ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการจัดการขยะของประชาชนในองค์การบริหารส่วนตำบลท่าเรือ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช

Abstract

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาระดับพฤติกรรมการจัดการขยะ ระดับความรู้ ระดับเจตคติ ระดับการมีส่วนร่วม และระดับความคิดเห็นต่อผู้นำชุมชนของประชาชนในองค์การบริหารส่วนตำบลท่าเรือ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช และ (2) วิเคราะห์ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการจัดการขยะของประชาชนในพื้นที่ดังกล่าว การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ โดยประชากรคือประชาชนที่อาศัยอยู่ในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลท่าเรือ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช จำนวน 16,325 คน กำหนดขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้สูตรของ ทาโร่ ยามาเน่ ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ .05 ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 400 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสอบถาม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติเชิงอนุมาน ได้แก่ การทดสอบ One-Sample t-test และการวิเคราะห์ถดถอยเชิงเส้นพหุคูณ

ผลการศึกษาพบว่า พฤติกรรมการจัดการขยะของประชาชนในองค์การบริหารส่วนตำบลท่าเรืออยู่ในระดับบ่อยครั้ง ขณะที่ระดับเจตคติและความคิดเห็นต่อผู้นำชุมชนอยู่ในระดับมาก ส่วนระดับความรู้และการมีส่วนร่วมของประชาชนอยู่ในระดับปานกลาง ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการจัดการขยะของประชาชน ได้แก่ อาชีพประเภทอื่น ๆ เช่น พ่อบ้าน แม่บ้าน และผู้เกษียณอายุ อาชีพธุรกิจส่วนตัวหรือค้าขาย การมีส่วนร่วมในการรับผลประโยชน์ ผู้นำชุมชนแบบไม่เป็นทางการ ภาวะผู้นำแบบชี้แนะหรือกระตุ้น และเจตคติเกี่ยวกับการจัดการขยะในชุมชน โดยปัจจัยดังกล่าวสามารถอธิบายความแปรปรวนของพฤติกรรมการจัดการขยะของประชาชนตามแนวคิด 3Rs (Reduce, Reuse, Recycle) ได้ร้อยละ 27 (R² = .270) ผลการศึกษายังชี้ให้เห็นว่าควรส่งเสริมบทบาทของผู้นำชุมชนแบบไม่เป็นทางการในการขับเคลื่อนการจัดการขยะในระดับพื้นที่ รวมทั้งพัฒนานโยบายด้านแรงจูงใจจากผลประโยชน์ของการคัดแยกขยะเพื่อกระตุ้นการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการสร้างเจตคติเชิงบวกต่อการจัดการขยะในชุมชนผ่านกระบวนการสื่อสารเชิงสร้างสรรค์ ตลอดจนการสนับสนุนให้ผู้นำชุมชนแบบเป็นทางการพัฒนาและประยุกต์ใช้ภาวะผู้นำแบบชี้แนะและกระตุ้น เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการส่งเสริมและขับเคลื่อนการจัดการขยะอย่างยั่งยืนในชุมชน