การศึกษากระบวนการปรับตัวของดนตรีเวียดนาม (ญวน) ในประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของวิทยานิพนธ์เรื่องการศึกษากระบวนการปรับตัวของดนตรีเวียดนาม (ญวน) ในประเทศไทย โดยมีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาการดำรงอยู่ของชุมชนดนตรีญวนในประเทศไทย 2) เพื่อศึกษาการปรับตัวทางวัฒนธรรมของดนตรีของชาวเวียดนาม (ญวน) ในประเทศไทย ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยอาศัยหลักทฤษฎีทางมานุษยดุริยางควิทยา (Ethnomusicology Research) ลงพื้นที่เก็บข้อมูลภาคสนาม สัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ อีกทั้งสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม เพื่อนำข้อมูลมาประกอบผลการวิจัย รายงานวิจัยเชิงพรรณนาวิเคราะห์ (Descriptive Analysis) ผลการวิจัยพบว่าชาวเวียดนามที่นับถือศาสนาพุทธอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรีจนถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ สร้างศาสนสถานขึ้นตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันจำนวน 24 วัดในประเทศไทย นอกจากนี้ยังมีสำนักปฏิบัติธรรมอีก 3 สำนัก และมีการปรับตัวทางดนตรีเพื่อให้ดำรงอยู่ในวัฒนธรรมได้ สะท้อนผ่านการปรับรูปแบบวงดนตรีแบ่งเป็น 2 ช่วง คือ ในอดีตใช้รูปแบบของวงดนตรีไทยและในปัจจุบันใช้เครื่องดนตรีจีนและเครื่องดนตรีสากล เนื่องด้วยต้องมีการปรับตัวเพื่อให้ตอบสนองความต้องการทางสุนทรีย์ของผู้ฟังและแข่งขันกับวงดนตรีประกอบพิธีกรรมของฝ่ายจีนนิกาย ด้านทำนองเพลงพบว่ามีความหลากหลาย นอกจากทำนองเพลงญวนของเดิม ยังมีการนำทำนองเพลงจีนแต้จิ๋ว ทำนองเพลงไต้หวัน ทำนองเพลงไทยเดิม ทำนองเพลงลูกทุ่งมาใช้บรรเลงประกอบการสวดมนต์อีกด้วย นอกจากนี้ยังมีการนำวิธีการบรรเลงแบบดนตรีไทย ได้แก่ การเติมลูกเท่าและการแปรทำนองแบบกลอนเพลงไทยมาปรับใช้ในการบรรเลง ถือเป็นการปรับตัวเพื่อให้สามารถดำรงอยู่ในท้องถิ่นได้อย่างกลมกลืน ถึงแม้ว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงทำนองแต่ยังคงใช้บทสวดมนต์เป็นภาษาญวน สะท้อนให้เห็นถึงอัตลักษณ์และการอยู่ร่วมกันในสังคมอย่างกลมกลืนในประเทศไทยที่เป็นสังคมพหุวัฒนธรรม