นารีเรืองนาม ยอดสตรีในสายตากวีสยาม กับแนวทางการดำเนินชีวิตของหญิงและชายสมัยรัชกาลที่ 6

บทคัดย่อ

นารีเรืองนาม เป็นหนังสือรวบรวมงานเขียนของกวีหลายท่านที่ร้อยกรองขึ้นเพื่อสดุดีสตรีและสอนแนวทางการดำเนินชีวิตแก่บุรุษและสตรีในสมัยรัชกาลที่ 6 บทความนี้มุ่งศึกษาภาพสตรีที่ปรากฏในฐานะวรรณกรรมสดุดี ศึกษาข้อควรประพฤติของ “หญิงดี” และข้อเตือนใจชายในฐานะวรรณกรรมคำสอนซึ่งส่งผลต่อพฤติกรรมและสถานภาพของสตรี

ผลการศึกษาพบว่า เรื่องนารีเรืองนามมีภาพของ “ยอดสตรี” ที่รักชาติและภักดีต่อสถาบันกษัตริย์ รวมทั้งภาพสตรีที่รักครอบครัว ซึ่งภาพเหล่านี้เป็นภาพของสตรีในอุดมคติที่ชนชั้นนำสยามต้องการสร้างแรงบันดาลใจให้สตรีในยุคสมัยดังกล่าวยึดถือเป็นแบบอย่าง ด้านข้อควรประพฤติของ “หญิงดี” กวีได้สอดแทรกแนวทางการดำเนินชีวิตของผู้หญิงในสมัยรัชกาลที่ 6 ไว้อย่างแยบคาย ผู้หญิงในบริบทชาติสมัยใหม่ไม่ว่าอยู่ในชนชั้นใดควรเป็นทั้งภรรยาและมารดาที่ดี ใช้ความรู้ความสามารถช่วยพัฒนาบ้านเมืองให้เจริญรุ่งเรืองมากยิ่งขึ้น ซึ่งข้อควรปฏิบัติเหล่านี้แสดงให้เห็นความคาดหวังของชนชั้นนำสยามต่อบทบาทของสตรีในสมัยสร้างชาติ ด้านข้อเตือนใจชายในฐานะวรรณกรรมคำสอนสำหรับบุรุษ กวีต้องการกระตุ้นเตือนให้กลุ่มผู้อ่านที่เป็นบุรุษเปิดโอกาสให้สตรีไทยมีสถานภาพทางสังคมที่ดีกว่าเดิม ทั้งนี้เพราะสตรีก็มีความสามารถ เสียสละ กล้าหาญ เป็นฟันเฟืองสำคัญที่สามารถช่วยให้ประเทศชาติมีความเจริญและมั่นคงได้เช่นเดียวกับบุรุษ และสถานภาพทางสังคมที่เท่าเทียมกันของหญิงและชายก็เป็นเครื่องชี้วัดสำคัญที่แสดงให้เห็นความมีอารยะของสยามประเทศ