นโยบายการลงทุนทางการเกษตรอย่างรับผิดชอบเพื่อการสร้างสวัสดิการสังคมและความมั่นคงทางอาหาร

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ของการวิจัย 1) เพื่อศึกษาและรวบรวมนโยบายการส่งเสริมเกษตรกรรุ่นใหม่ของประเทศไทยในระยะ  8 ปี ที่ผ่านมา (พ.ศ. 2555 - 2562) และศึกษากรณีตัวอย่างจากเกษตรกรรุ่นใหม่ 4 กรณีศึกษา 2) เพื่อวิเคราะห์ถึงปัจจัยที่นำไปสู่ความสำเร็จ และปัจจัยแห่งอุปสรรคของการดำเนินนโยบายเกษตรกรรุ่นใหม่
3) เพื่อศึกษาถึงช่องว่างทางนโยบายที่ต้องพัฒนาต่อ หรือข้อเสนอแนะอื่นที่ได้จากการวิเคราะห์เอกสารและกรณีศึกษาเกษตรกรรุ่นใหม่ และใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ  ซึ่งมีทั้งการวิจัยเอกสาร และการวิจัยภาคสนาม

            ผลการศึกษาพบว่า นโยบายส่งเสริมและพัฒนาเกษตรกรรุ่นใหม่ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2555 – 2562 มีการออกแบบนโยบายและปฏิบัติการมาอย่างต่อเนื่องสอดคล้องกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติและแผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี  อีกทั้งยังยึดเป้าหมายการพัฒนาประเทศที่ยั่งยืน  ปัจจัยความสำเร็จของการขับเคลื่อนเกษตรกรรุ่นใหม่ต้องอาศัยการพัฒนาในหลายมิติ ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ การใช้เทคโนโลยี การประสานเครือข่าย การพัฒนาตลาด การแปรรูป และพัฒนาผลิตภัณฑ์ ซึ่งต้องใช้ความรู้หลายศาสตร์เข้ามาเกี่ยวข้องดังนั้นจึงจำเป็นต้องใช้การแบบบูรณาการ โดยมีหลายหน่วยงานเข้ามามีส่วน และจากการวิเคราะห์ผลการศึกษาพบว่า งานศึกษาเกี่ยวเกษตรกรรุ่นใหม่ยังมีไม่มากนัก ถือว่ายังต้องมีการบุกเบิกงานวิจัยที่เป็นประเด็นเจาะลึกหรือนโยบายเกษตรกรรุ่นใหม่มากขึ้น  ในด้านปฏิบัติการขับเคลื่อนหลายประเด็นยังมีช่องว่างที่ต้องการพัฒนา อาทิ แม้จะมีนโยบายการให้บริการในจุดเดียวแล้วก็ตาม แต่ในทางปฏิบัติยังไม่สามารถเป็นไปตามนั้น เพราะระบบราชการยังเป็นแบบขั้นตอน   อีกทั้งการนำนโยบายไปสู่การปฏิบัตินั้น ยังไม่ไปสู่วงกว้างมากนัก   กระบวนการออกแบบนโยบายเกษตรกรรุ่นใหม่จึงควรเปิดกว้างให้เป็นนโยบายสาธารณะ มากกว่าเป็นนโยบายที่ถูกกำหนด  หากใช้กระบวนการมีส่วนร่วมก็จะนำไปสู่การร่วมคิด ร่วมทำ และตอบโจทย์กลุ่มเป้าหมายได้อย่างแท้จริง