พระราหู เทพเจ้าแห่งโชคและโภคทรัพย์ การสร้างสรรค์ความหมายใหม่ของสัญลักษณ์พระราหูในสังคมไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการสร้างสรรค์ความหมายใหม่ของสัญลักษณ์พระราหูในสังคมไทย ผ่านงานประติมากรรมพระราหู ในเขตพื้นที่ภาคกลางและภาคตะวันออกที่ปรากฏเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วง พ.ศ.2540-2560
ผลการวิจัยพบว่าในอดีตพระราหูเป็นสัญลักษณ์ของความชั่วร้ายหรืออัปมงคลเห็นได้จากพิธีกรรมขับไล่พระราหูทั้งเวลาเกิดคราส ตลอดจนพิธีกรรมสะเดาะเคราะห์ส่งพระราหูเมื่อดาวราหูแทรกหรือเสวยอายุตามคติโหราศาสตร์ ทว่าในปัจจุบันสัญลักษณ์พระราหูได้รับการสร้างสรรค์ความหมายใหม่ให้เป็นมงคล ได้แก่ พระราหูเป็นสัญลักษณ์ของความอุดมสมบูรณ์ พระราหูเป็นสัญลักษณ์ของโชคลาภ และพระราหูเป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนผ่านชีวิตไปสู่ความสมบูรณ์พูนสุข ทั้งนี้เป็นผลมาจากการแสวงหาที่ยึดเหนี่ยวจิตใจของคนในสังคมที่ต้องการแก้ไขวิกฤตในชีวิตอย่างรวดเร็ว โดยมีความคิดเบื้องหลังว่าเมื่อพระราหูเป็นสาเหตุของความทุกข์ในชีวิต การหันมาบูชาพระราหูก็เป็นเสมือนการอ้อนวอนให้พระราหูพอใจเพื่อที่จะงดการประทานทุกข์ โทษและภัยให้กับมนุษย์และกลับบันดาลสุขสมหวังให้ ด้วยเหตุผลดังกล่าวจึงเป็นปัจจัยส่งเสริมให้เกิดการสร้างประติมากรรมพระราหูขนาดใหญ่หลากหลายรูปแบบเพื่อตอบสนองความต้องการของผู้ที่ต้องการจะบูชาพระราหู ในขณะเดียวกันผู้สร้างพระราหูก็ได้ให้ความหมายใหม่กับพระราหูจากสัญลักษณ์ในทางโชคร้ายให้เป็นผู้ประทานความสุขและความสมบูรณ์ให้กับชีวิตมนุษย์
Article Details
เอกสารอ้างอิง
ปฐม หงษ์สุวรรณ. (2542). การวิเคราะห์ตำนานสุริยคราสและจันทรคราสของชนชาติไท (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
ประเสริฐ รุนรา. (2560). โครงการสัญลักษณ์พระราหูในงานศิลปะ: การสืบทอด การสร้างสรรค์และความสำคัญด้านคติความเชื่อในสังคมไทย. รายงานวิจัยทุนสภาวิจัยแห่งชาติ.
วันรักษ์ มิ่งมณีนาคิน. (2551). เศรษฐศาสตร์เบื้องต้น เศรษฐศาสตร์สำหรับบุคคลทั่วไป. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ศิราพร ณ ถลาง, บรรณาธิการ. (2558). “ประเพณีสร้างสรรค์” ในสังคมไทยร่วมสมัย (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
สุกัญญา สุจฉายา. (2548). พิธีกรรม ตำนาน นิทาน เพลง: บทบาทของคติชนกับสังคมไทย. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานทางวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อคิน รพีพัฒน์, ม.ร.ว.. (2551). วัฒนธรรมคือความหมาย: ทฤษฎีและวิธีการของ คลิฟฟอร์ด เกียร์ซ. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
เอกรินทร์ พึ่งประชา. (2545). พระราหู: “ประเพณีประดิษฐ์” แห่งวัดศีรษะทอง (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขามานุษยวิทยา). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, กรุงเทพฯ.
Keesing, Roger M. and Keesing, Felix M. (1971). New Perspectives In Cultural Anthropology. New York: Holt, Rinehart and Winston.
