การเข้าถึงและใช้ประโยชน์บริการฟื้นฟูสมรรถภาพทหารผ่านศึกพิการ : กรณีศึกษาโรงพยาบาลทหารผ่านศึกในพระบรมราชูปถัมภ์

บทคัดย่อ

การศึกษาเรื่อง “การเข้าถึงและใช้ประโยชน์บริการฟื้นฟูสมรรถภาพทหารผ่านศึกพิการกรณีศึกษาโรงพยาบาลทหารผ่านศึกในพระบรมราชูปถัมภ์” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเข้าถึงและการใช้ประโยชน์จากบริการฟื้นฟูสมรรถภาพทั้ง 4 ด้าน ได้แก่ 1. การฟื้นฟูทางด้านการแพทย์ 2. การฟื้นฟูสมรรถภาพทางการศึกษา
3. การฟื้นฟูสมรรถภาพทางอาชีพ 4. การฟื้นฟูสมรรถภาพทางสังคมของทหารผ่านศึกพิการ ในโรงพยาบาลทหารผ่านศึก เป็นการวิจัยเชิงสำรวจกลุ่มตัวอย่างเป็น ทหารผ่านศึกพิการ ผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน ที่เข้ารับการรักษาพยาบาล ณ โรงพยาบาลทหารผ่านศึกจำนวน 130 คน ใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือเก็บข้อมูลและวิเคราะห์ ด้วยโปรแกรมสำเร็จรูปทางสถิติเพื่อการวิจัยทางสังคม สถิติที่ใช้ ได้แก่ การแจกแจงความถี่และการหาค่าร้อยละค่าเฉลี่ยและค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการศึกษาสรุปได้ดังนี้

ทหารผ่านศึกพิการส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีอายุเฉลี่ย 68 ปี ส่วนใหญ่เป็นทหารผ่านศึกพิการบัตรชั้นที่ 4 มีสถานภาพสมรสโสด และไม่ได้ประกอบอาชีพ ซึ่งมีสาเหตุของความพิการเกิดจากอุบัติเหตุมากที่สุด โดยส่วนมากพิการทางการเคลื่อนไหว ทหารผ่านศึกมีความรับรู้สิทธิตามพระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณชีวิตคนพิการ 2550 รองลงมาการรับรู้เรื่องสาระสำคัญของพระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ.2550 ด้านสิทธิ พบว่า ทหารผ่านศึกพิการมีการรับรู้ในเรื่องการจะขอจดทะเบียนคนพิการได้ต้องดำเนินเรื่องเพื่อขอใบรับรองความพิการกับโรงพยาบาลก่อนมากที่สุด เช่นเดียวกับการเข้าถึงสิทธิ แต่ในด้านการใช้ประโยชน์กลับ พบว่า มีการใช้ประโยชน์ตามสาระสำคัญของพระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ พ.ศ.2550 ด้านสิทธิตามมาตรา 20 อยู่ในระดับปานกลาง ในส่วนของบริการการฟื้นฟูสมรรถภาพนั้น บริการการฟื้นฟูสมรรถภาพทางสังคม ทหารผ่านศึกพิการ มีการรับรู้ในเรื่อง การมีสิทธิได้รับเบี้ยความพิการเดือนละ 800 บาท มากที่สุด เช่นเดียวกับในด้านการเข้าถึง พบว่า ทหารผ่านศึกพิการมีสิทธิได้รับเบี้ยความพิการเดือนละ 800 บาท มากที่สุด โดยภาพรวมมีการใช้ประโยชน์ด้านสิทธิบริการการฟื้นฟูสมรรถภาพทั้ง 4 ด้าน ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมและพัฒนาคุณชีวิตคนพิการ 2550 อยู่ในระดับปานกลางและในส่วนของบริการฟื้นฟูสมรรถภาพ
ตามพระราชบัญญัติองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก พ.ศ.2510 ทหารผ่านศึกพิการรับรู้สิทธิ ในส่วนของบริการการฟื้นฟูสมรรถภาพทางการศึกษาตามพระราชบัญญัติองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก พ.ศ.2510 ผู้ตอบแบบสอบถามมีการรับรู้ในเรื่อง ทหารผ่านศึกพิการบัตรชั้นที่ 1 มีสิทธิได้รับทุนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ มากที่สุดร้อยละ 80.0 ในด้านการเข้าถึง พบว่า ทหารผ่านศึกพิการมีสิทธิได้รับบริการกายภาพบำบัดภายหลังความพิการมากที่สุดร้อยละ 80.0 โดยภาพรวมทหารผ่านศึกพิการมีการใช้ประโยชน์ด้านสิทธิบริการการฟื้นฟูสมรรถภาพทั้ง 4 ด้านตามพระราชบัญญัติองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก พ.ศ.2510 อยู่ในระดับปานกลาง

ข้อเสนอแนะ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ควรร่วมมือกับหน่วยงานและองค์กรภาคีเครือข่ายคนพิการ ทั้งหน่วยงานรัฐบาลและเอกชน เพื่อร่วมกำหนดแผนในการพัฒนาการจัดสวัสดิการให้เหมาะสมและคำนึงถึงประโยชน์ของทหารผ่านศึกพิการสูงสุด มีการสำรวจ นโยบายและสวัสดิการของทหารผ่านศึกพิการในข้อแตกต่างของสิทธิประโยชน์ ในแต่ละชั้นบัตรอย่างเหมาะสม เพื่อลดความเหลื่อมล้ำของสิทธิที่ทหารผ่านศึกได้รับ ให้เกิดความเท่าเทียมอย่างมีคุณภาพ รวมถึงมีการศึกษา การวิจัยเพื่อพัฒนานโยบายการจัดสวัสดิการให้ทหารผ่านศึกพิการทันต่อสถานการณ์คนพิการที่เปลี่ยนแปลงไปในปัจจุบัน รวมถึงสิทธิประโยชน์ควรเข้าถึงได้ง่าย เงื่อนไขและข้อกำหนดอาจมีการปรับเปลี่ยน ตามวาระโอกาสในสถานการณ์นั้นๆ