การพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ผ่านการเรียนรู้แบบโครงงานในศตวรรษที่ 21
คำสำคัญ:
การคิดวิเคราะห์ , การเรียนรู้แบบโครงงาน , ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์ ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ผ่านการเรียนรู้แบบโครงงานในศตวรรษที่ 21 และ 2) เพื่อนำเสนอแนวทางการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานที่ส่งเสริมการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์สำหรับผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 โดยมีวิธีดำเนินการดังนี้ 1) ศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ผ่านการเรียนรู้แบบโครงงานในศตวรรษที่ 21 และ 2) สังเคราะห์แนวทางการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานที่ส่งเสริมการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์สำหรับผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 เพื่อหาขั้นตอนสำคัญ ผลการศึกษาตามวัตถุประสงค์ 1) ผลการศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ผ่านการเรียนรู้แบบโครงงานในศตวรรษที่ 21 พบว่า การเรียนรู้แบบโครงงานเป็นกระบวนการที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนได้พัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์อย่างเป็นระบบผ่านการลงมือปฏิบัติ การตั้งคำถาม การแก้ปัญหา และการสะท้อนคิด อีกทั้งยังช่วยเสริมสร้างทักษะการทำงานร่วมกัน การคิดสร้างสรรค์ และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งเป็นทักษะสำคัญในศตวรรษที่ 21 และ 2) ผลการนำเสนอแนวทางการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานที่ส่งเสริมการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์สำหรับผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 พบว่า แนวทางการจัดการเรียนรู้แบบโครงงานที่มีประสิทธิภาพ ประกอบด้วย 5 ขั้นตอนสำคัญ ได้แก่ 1) การกำหนดประเด็นปัญหา 2) การวางแผนและออกแบบโครงงาน 3) การดำเนินการตามแผน 4) การนำเสนอผลงาน และ 5) การประเมินผลและสะท้อนคิด นอกจากนี้ ยังนำเสนอบทบาทของผู้สอนในการจัดการเรียนรู้แบบโครงงาน และแนวทางการประเมินผลที่สอดคล้องกับการพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์
เอกสารอ้างอิง
เกรียงศักดิ์ เจริญวงศ์ศักดิ์. (2553). การพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์. กรุงเทพฯ:
สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ดุษฎี โยเหลา และคณะ. (2557). การศึกษาการจัดการเรียนรู้แบบ PBL ที่ได้จากโครงการสร้างชุดความรู้
เพื่อสร้างเสริมทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 ของเด็กและเยาวชน: จากประสบการณ์ความสำเร็จของ
โรงเรียนไทย. กรุงเทพฯ: ทิพยวิสุทธิ์.
ทิศนา แขมมณี. (2560). ศาสตร์การสอน : องค์ความรู้เพื่อการจัดกระบวนการเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ
(พิมพ์ครั้งที่ 21). กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ประพันธ์ศิริ สุเสารัจ. (2556). การพัฒนาการคิด (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: 9119 เทคนิคพริ้นติ้ง.
พิมพันธ์ เดชะคุปต์ และพเยาว์ ยินดีสุข. (2558). การจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 (พิมพ์ครั้งที่ 3).
กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ไพฑูรย์ สินลารัตน์. (2557). ทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 ต้องก้าวให้พ้นกับดักของตะวันตก. กรุงเทพฯ:
วิทยาลัยครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์.
วิจารณ์ พานิช. (2555). วิถีสร้างการเรียนรู้เพื่อศิษย์ในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.
สมศักดิ์ ภู่วิภาดาวรรธน์. (2554). หลักสูตรการสอนและการเรียนรู้เชิงพัฒนาการ. เชียงใหม่:
ร้านสหการพิมพ์.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ:
พริกหวานกราฟฟิค.
สุคนธ์ สินธพานนท์. (2558). การจัดการเรียนรู้ของครูยุคใหม่เพื่อพัฒนาทักษะของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21.
กรุงเทพฯ: 9119 เทคนิคพริ้นติ้ง.
Battelle for Kids. (2019). Framework for 21st century learning (Online). Available:
https://www.battelleforkids.org/wp-content/uploads/2023/11/P21_Framework_Brief.pdf
, July 30].
Bell, S. (2010). Project-based learning for the 21st century: Skills for the future. The clearing
house, 83(2), pp. 39-43.
Black, P., & Wiliam, D. (1998). Assessment and classroom learning. Assessment in Education:
principles, policy & practice, 5(1), pp. 7-74.
Bloom, B. S. (1956). Taxonomy of educational objectives, handbook I: The cognitive
domain. New York, NY: David McKay.
Boss, S., & Krauss, J. (2014). Reinventing Project-Based Learning: Your Field Guide to
Real- World Projects in the Digital Age (2nd ed.). Eugene, OR: International
Society for Technology in Education.
Buck Institute for Education. (2019). Gold standard PBL: Essential project design elements
(Online). Available: https://www.pblworks.org/what-is-pbl/gold-standard-project-design
, July 22].
Costa, A. L., & Kallick, B. (2000). Discovering and exploring habits of mind.
Alexandria, VA: Association for Supervision and Curriculum Development.
Hart, D. (1994). Authentic assessment: A handbook for educators. Menlo Park, CA:
Addison-Wesley Publishing Company.
Hattie, J., & Timperley, H. (2007). The power of feedback. Review of educational research,
(1), pp. 81-112.
Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-based learning: What and how do students learn?.
Educational psychology review, 16(3), pp. 235-266.
Hmelo-Silver, C. E., & Barrows, H. S. (2006). Goals and strategies of a problem-based learning
facilitator. Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 1(1), pp. 21-39.
https://doi.org/10.7771/1541-5015.1004
Krajcik, J. S., & Blumenfeld, P. C. (2006). Project-based learning. In R. K. Sawyer (Ed.), The
Cambridge handbook of the learning sciences (pp. 317-334). Cambridge, UK:
Cambridge University Press.
Krauss, J., & Boss, S. (2013). Thinking through project-based learning: Guiding deeper
inquiry. Thousand Oaks, CA: Corwin.
Larmer, J., & Mergendoller, J. R. (2010). Seven essentials for project-based learning.
Educational leadership, 68(1), pp. 34-37.
Larmer, J., Mergendoller, J., & Boss, S. (2015). Setting the standard for project based
learning: A Proven approach to rigorous classroom instruction. Alexandria, VA:
ASCD.
Markham, T. (2011). Project based learning a bridge just far enough. Teacher librarian,
(2), pp. 38-42.
Markham, T., Larmer, J., & Ravitz, J. (2003). Project based learning handbook: A guide to
standards-focused project based learning for middle and high school teachers
(2nd ed.). Novato, CA: Buck Institute for Education.
Marzano, R. J. (2001). Designing a new taxonomy of educational objectives.
Thousand Oaks, CA: Corwin Press.
Mueller, J. (2024). Authentic assessment toolbox (Online). Available:
https://jonfmueller.com/toolbox/ [2025, July 30].
Ravitz, J., Hixson, N., English, M., & Mergendoller, J. (2012). Using project-based learning to
teach 21st century skills: Findings from a statewide initiative. In Proceedings of
Society for Information Technology & Teacher Education International
Conference 2012 (pp. 1038-1045). Chesapeake, VA: AACE.
Thomas, J. W. (2000). A review of research on project-based learning (Online).
Available: http://www.bobpearlman.org/BestPractices/PBL_Research.pdf [2025, July 20].
Topping, K. J. (2009). Peer assessment. Theory Into practice, 48(1), pp. 20-27.
Trilling, B., & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times.
San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes.
Cambridge. MA: Harvard University Press.
Wiggins, G., & McTighe, J. (2005). Understanding by design (2nd ed.). Alexandria, VA:
Association for Supervision and Curriculum Development.
World Economic Forum. (2020). The future of jobs report 2020 (Online). Available:
https://www3.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_2020.pdf [2025, July 20].
