ปัญหาข้อกฎหมายของใบตราส่งอิเล็กทรอนิกส์ ในการรับขนของทางทะเลตามกฎหมายไทย
คำสำคัญ:
ใบตราส่งอิเล็กทรอนิกส์, ใบตราส่ง, รับขนของทางทะเล, ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์บทคัดย่อ
การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีส่งผลให้ธุรกรรมการขนส่งสินค้าระหว่างประเทศปรับตัวสู่ระบบอิเล็กทรอนิกส์ โดยเฉพาะใบตราส่งอิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Bill of Lading: eB/L) ซึ่งมีบทบาทสำคัญใน การลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และลดความเสี่ยงด้านการปลอมแปลงและการสูญหายของเอกสาร อย่างไรก็ตาม การนำใบตราส่งอิเล็กทรอนิกส์มาใช้ในการขนส่งทางทะเลยังเผชิญข้อจำกัดในด้านกฎหมาย โดยเฉพาะในประเทศไทยที่ยังขาดบทบัญญัติที่ชัดเจนรองรับสถานะทางกฎหมายของใบตราส่งอิเล็กทรอนิกส์ส่งผลให้เกิดความไม่แน่นอนเกี่ยวกับสิทธิของผู้ทรงใบตราส่งอิเล็กทรอนิกส์ การโอนสิทธิ การบังคับใช้ การยอมรับในทางกฎหมายจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมถึงปัญหาการรับฟังใบตราส่งอิเล็กทรอนิกส์เป็นพยานหลักฐานในกระบวนการยุติธรรม ตลอดจนปัญหามาตรฐานและความน่าเชื่อถือของระบบอิเล็กทรอนิกส์
บทความนี้มุ่งวิเคราะห์ปัญหาข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการใช้ใบตราส่งอิเล็กทรอนิกส์ในการขนส่งทางทะเล ทั้งในฐานะหลักฐานแห่งสัญญา เอกสารรับมอบสินค้า และเอกสารสิทธิ เป็นการเบื้องต้น โดยพิจารณาจากกฎหมายไทยที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 และพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 รวมถึงการศึกษาแนวทางและหลักเกณฑ์ในกฎหมายระหว่างประเทศ เช่น Hague-Visby Rules, Hamburg Rules, Rotterdam Rules และกฎหมายแม่แบบของ UNCITRAL ตลอดจนแนวทางปฏิบัติระหว่างประเทศของภาคเอกชนที่เกี่ยวข้องกับ ใบตราส่งอิเล็กทรอนิกส์ และเสนอแนวทางแก้ไขในเบื้องต้นว่ารัฐสมควรมีกฎหมายเฉพาะหรือแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายที่ใช้ในปัจจุบันเพื่อยอมรับสถานะทางกฎหมายของใบตราส่งอิเล็กทรอนิกส์ เพื่อให้การใช้ใบตราส่งอิเล็กทรอนิกส์มีความชัดเจน ปลอดภัย และสามารถบังคับใช้ได้จริงในทางปฏิบัติ ทั้งนี้ ในส่วนการแก้ไขพระราชบัญญัติว่าด้วยธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 ได้กล่าวถึงร่างพระราชบัญญัติธุรกรรม ทางอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. .... ที่ผ่านการพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาด้วย
เอกสารอ้างอิง
หนังสือ
ภาษาต่างประเทศ
Girvin, Stephen, 'Paperless Bills of Lading', Carriage of Goods by Sea (3rd Edition, online edn, Oxford Law Pro, 2022).
Guenter Treitel and F.M.B. Reynolds, Carver on Bills of Lading, (4th ed. London: Sweet and Maxwell, 2017).
Yvonne Baatz, Maritime Law (5th ed. Routledge, 2020).
บทความ
ภาษาไทย
กมล สนธิเกษตริน, ‘ใบตราส่งเป็นหลักฐานแห่งสัญญารับขนของทางทะเล’ ใน รวมบทความทางวิชาการในโอกาสครบรอบ 84 ปี ศาสตราจารย์ สัญญา ธรรมศักดิ์.
กำชัย จงจักรพันธ์, ‘ใบตราส่ง: ความหมายและผลทางกฎหมายในฐานะที่เป็นเอกสารสิทธิ’ (2542) 2 วารสารกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ 197.
ธนสร สุทธิบดี, ‘พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 กับการขนส่งของตาม sea waybills’ (2562) 2 วารสารวิชาการเฉลิมกาญจนา 108.
ไผทชิต เอกจริยกร, ‘ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับข้อสงวนในใบตราส่งตาม พ.ร.บ.การรับขนของทางทะเล พ.ศ.2534’ (2548) 8 วารสารกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศ 259.
ภาษาต่างประเทศ
Giusella Finocchiaro, Luca Castellani, 'The UNCITRAL Model Law on Electronic Transferable Records: Introduction and Overview' (2023) 5 European Review of Private Law 955.
Pimkamol Kongphok, ‘The Legal Significance and Evidentiary Effect of the “Weight and Quantity Unknown” Clauses in Bills of Lading under the Rotterdam Rules’ (2564) 2 วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร 3.
Vasileios Ziaka, ‘Challenges Regarding The Electronic Bill of Lading (EBOL)’ (2018) 4 2 International Journal of Commerce and Finance, 40.
Xiaohao Zhu, Zhipeng Cui and Pengfei Zhang, ‘The Role of Electronic Bill of Lading and Challenges to the Current Legal Framework’ (2022) Journal of Shipping and Ocean Engineering 12.
วิทยานิพนธ์
ภาษาไทย
เกษมศักดิ์ อินทวงศ์, ‘ใบตราส่งในการรับขนของทางทะเล : ปัญหาบางประการในทางทฤษฎีและปฏิบัติ’ (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2528).
มนต์นภา จารึกสุนทร, ‘ผลทางกฎหมายของเช็คอิเล็กทรอนิกส์’ (วิทยานิพนธ์ นิติศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2552).
อังคณา นาควิจิตร, ‘ความเสี่ยงของผู้รับประโยชน์ในการรับชำระเงินจากเลตเตอร์ออฟเครดิต ประเภทต่าง ๆ
ในการทำธุรกรรมการค้าระหว่างประเทศ’ (วิทยานิพนธ์ ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2560).
อื่น ๆ
ภาษาต่างประเทศ
Borka Tushevska, ‘Advantages and Disadvantages of SEADOCS and Bolero Systems in Electronic Transfer of Bill of Lading’ <https://shorturl.asia/GtcMo>.
Comité Maritime International, ‘The RoTTeRdam Rules ConvenTion united nations Convention on Contracts for the international Carriage of Goods Wholly or Partly by sea 2008’ <https://comitemaritime.org/wp-content/uploads/2023/12/Rotterdam-Rules-Booklet.pdf>.
Comité Maritime International, ‘Rules for Electronic Bills of Lading’ <https://comitemaritime.org/
work/rules-for-electronic-billing-of-lading/>.
Francesco Berlingieri, ‘A Comparative Analysis of The Hague-Visby Rules, The Hamburg Rules and The Rotterdam Rules’ <https://shorturl.asia/TEcYs>.
HandyBulk, ‘Period coverage of the Hague-Visby Rules’ <https://www.handybulk.com/period-coverage-of-the-haguevisby-rules/>.
Ibrahim Sy, ‘Electronic bills of lading : implications and benefits for maritime transport in Senegal’ (1999) <https://commons.wmu.se/cgi/viewcontent.cgi?article=1360&context=all_dissertations>.
LawBirdie, ‘International Carriage of Goods by Sea: Hamburg or Rotterdam?’ <https://lawbirdie.com/
international-carriage-of-goods-by-sea-hamburg-or-rotterdam/>.
Lloyd's List Intelligence, ‘The Bill of Lading And Delivery: The Common law Actions’ <https://www.i-law.com/ilaw/doc/view.htm?id=130515>.
Marlin Blue, ‘The bill of lading contract in cargo claims’ <https://marlinblue.com/bill-of-lading-contract-in-cargo-claims/>.
Miriam Goldby, ‘The CMI Rules For Electronics Bills of Lading Reassessed in the Light of Current Practices’ <https://www.i-law.com/ilaw/doc/view.htm?id=130562>.
Steamship Mutual, ‘Bills Of Lading - Liability For Incorrect Clausing’ (August 09, 2010) <https://www.steamshipmutual.com/publications/articles/articles/bol_davidag0404)>.
UNECE, ‘White Paper Transfer of Model Law on Electronic Transferable Records - Compliant Titles’ (September 2023) <https://unece.org/sites/default/files/202309/WhitePaper_Transfer-MLETR.pdf>.
United Nations Commission on International Trade Law, ‘UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce (1996) with additional article 5 bis as adopted in 1998’ <https://uncitral.un.org/en/
texts/ecommerce/modellaw/electronic_commerce>.
United Nations ‘United Nations Convention on Contracts for the International Carriage of Goods Wholly or Partly by Sea’ <https://uncitral.un.org/sites/uncitral.un.org/files/media-documents/
uncitral/en/rotterdam-rules-e.pdf>.
United Nations Commission on International Trade Law, ‘Status: United Nations Convention on Contracts for the International Carriage of Goods Wholly or Partly by Sea (New York, 2008) (the “Rotterdam Rules”)’ <https://shorturl.asia/mlkA7>.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ผลงานที่ตีพิมพ์ในวารสารกฎหมายขนส่งและพาณิชยนาวีเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารกฎหมายขนส่งและพาณิชยนาวี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และวารสารกฎหมายขนส่งและพาณิชยนาวี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สงวนสิทธิในการเผยแพร่ผลงานที่ตีพิมพ์ในแบบรูปเล่มและทางสื่ออิเล็กทรอนิกส์อื่นใด
บทความหรือข้อความคิดเห็นใด ๆ ที่ปรากฏในวารสารกฎหมายขนส่งและพาณิชยนาวีเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนโดยเฉพาะ โครงการสถาบันกฎหมายขนส่งและพาณิชยนาวี คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และบรรณาธิการไม่จําเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบ
