [AAT]) ซึ่งนักวิชาการกลุ่มนี้จะเรียกว่าสัตว์ในการบำบัดว่าสัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์ อาทิ การบำบัดด้วยสุนัขและม้าในกลุ่มเป้าหมายที่หลากหลาย เช่น เด็กออทิสติก ผู้มีประสบการณ์ถูกกระทำความรุนแรง ผู้มีบาดแผลทางจิตใจ เป็นต้น นอกจากนั้นบทความนี้มีข้อสังเกตว่าแม้ยังมีอุปสรรคเรื่องความเข้ากันได้เชิงปรัชญาในการนำแนวคิดดังกล่าวมาใช้ในงานสังคมสงเคราะห์ แต่นักวิชาการจำนวนหนึ่งได้พยายามแสดงให้เห็นถึงความเกี่ยวข้องกับทฤษฎีสังคมสงเคราะห์แนวต่อต้านการกดขี่ รวมถึงความสอดคล้องกับหลักการบำบัดทางจิตและจิตสังคม และเสนอความเป็นไปได้ในการนำแนวคิดพ้นมนุษย์มาใช้กับงานสังคมสงเคราะห์เช่นการกำหนดให้สัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของข้อมูลที่นักสังคมสงเคราะห์ต้องคำนึงถึงอย่างทัดเทียมกับข้อมูลอื่น รวมถึงข้อท้าทายทางจริยธรรมของการใช้สัตว์ที่ไม่ใช่มนุษย์มาเป็นส่วนหนึ่งของการบำบัดเพื่อมุ่งหวังให้เป็นก้าวใหม่ของงานสังคมสงเคราะห์เฉพาะรายในประเทศไทย