การวิเคราะห์ความทับซ้อนและช่องว่างทางกฎหมาย ของนวัตกรรมการขนส่งทางอากาศด้วยอากาศยานไร้คนขับ ภายใต้กระบวนทัศน์เมืองเชิงไบโอฟิลิก

บทคัดย่อ

การพัฒนาเมืองในศตวรรษที่ 21 กำลังเปลี่ยนผ่านเข้าสู่กระบวนทัศน์ “เมืองเชิงไบโอฟิลิก” (Biophilic City) ซึ่งมุ่งเน้นการลดทอนโครงสร้างพื้นฐานทางถนนเพื่อบูรณาการพื้นที่สีเขียวเข้าสู่ระบบนิเวศเมือง นวัตกรรมเชิงยุทธศาสตร์ที่จะมาตอบสนองวิสัยทัศน์นี้คือ “การขนส่งด้วยอากาศยานไร้คนขับเชิงพาณิชย์” (Commercial Drone Delivery) อย่างไรก็ตาม การประยุกต์ใช้นวัตกรรมดังกล่าวในประเทศไทยกำลังเผชิญกับอุปสรรคจากสถาปัตยกรรมทางกฎหมาย บทความวิชาการนี้มุ่งวิเคราะห์ความทับซ้อนและช่องว่างทางกฎหมาย ผลการศึกษาพบว่า ในมิติด้านกฎหมายและการปฏิบัติตาม ผู้ประกอบการมีภาระต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติการเดินอากาศ พ.ศ. 2497 และประกาศสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย ซึ่งกำหนดเขตห้ามบินและระเบียบ ความมั่นคงอย่างเคร่งครัด แม้ระบบกฎหมายจะเปิดให้มีข้อยกเว้นสำหรับภารกิจของรัฐ ตลอดจนมีสิทธิประโยชน์จากการหลีกเลี่ยงภาษีคาร์บอนตามร่างกฎหมายการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และโอกาสเข้าถึงการเงินสีเขียวตามมาตรฐานการกำหนดนิยามและจัดหมวดหมู่กิจกรรมในภาคเศรษฐกิจที่คำนึงถึงสิ่งแวดล้อม (Thailand Taxonomy) ระยะที่ 2 แต่บทวิเคราะห์ชี้ให้เห็นถึงความทับซ้อนในสามประเด็นหลัก ได้แก่ ความขัดแย้งระหว่างการบริหารน่านฟ้าที่ขาดโครงสร้างระเบียงโดรนกับกฎหมายความมั่นคง ปัญหาความรับผิดทางแพ่งของปัญญาประดิษฐ์ในสัญญารับขนทางอากาศซึ่งก่อให้เกิดข้อสงสัยเกี่ยวกับความสามารถในการปรับใช้แนว คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 5136/2547 กับกรณีความเสียหายจากระบบอัตโนมัติ และความเสี่ยงต่อการละเมิดกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) จากระบบนำทาง บทความนี้จึงนำเสนอข้อพิจารณาให้รัฐเร่ง ตรากฎหมายบริหารจัดการน่านฟ้าเฉพาะและปรับปรุงหลักเกณฑ์ความรับผิด เพื่อส่งเสริมให้ไทยเป็นศูนย์กลาง โลจิสติกส์ที่ยั่งยืนภายใต้หลักนิติธรรม