ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาไทย: กุญแจสู่การพลิกโฉมโรงเรียนในยุค AI
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ในยุคที่ปัญญาประดิษฐ์ (AI) และเทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามามีบทบาทสำคัญต่อการศึกษา บทบาทภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา กลายเป็นปัจจัยชี้ขาดในการพลิกโฉมโรงเรียนไทยให้พร้อมรับการเปลี่ยนแปลงของศตวรรษที่ 21 บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาไทยในฐานะกุญแจสู่การพัฒนาคุณภาพการศึกษาในยุค AI โดยสอดแทรกกรอบนโยบายการศึกษาที่เกี่ยวข้องของประเทศไทย บทความได้ทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้องเพื่อจำแนกองค์ประกอบสำคัญของภาวะผู้นำดิจิทัล อาทิ วิสัยทัศน์ด้านดิจิทัล การบริหารจัดการเทคโนโลยี การพัฒนาสมรรถนะดิจิทัลของครูบุคลากร ตลอดจนการใช้นวัตกรรม AI ในการจัดการเรียนรู้ จากนั้นจึงวิเคราะห์เชิงนโยบายโดยเชื่อมโยงกรอบภาวะผู้นำดิจิทัลกับแผนปฏิบัติราชการกระทรวงศึกษาธิการ ปี 2568 แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2574 และแผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566–2570 ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่าภาวะผู้นำดิจิทัลเป็นปัจจัยสนับสนุนการขับเคลื่อนนโยบายสู่การปฏิบัติ ตั้งแต่การส่งเสริมทักษะแห่งอนาคตสำหรับผู้เรียน การนำ AI มาประยุกต์ใช้ในโรงเรียน ไปจนถึงการยกระดับคุณภาพผู้บริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษา บทความนำเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพื่อพัฒนาภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาไทย และสังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่ในรูปแบบกรอบแนวคิดที่เชื่อมโยงภาวะผู้นำดิจิทัลกับทิศทางนโยบายการศึกษาไทยในยุคดิจิทัลและ AI ซึ่งจะเป็นแนวทางในการพลิกโฉมโรงเรียนไทยให้ก้าวทันอนาคต
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2568). แผนปฏิบัติราชการกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.
ทินกร ชอัมพงษ์, กัลญาภรณ์ เจริญพร, กัณฑิมา เผือกใต้, & เกศราภรณ์ หวังดี. (2568). กลยุทธ์การบริหาร: การเปลี่ยนแปลงของผู้บริหารสถานศึกษาในยุค AI. วารสารสมาคมนักวิจัย, 30(1), 334–346.
ทินกร บัวชู และทิพภาพร บัวชู. (2562). ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารครุศาสตร์สาร มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, 13(2), 285-294.
พรวิภา เชยกลิ่น. (2567). ภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษายุคดิจิทัล. วารสารการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร, 7(1), 100–115.
พลธาวิน วัชรทรธำรงค์ และ ศศินันท์ ศิริธาดากุลพัฒน์. (2565). ภาวะผู้นำดิจิทัลของผู้บริหารสถานศึกษาที่ส่งผลต่อการดำเนินงานประกันคุณภาพภายในสถานศึกษา กลุ่มโรงเรียนบางละมุง 1 สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชลบุรี เขต 3. วารสารครุศาสตร์สาร, 16(2), 219–231.
วัชระ จตุพร. (2567). การพัฒนาภาวะผู้นำยุคดิจิทัลเพื่อการบริหารสถานศึกษาในยุคการเปลี่ยนแปลงที่พลิกผัน. วารสารการบริหารและนวัตกรรมการศึกษา, 7(1), 48–62.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2566–2570. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2574. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ.
Baker, R. S., & Inventado, P. S. (2014). Educational data mining and learning analytics. In J. A. Larusson & B. White (Eds.), Learning analytics (pp. 61-75). Springer.
Chen, L., Chen, P., & Lin, Z. (2020). Artificial intelligence in education: A review. IEEE Access, 8,75264-75278.
Holmes, W., Porayska-Pomsta, K., Holstein, K., Sutherland, E., Baker, T., Shum, S. B., ... & Koedinger, K. R. (2022). Ethics of AI in education: Towards a community-wide framework. International Journal of Artificial Intelligence in Education, 32(3), 504-526.
ISTE. (2018). ISTE standards for education leaders. International Society for Technology in Education.
Luckin, R., Cukurova, M., Kent, C., & du Boulay, B. (2022). Empowering educators to be AI-ready. Computers and Education: Artificial Intelligence, 3, 100076.
Russell, S., & Norvig, P. (2021). Artificial intelligence: A modern approach (4th ed.). Pearson.
Sheninger, E. (2019). Digital leadership: Changing paradigms for changing times (2nd ed.). Corwin Press.
UNESCO. (2021). AI and education: Guidance for policy-makers. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
UNESCO. (2025). Can AI close the learning gap in Thailand’s schools? Retrieved from https://www.unesco.org/en/articles/can-ai-close-learning-gap-thailands-schools
Zawacki-Richter, O., Marín, V. I., Bond, M., & Gouverneur, F. (2019). Systematic review of research on artificial intelligence applications in higher education–where are the educators? International Journal of Educational Technology in Higher Education, 16(1), 1-27.
