การเปลี่ยนแปลงของภาษาของคำยืมภาษาบาลีและสันสกฤตในปัญญาสชาดกฉบับล้านนา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงด้านเสียงและการเปลี่ยนแปลงด้านศัพท์ของคำยืมภาษาบาลีและสันสกฤตที่ใช้ในปัญญาสชาดกฉบับล้านนา โดยศึกษาจากข้อมูลคำยืมภาษาบาลีและสันสกฤตจำนวน 1,725 คำ ในรายงานการวิจัยเรื่อง “การศึกษาเชิงวิเคราะห์ปัญญาสชาดกฉบับล้านนาไทย” การเปลี่ยนแปลงด้านเสียงและการเปลี่ยนแปลงด้านศัพท์ของคำยืมภาษาบาลีและสันสกฤตที่ใช้ในปัญญาสชาดกฉบับล้านนานั้นศึกษาจากรูปเขียนและเสียงที่สะท้อนผ่านรูปเขียน การอธิบายการเปลี่ยนแปลงด้านเสียงและด้านศัพท์ได้ใช้กรอบแนวคิดเรื่องการเปลี่ยนแปลงภาษาตามแนวทางการศึกษาภาษาศาสตร์เชิงประวัติ
ผลการวิจัยพบว่า คำยืมภาษาบาลีและสันสกฤตที่ใช้ในปัญญาสชาดกฉบับล้านนามีการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านเสียงและด้านศัพท์ การเปลี่ยนแปลงด้านเสียงนั้นเป็นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับเสียงสระและเสียงพยัญชนะของคำภาษาบาลีและสันสกฤตเดิมเมื่อเป็นคำยืมในปัญญาสชาดกฉบับล้านนา การเปลี่ยนแปลงด้านเสียงสระและเสียงพยัญชนะนั้นเกิดจากกระบวนการกลายเสียง ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงทางสัทศาสตร์ การสูญเสียง และการเพิ่มเสียง การเปลี่ยนแปลงด้านศัพท์นั้นเป็นการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นกับโครงสร้างพยางค์ ความหมายและไวยากรณ์ หรือชนิดของคำของภาษาบาลีและสันสกฤตเดิมเมื่อเป็นคำยืมในปัญญาสชาดกฉบับล้านนา การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างพยางค์ของคำภาษาบาลีและสันสกฤตเดิมเมื่อเป็นคำยืมภาษาบาลีและสันสกฤต ในปัญญาสชาดกฉบับล้านนามี 2 ลักษณะ ได้แก่ การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างพยางค์ที่ไม่มีผลต่อจำนวนพยางค์เดิม และการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างพยางค์ที่มีผลต่อจำนวนพยางค์เดิม การเปลี่ยนแปลงความหมายมี 3 ประเภท ได้แก่ ความหมายแคบเข้า ความหมายกว้างออก และความหมายย้ายที่ ส่วนการเปลี่ยนแปลงทางไวยากรณ์นั้นเป็นการเปลี่ยนแปลงชนิดของคำภาษาบาลีและสันสกฤตเดิมเมื่อเป็นคำยืมภาษาบาลีและสันสกฤตในปัญญาสชาดกฉบับล้านนา
Article Details
เอกสารอ้างอิง
กรรณิการ์ ช่อดอกไม้. (2555). สัทวิทยา 1. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
กำชัย ทองหล่อ. (2547). หลักภาษาไทย. กรุงเทพฯ: รวมสาส์น.
ดุษฎีพร ชำนิโรคศานต์. (2526). ภาษาศาสตร์เชิงประวัติและภาษาไทเปรียบเทียบ. ภาควิชาภาษาไทย คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นิยะดา สาริกภูติ. (2538). ปัญญาสชาดก : ประวัติและความสำคัญที่มีต่อวรรณกรรมร้อยกรองของไทย. กรุงเทพฯ: แม่คำผาง.
ปรัดเล, แดน บีช. (2514). อักขราภิธานศรับท์. พระนคร: องค์การค้าคุรุสภา.
พิชิต อัคนิจ และคณะ. (2541). การศึกษาเชิงวิเคราะห์ปัญญาสชาดกฉบับล้านนาไทย. เชียงใหม่: โครงการปริวรรตวรรณกรรมล้านนาไทย ภาควิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ภาควิชาภาษาไทย. (2541). ปัญญาสชาดกฉบับปริวรรตจากอักษรธรรม. เชียงใหม่: ภาควิชาภาษาไทย คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2493). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2493. พระนคร: ราชบัณฑิตยสถาน.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.
วินัย พงศ์ศรีเพียร และคณะ. (2555). พจนานุกรมคำเก่าในภาษาไทย ฉบับชะเลยสัก. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยา-สิรินธร (องค์กรมหาชน).
วิไลวรรณ ขนิษฐานันท์. (2521). ภาษาและภาษาศาสตร์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วิสุทธ์ บุษยกุล. (2554). ข้อสังเกตเกี่ยวกับภาษาบาลีสันสกฤตในภาษาไทย. ใน วิสุทธอักษร. (น. 97-111). กรุงเทพฯ: บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน).
สมทรง บุรุษพัฒน์. (2560). ภาษาศาสตร์เชิงประวัติ. พิมพ์ครั้งที่ 2. นครปฐม: สถาบันวิจัยภาษาและวัฒนธรรมเอเชีย มหาวิทยาลัยมหิดล.
อนันต์ เหล่าเลิศวรกุล. (2539). ลักษณะคำยืมภาษาบาลีสันสกฤตในมหาชาติคำ หลวงกัณฑ์ทศพร ชูชก และกุมาร (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาบาลี-สันสกฤต). บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อุดม รุ่งเรืองศรี. (2533). พจนานุกรมล้านนา-ไทย ฉบับแม่ฟ้าหลวง เล่ม 1-2. กรุงเทพฯ: อัมรินทร์พริ้นติง.
อุดม รุ่งเรืองศรี. (2546). วรรณกรรมล้านนา. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
Cambell, Lyle. (1999). Historical Linguistics: Introduction. Cambridge: The MIT Press.
Cambell, Lyle and Mixco, Mauricio J. (2007). A Glossary of Historical Linguistics. Edinburgh: Edinburgh University Press.
Crystal, David. (2008). A Dictionary of Linguistics and Phonetics (6th ed). MA; Oxford; Victoria: Blackwell.
Crowley, Terry and Bowern, Claire. (2010). An introduction to Historical Linguistics (4th ed.) Auckland: Oxford University Press.
Gedney, William. J. (1972). A Checklist for Determining Tones in Tai dialects. In Studies in Linguistics in Honor of George L. Trager. edited by M. Estellie Smith. (pp.191-205). The Hague: Moutan.
