แนวคิดทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏในมนต์เมือง และพิธีกรรมล้านนา ที่ใช้ในการรักษาโรคงูสวัด ของอาจารย์จำพงษ์ ตั้งตระกูล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์วิธีการรักษาโรคงูสวัดที่ปรากฏในมนต์เมืองและพิธีกรรมล้านนาของอาจารย์จำพงษ์ ตั้งตระกูล และวิเคราะห์แนวคิดทางพระพุทธศาสนาที่ปรากฏในวิธีการรักษาโรคงูสวัดของอาจารย์จำพงษ์ ตั้งตระกูล เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพทั้งภาคเอกสารและการสัมภาษณ์บุคคล
ตามหลักพระพุทธศาสนาโรคงูสวัดจัดเป็นโรคทางกายอย่างหนึ่งซึ่งมีสาเหตุจากอาพาธมีไข้สันนิบาต โดยที่ผู้ป่วยจะมีอาการไข้หนาวสั่น ในทางการแพทย์แผนปัจจุบันจัดให้โรคงูสวัดเป็นโรคติดเชื้อที่มีสาเหตุมาจากเชื้อไวรัสวาริเซลลา โซสเตอร์ (Varicella-zoster virus: VZV) ซึ่งจัดอยู่ในกลุ่มของไวรัสก่อโรคเริม (Herpesviruses) จากการศึกษาวิธีการรักษาโรคงูสวัดของอาจารย์จำพงษ์ ตั้งตระกูล พบว่าวิธีการรักษาประกอบด้วย 3 ขั้นตอนสำคัญ ได้แก่ 1) การใช้น้ำบำบัด ด้วยการทำน้ำมนต์ด้วยมนต์เมืองให้ผู้ป่วยดื่ม 2) การระลึกถึงคุณของพระรัตนตรัยด้วยการบริกรรมคาถาว่า นโม 3 หน แล้วจึงทำการเป่าเบาๆ ลงไปที่บริเวณแผลของผู้ป่วย 3) การงดรับประทานอาหารที่แสลงต่อโรค ได้แก่ ของหมักดอง เนื้อไก่ เนื้อวัว ปลาไม่มีเกล็ด และอาหารทะเล เป็นต้น ส่วนข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ผู้เข้ารับการรักษา พบว่า ผู้ป่วยเคยเจ็บป่วยด้วยโรคงูสวัดแถวบริเวณหน้าอก โดยก่อนหน้านี้เคยรับการรักษาด้วยวิธีการแพทย์แผนปัจจุบันแล้วแต่อาการยังไม่ดีขึ้น ภายหลังจึงเข้ารับการรักษากับอาจารย์จำพงษ์ ตั้งตระกูล ด้วยวิธีการเป่าโดยใช้คาถาวันละ 1 ครั้ง เป็นเวลา 3 วัน ภายหลังจากนั้น 1 สัปดาห์ อาการจึงค่อยทุเลาลงและหายขาดในที่สุด
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
โกษิต ศิริรัตน์พิริยะ, วันชัย พลเมืองศรี และพระครูศรีวรพินิจ. (2562). การวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบการวินิจฉัยและการรักษาโรคตามสมุฏฐานโรคในพระไตรปิฎกกับการแพทย์พื้นบ้านล้านนา. วารสาร มจร. มนุษยศาสตร์ปริทรรศน์, 5(2), 107-119.
จรัสศรี ฬียาพรรณ, รษิกา ฤทธิ์เรืองเดช, พิชญา มณีประสพโชค, วรัญญา บุญชัย และสุขุม เจียมตน. (2560). โรคงูสวัด (Herpes Zoster, Shingles). สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2564 จาก SIRIRAJ ONLINE Good health everywhere: https://www.si.mahidol.ac.th/siriraj_online/thai_version/Health_detail.asp?id=1085.
จีรเดช มโนสร้อย, อรัญญา มโนสร้อย และอุดม รุ่งเรืองศรี. (2543). ศัพทานุกรมชื่อโรคล้านนา Lanna Disease Dictionary. เชียงใหม่: ครองช่าง.
ชูชาติ ใจแก้ว. (2564, 17 เมษายน). นักวิจัยและเจ้าหน้าที่บริหารโครงการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์อารยธรรมลุ่มน้ำโขง มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย. [บทสัมภาษณ์].
พบชัย งามสกุลรุ่งโรจน์, วรรณี กัณฐกมาลากุล, ไอยฤทธิ์ ไทยพิสุทธิกุล และภัทรชัย กีรติสิน. (2556). จุลชีววิทยาทางการแพทย์ Medical Microbiology. กรุงเทพฯ: วี.เจ. พริ้นติ้ง.
พระมหาปองปรีดา ปริปุณฺโณ (จำปาศรี). (2545). การป้องกันและรักษาโรคตามหลักพระพุทธศาสนา (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสตร์). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, พระนครศรีอยุธยา.
พระสถิตย์ สิริวิชโย (หน่อแก้ว). (2558). การศึกษาวิเคราะห์การรักษาโรคตามหลักพระพุทธศาสนา กรณีศึกษา: แนวคิดการรักษาด้วยแพทย์แผนไทยของพระครูวรเวทย์วิสิฐ (ครูบาธรรมชัย ธมฺมชโย) (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสตร์). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, พระนครศรีอยุธยา.
พาณี ศิริสะอาด. (2552). บทบาทของหมอเมืองในการดูแลสุขภาพของชุมชน. ใน พรรณเพ็ญ เครือไทย (บ.ก.). ข่วงผญาสุขภาพล้านนา (น. 45). เชียงใหม่: มรดกล้านนา.
ภัทรธนิษฐ์ ศรีจอมทอง. (2560). ภูมิทัศน์ภาษาในล้านนา (พิมพ์ครั้งที่ 2). เชียงใหม่: สำนักบริหารและพัฒนาวิชาการ มหาวิทยาลัยแม่โจ้.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2535). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาเตปิฏกํ 2500. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มูลนิธิอุทยานธรรม. (2559). พุทธธรรมเปลี่ยนโลก ตอน 2-01 เมืองเวสาลีเกิดทุพภิกขภัย. สืบค้นเมื่อ 20 เมษายน 2564 จาก https://buddhadhamma.uttayarndham.org/tripitaka-stories/c/0/i/16775937/vaishali.
ยิ่งยง เทาประเสริฐ และกันยานุช เทาประเสริฐ, (บ.ก.). (2547). ตำราการแพทย์พื้นบ้านล้านนาสาขาหมอยา ชุด โครงการวิจัยการแพทย์พื้นบ้านและการแพทย์ชนเผ่าภาคเหนือ. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ.
ยุวดี จอมพิทักษ์. (2540). รักษาโรคด้วยสมุนไพร. กรุงเทพฯ: หอสมุดกลาง.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2546). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. กรุงเทพฯ: ศิริวัฒนาอินเตอร์พรินท์.
โรงพยาบาลเพชรเวช. (2563). ตีแผ่โรคที่คนไทยเป็นมากที่สุดในไตรมาสที่ 1 ปี 2563. สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2564 จาก https://www.petcharavejhospital.com/th/Article/article_detail/ disease_ in_first_quarter.
ลือชัย ศรีเงินยวง. (2550). การแพทย์ทางเลือกกับระบบสุขภาพ. ใน เอกสารการสอนชุดวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยาการแพทย์ หน่วยที่ 6-10 (พิมพ์ครั้งที่ 2) (น. 14-17). นนทบุรี: น่ำกังการพิมพ์.
วศิน อินทสระ. (2535). หลักคำสอนสำคัญในพุทธศาสนา (พุทธปรัชญาเถรวาท). กรุงเทพฯ: เจริญกิจ.
วิโรจน์ อินทนนท์. (2564, 26 เมษายน). รองศาสตราจารย์ประจำภาควิชาปรัชญาและศาสนา คณะมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่. [บทสัมภาษณ์].
ศรีเลา เกษพรหม. (2552). อู้จ๋าประสาคนเมืองเรื่องภูมิปัญญาล้านนากับการดูแลสุขภาพ. ใน พรรณเพ็ญ เครือไทย (บ.ก.). ข่วงผญาสุขภาพล้านนา (น. 82). เชียงใหม่: มรดกล้านนา.
สมุนไพรดอทคอม. (2564). เภสัชวัตถุ. สืบค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2564 จาก http://www.samunpri.com/pharmacy/เภสัชวัตถุ/.
อรทัย เจียมดำรัส. (2559). สุขภาพจิตดี ด้วยวิถีล้านนา. เชียงใหม่: นันทกานต์ กราฟฟิค/การพิมพ์.
อวัสดา ทับทิมแท้. (2555). การบำบัดแนวพุทธที่ปรากฏในพิธีกรรมล้านนา (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาพุทธศาสตร์). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, พระนครศรีอยุธยา.
อุดม รุ่งเรืองศรี. (2547). พจนานุกรมล้านนา-ไทย ฉบับแม่ฟ้าหลวง. เชียงใหม่: มิ่งเมือง.
Barer, M. R., Irving, W., Swann, A., & Perera, N. (2018). Medical Microbiology (19th ed.). Edinburgh: Elsevier Ltd.
Madigan, M. T., Martingo, J. M., Dunlap, P. V., & Clark, D. P. (2009). BROCK Biology of Microorganisms (12th ed.). U.S.A.: Pearson Education, Inc.
Pelletier, K. R. (1992). Mind as Healer: Mind as Stayer. New York: Dell Publishing.
