ลักษณะของเรื่องเล่าในการเล่นบทบาทสมมติ บนเฟซบุ๊กภาษาไทย: การศึกษากลุ่มการเล่นระยะสั้น และระยะยาว

บทคัดย่อ

            การเล่นบทบาทสมมติบนเฟซบุ๊กในภาษาไทยเป็นการเล่าเรื่องผ่านสื่อประเภทหนึ่ง มีความโดดเด่นคือ มีลักษณะคล้ายนวนิยายที่มีผู้เขียนหลายคน และผู้เขียนหลายคนนั้นยังสวมบทบาทของตัวละครที่ตนคิดขึ้นเอง เพื่อร่วมกันเขียนเรื่องและเล่นบทบาทสมมติไปพร้อมกันด้วย ทั้งที่ไม่ได้พบหน้ากัน ผู้วิจัยจึงสนใจศึกษากระบวนการเล่าเรื่องในการเล่นดังกล่าว

            จุดประสงค์งานวิจัยนี้ คือ เพื่อศึกษาการเชื่อมโยงกันของชุดของเหตุการณ์ในการเล่นบทบาทสมมติบนเฟซบุ๊ก โดยใช้ข้อมูลจากกลุ่มการเล่นบทบาทสมมติบนเฟซบุ๊กจำนวน 4 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มการเล่นแบบระยะสั้น (ใช้เวลาเล่น 7-10 วัน) 2 กลุ่ม และกลุ่มการเล่นระยะยาว (ใช้เวลาเล่น 3 เดือน - 1 ปี) 2 กลุ่ม ผู้วิจัยเลือกกลุ่มด้วยการสุ่มแบบบังเอิญและมีการเล่นติดต่อกันมากกว่า 7 วัน วิเคราะห์ตามแนวคิดเรื่องเล่าของอิริค มิลเลอร์ (Miller, 2010) เนื่องจากข้อมูลสอดคล้องกับนิยามที่ว่าเรื่องเล่าคือชุดของเหตุการณ์ และการเล่าเรื่องคือการเชื่อมโยงชุดของเหตุการณ์ 

            ผลการศึกษาพบว่าการเล่นบทบาทสมมติบนเฟซบุ๊กทั้ง 4 กลุ่มมีความเป็นเรื่องเล่าในลักษณะเดียวกัน คือ มีลักษณะของการด้นสด (improvisation) ผู้เล่นบทบาทสมมติแต่ละคนจะไม่ทราบโครงเรื่องที่ร่วมกันเล่า แต่จะร่วมกันสร้างเหตุการณ์ขึ้นเพื่อให้เรื่องดำเนินไปข้างหน้า และอาศัยเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในผลัดก่อนหน้าเป็นตัวบทในการผลิตข้อความผลัดถัดไป การร่วมกันสร้างและเชื่อมโยงเหตุการณ์เข้าด้วยกันนี้ทำให้เกิดเป็นชุดเหตุการณ์ขึ้น

            การเชื่อมโยงเรื่องเล่าในการเล่นบทบาทสมมติบนเฟซบุ๊กเกิดขึ้นด้วยวิธีการที่ผู้เล่นแต่ละคนผลัดกันสร้างเหตุการณ์และคลี่คลายเหตุการณ์เหล่านั้น โดยใช้ตัวละครที่ตนเองสวมบทบาทสนทนาหรือเล่าเรื่องเปลี่ยนผลัดกันไปมา กระทั่งไม่มีเหตุการณ์ใดเกิดขึ้นใหม่อีกต่อไปแล้ว การเล่นแต่ละครั้งจึงจบลง

            นอกจากนี้ในแต่ละผลัด ผู้เล่นจะเล่นบทบาทสมมติตอบรับการสนทนากับตัวละครของผู้อื่น ร่วมกับการสร้างเหตุการณ์ใหม่ขึ้นเพื่อให้ผู้เล่นคนถัดไปสามารถตอบรับการสนทนานั้น หรือใช้รูปอ้างอิงในการเชื่อมโยงความไปยังผลัดก่อนหน้าที่มีจุดอ้างอิงได้ กระบวนการนี้ทำให้ตัวบทมีเอกภาพเป็นหนึ่งเดียวกันด้วย

            งานวิจัยนี้แสดงให้เห็นว่าการเล่าเรื่องด้วยการสื่อสารผ่านสื่อด้วยการสวมบทบาทนั้น แม้จะไม่ใช่การเผชิญหน้ากัน แต่การสื่อสารผ่านสื่อก็ก่อให้เกิดรูปแบบเรื่องเล่าในภาษาไทยที่เฉพาะตัวได้ ความเฉพาะตัวนี้ผู้วิจัยสังเกตว่าพบในการสื่อสารแบบเผชิญหน้ากันน้อย นอกจากนี้ข้อค้นพบที่ได้ยังแสดงบทบาทของภาษาไทยที่อยู่ในเฟซบุ๊กและขยายขอบเขตการศึกษาภาษาผ่านสื่อคอมพิวเตอร์ด้วย