รูปภาษาที่ทำให้ความอ่อนลงในปริจเฉทภาษาไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การทำให้ความอ่อนลงมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการใช้ภาษาเพื่อสื่อสาร เพราะช่วยลดผลกระทบในแง่ลบของถ้อยคำที่มีต่อผู้พูดและผู้ฟัง (Fraser, 1980) งานวิจัยที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่า การทำให้ความอ่อนลงเป็นหัวข้อหนึ่งที่ได้รับความสนใจในหลายภาษา แต่ยังไม่มีงานวิจัยใดที่นำแนวคิดเรื่องการทำให้ความอ่อนลงมาศึกษาข้อมูลภาษาไทย บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปภาษาที่ทำให้ความอ่อนลงในภาษาไทย ข้อมูลที่ศึกษามาจากปริจเฉท 4 ชนิด ได้แก่ การสนทนาแบบเน้นภารกิจ การสัมมนาวิชาการ บทความวิชาการ และบทความแสดงความคิดเห็น แนวคิดที่ใช้ในการวิเคราะห์ คือ แนวคิดเรื่องการทำให้ความอ่อนลง ผลการวิจัยพบว่า ผู้พูดภาษาไทยใช้รูปภาษาที่ทำให้ความอ่อนลงทั้งหมด 8 ประเภท ได้แก่ 1) รูปภาษาแสดงการคาดคะเน 2) รูปภาษาแสดงการไม่ระบุชัดเจน 3) กริยาแสดงสภาวะทางความคิด 4) ประโยคคำถามเพื่อเสนอความคิดเห็น 5) รูปภาษาแสดงการออกตัว 6) รูปภาษาแสดงการสมมติเหตุการณ์ 7) รูปภาษาแสดงการบอกปัดความรับผิดชอบ และ 8) รูปภาษาแสดงความลังเลใจ ประเภทของรูปภาษาที่พบมากที่สุด คือ รูปภาษาแสดงการคาดคะเน ซึ่งอาจสะท้อนให้เห็นถึงลักษณะของสังคมไทยที่ให้ความสำคัญกับความอ่อนน้อมถ่อมตน ไม่แสดงความมั่นใจมากเกินไป และการรักษาความสัมพันธ์ระหว่างกัน นอกจากนี้ยังพบว่า ผู้พูดภาษาไทยมักเลือกใช้รูปภาษาที่ทำให้ความอ่อนลงที่ปรากฏเดี่ยว ผู้วิจัยสันนิษฐานว่าการใช้รูปภาษาที่ทำให้ความอ่อนลงเพียงรูปเดียวก็มีผลมากพอที่จะลดผลในแง่ลบของถ้อยคำ ในทางตรงกันข้าม หากใช้รูปภาษาหลายรูปร่วมกัน อาจทำให้ถ้อยคำขาดความชัดเจนและความน่าเชื่อถือ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ณัฐพร พานโพธิ์ทอง และศิริพร ภักดีผาสุข. (2561). การสนทนาแบบเน้นภารกิจในภาษาไทยกับปัจจัยทางสังคมวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้อง: กรณีศึกษาข้อมูลชุด Mister O ภาษาไทย. ภาษาและภาษาศาสตร์, 36, 1-30.
นิจจาภา วงษ์กระจ่าง. (2545). กลวิธีการรักษาหน้าในการตอบคำถามของนักการเมืองไทย (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาศาสตร์). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
พรนภัส ทองพูล. (2559). รูปเบี่ยงบังและหน้าที่ในแผ่นพับโฆษณาผลิตภัณฑ์เสริมอาหารลดน้ำหนัก (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, กรุงเทพฯ.
รดารัตน์ ศรีพันธ์วรสกุล. (2562). การศึกษาวัจนกรรมการแสดงความเห็นแย้งของผู้เรียนภาษาไทยชาวจีนตามแนววัจนปฏิบัติศาสตร์อันตรภาษา: กรณีศึกษานักศึกษาชาวจีนจากมณฑลยูนนานและกวางสี (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
วรวรรณา เพ็ชรกิจ และคณะ. (2559). รูปเบี่ยงบังระดับคำและหน้าที่ในบทความวิจัยภาษาไทยด้านวิทยาศาสตร์และมนุษยศาสตร์. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 16(2), 173-198.
วราภรณ์ สุขประเสริฐ. (2533). กลวิธีทางภาษาในการกลบเกลื่อนความคิดทางลบต่อมารดาในทัศนปริจเฉทของวัยรุ่น (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
สิทธิธรรม อ่องวุฒิวัฒน์. (2558). การแสดงความเห็นแย้งในปริจเฉทการสนทนาในภาษาไทยและข้อคำนึงที่เป็นเหตุจูงใจ (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
สุนันทา คงประโคน. (2544). กลวิธีการกลบเกลื่อนในการสนทนาเรื่องเพศของคนไทย (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาภาษาไทย). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
อมรา ประสิทธิ์รัฐสินธุ์. (2557). ลักษณะสองหน้าของภาษาวิชาการ: ความแจ่มชัดและการเบี่ยงบังในการเขียนภาษาวิชาการไทย. ใน ภาษากับอำนาจ: บทความจากการประชุมวิชาการ, (น. 78-107). กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
อรวี บุนนาค และสมชาย สำเนียงงาม. (2561). กลวิธีการกลบเกลื่อนในการสื่อสารในภาวะวิกฤตผ่านเฟซบุ๊กองค์กรธุรกิจ. วรรณวิทัศน์, 18, 138-165.
Brown, P., & Levinson, S. (1987). Politeness: Some Universals in Language Usage. Cambridge: Cambridge University Press.
Caffi, C. (1999). On mitigation. Journal of Pragmatics, 31, 881-909.
Crompton, P. (1997). Hedging in academic writing: Some theoretical problems. English for Specific Purposes, 16(4), 271-287.
Flores-Ferrán, N. (2010). An examination of mitigation strategies used in Spanish psychotherapeutic discourse. Journal of Pragmatics, 42, 1964-1981.
Fraser, B. (1980). Conversational mitigation. Journal of Pragmatics, 4, 341-350.
Fujii, Y. (2012). Differences of situating Self in the place/ba of interactional between the Japanese and American English speakers. Journal of Pragmatics, 44, 636-662.
Grice, H. P. (1975). Logic and Conversation. In P. Cole & J. L. Morgan (Eds.), Syntax and Semantics, Vol.3: Speech acts. New York: Academic Press.
Henricson, S. & Nelson, M. (2017). Giving and receiving advice in higher education. Comparing Sweden-Swedish and Finland-Swedish supervision meetings. Journal of Pragmatics, 109, 105-120.
Holmes, J. (1984). Modifying illocutionary force. Journal of Pragmatics, 8, 345-365.
Hübler, A. (1981). Understatements and Hedges in English. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.
Hurford, J. R. & Heasley, B. (1990). Semantics: a coursebook. Cambridge: Cambridge University Press.
Hyland, K. (1994). Hedging in academic writing and EAP textbooks. English for Specific Purposes, 13(3), 239-256.
Itakura, H. & Tsui, A. B. M. (2011). Evaluation in academic discourse: Managing criticism in Japanese and English book reviews. Journal of Pragmatics, 43, 1366-1379.
Lakoff, G. (1973). Hedges: A study in meaning criteria and the logic of fuzzy concepts. Journal of Philosophical Logic, 2, 458-508.
Locher, M. A. & Watts, R. J. (2008). Relational work and impoliteness: Negotiating norms of linguistic behaviour. In D. Bousfield & M. A. Locher (Eds.), Impoliteness in Language. Studies on its Interplay with Power in Theory and Practice (pp. 77-99). Berlin: Mouton de Gruyter.
Markus, H. R., & Kitayama, S. (1991). Culture and the self: Implications for cognition, emotion, and motivation. Psychological Review, 98(2), 224-253.
Schneider, S. (2010). Mitigation. In M. A. Locher & S. L. Graham (Eds.), Interpersonal Pragmatics (pp. 253-269). Berlin: Mouton de Gruyter.
Shisá, M. (2001). Illocutionary force and degrees of strength in language use. Journal of Pragmatics, 33, 1791-1814.
Spencer-Oatey, H. (2000). Managing rapport in talk: Using rapport sensitive incidents to explore the motivational concerns underlying the management of relations. Journal of Pragmatics, 34, 529-545.
Thaler, V. (2012). Mitigation as modification of illocutionary force. Journal of Pragmatics, 44, 907-919.
Wang, Y. (2019). A mitigator or intensifier? A study of non-epistemic uses of English “I think,” Japanese “to omou” and Chinese “wo juede” [Poster presentation]. The 16th International Pragmatic Conference, Hong Kong.
