“เยอแนล” (journal) ลักษณะเด่นของตัวบท และความแตกต่างกับงานประเภทอื่น ที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษา “เยอแนล” (Journal) ร้อยแก้วบันทึกการเดินทางส่วนบุคคลที่สร้างสรรค์ขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 5 ถึงรัชกาลที่ 6 จำนวน 16 เรื่อง เพื่อวิเคราะห์ลักษณะเด่นอันเป็นลักษณะที่ปรากฏร่วมกันในทุกตัวบท รวมถึงแสดงให้เห็นความเหมือนคล้ายและความแตกต่างระหว่าง “เยอแนล” กับงานที่มีลักษณะใกล้เคียงกันมากที่สุดคือ จดหมายเหตุระยะทางแบบเก่า จากการศึกษาพบว่า “เยอแนล” มีลักษณะเด่น 7 ประการ ได้แก่ 1. เป็นบันทึกการเดินทางส่วนบุคคล 2. มุ่งถ่ายทอดเรื่องราวแก่ผู้อ่านโดยไม่เจาะจงบุคคลหรือจำกัดกลุ่ม 3. จดบันทึกโดยระบุวันที่และเวลา 4. ระบุเส้นทางการเดินทางจริง 5. เล่าเรื่องที่กระทำหรือประสบระหว่างการเดินทาง 6. มีการแสดงความคิดเห็นแทรกในงาน และ 7. ถ่ายทอดเนื้อหาด้วยภาษาเล่าเรื่อง ลักษณะเด่นของ “เยอแนล” ข้อ 3-7 สอดคล้องกับลักษณะของจดหมายเหตุระยะทางแบบเก่าซึ่งเป็นบันทึกการเดินทางที่เกิดขึ้นก่อนการปรากฏใช้คำว่า “เยอแนล” อย่างไรก็ตาม ลักษณะข้อ 1-2 ถือเป็นเส้นแบ่งที่ทำให้ “เยอแนล” แตกต่างจากจดหมายเหตุระยะทางแบบเก่าอย่างชัดเจน เนื่องจากจดหมายเหตุเหล่านี้ไม่ใช่บันทึกส่วนบุคคล แต่มีสถานะเป็นรายงานราชการหรือเอกสารราชการ ส่งผลให้จดหมายเหตุดังกล่าวถูกจำกัดไว้ให้แก่ผู้อ่านเฉพาะบุคคลหรือเฉพาะกลุ่มคือ พระมหากษัตริย์หรือข้าราชการผู้มีหน้าที่เกี่ยวข้องกับจดหมายเหตุนั้นโดยตรง ความแตกต่างดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า “เยอแนล” เป็นงานเขียนที่สามารถแยกออกจากงานประเภทอื่นที่มีลักษณะใกล้เคียงกันได้อย่างชัดเจน จัดเป็นงานวรรณกรรมอีกประเภทหนึ่งที่มีลักษณะเฉพาะ