มโนอุปลักษณ์เกี่ยวกับภาวะโรคระบาดใหญ่ในประเทศไทยในวาทกรรมสื่อภาครัฐภาษาไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบมโนอุปลักษณ์เกี่ยวกับภาวะโรคระบาดใหญ่ในประเทศไทยในวาทกรรมสื่อภาครัฐภาษาไทยด้วยแนวคิดมโนอุปลักษณ์ตามมุมมองภาษาศาสตร์ปริชานและหน้าที่ของมโนอุปลักษณ์ เก็บข้อมูลจากวาทกรรมสื่อภาครัฐในการแพร่ระบาดของโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 และโรคโควิด-19 รวม 261 ตัวบท ผลการศึกษาพบว่าในกรณีของโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 พบมโนอุปลักษณ์ [ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 คือ ข้าศึกศัตรู] [ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 คือ คนร้าย] [ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 คือ อุทกภัย] [ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 คือ ครอบครัว] และ [ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009 คือ วิญญาณร้าย] ส่วนในกรณีของโรคโควิด-19 พบมโนอุปลักษณ์ [โควิด-19 คือ ข้าศึกศัตรู] [โควิด-19 คือ คู่ชก] [โควิด-19 คือ อุทกภัย] [โควิด-19 คือ บุคคล] และ [โควิด-19 คือ อัคคีภัย] มโนอุปลักษณ์เกี่ยวกับภาวะโรคระบาดใหญ่ทั้งสองครั้งพบแบบเปรียบที่เหมือนและต่างกันเนื่องจากลักษณะและความรุนแรงของโรค ขณะที่หน้าที่ของมโนอุปลักษณ์ที่พบมีหน้าที่ถ่ายทอดความคิด หน้าที่ถ่ายทอดความคิดและบุคคลสัมพันธ์ และหน้าที่เรียบเรียงความ นอกจากนี้ มโนอุปลักษณ์ที่พบแสดงให้เห็นบทบาทของภาษาในการจัดการสังคมยามวิกฤตด้วย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมการวิชามรดกอารยธรรมโลก. (2553). มรดกอารยธรรมโลก (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. (2563). Pandemic Endemic Epidemic และ Outbreak ระบาดยังไง? ต่างกันยังไงนะ?. @Rama: ปัญหาเรื่องตา จากการเรียนออนไลน์, 38, 27-28.
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2463). พระราชพิธีสิบสองเดือน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ไทย.
ชาญชัย ยมดิษฐ์. (2553). มวยไทย. สืบค้นจาก www.saranukromthai.or.th/sub/book/book.php?book=35&chap=3&page=chap3.htm.
เชิดชัย อุดมพันธ์. (2555). อุปลักษณ์เกี่ยวกับโรคในภาษาไทยถิ่นใต้ (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์, สงขลา.
ซูม. (2564). เมื่อสำนวน “การ์ดอย่าตก” “ฮิต” ไกลไปถึง “อเมริกา”. สืบค้นจาก www.thairath.co.th/news/local/2051705.
ณัฏฐ์ชุดา วิจิตรจามรี. (2559). หลักการประชาสัมพันธ์. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ณัฐพร พานโพธิ์ทอง. (2542). หน้าที่ของอุปลักษณ์จากมุมมองของผู้พูดภาษาไทย. วารสารภาษาและวรรณคดีไทย, 16, 249-268.
ณัฐพร พานโพธิ์ทอง. (2556). วาทกรรมวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ตามแนวภาษาศาสตร์: แนวคิดและการนำมาศึกษาวาทกรรมในภาษาไทย (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
แถลงข่าว ศบค., 12 มี.ค. 63. (2563). สืบค้นจาก www.youtube.com/watch?v=yrKcKs3bbME.
แถลงข่าว ศบค., 27 มี.ค. 63. (2563). สืบค้นจาก www.youtube.com/watch?v=LmaGq4ZMbys.
แถลงข่าว ศบค., 3 เม.ย. 63. (2563). สืบค้นจาก www.youtube.com/watch?v=Jad8CEtbAtI.
แถลงข่าว ศบค., 15 เม.ย. 63. (2563). สืบค้นจาก www.youtube.com/watch?v=yRqK3GPoXQM.
แถลงข่าว ศบค., 16 เม.ย. 63. (2563). สืบค้นจาก www.youtube.com/watch?v=2o8DXxLNcZA.
แถลงข่าว ศบค., 23 เม.ย. 63. (2563). สืบค้นจาก www.youtube.com/watch?v=j59nC8OVivc.
แถลงข่าว ศบค., 9 ม.ค. 64. (2564). สืบค้นจาก www.youtube.com/watch?v=Byo4XM9-Z_E.
แถลงข่าว ศบค., 11 พ.ค. 64. (2564). สืบค้นจาก www.youtube.com/watch?v=FbguO9720U0.
แถลงข่าว ศบค., 27 ส.ค. 64. (2564). สืบค้นจาก www.youtube.com/watch?v=eliPQwhGOtw.
แถลงข่าว ศบค., 22 ก.ย. 64. (2564). สืบค้นจาก www.youtube.com/watch?v=JIp3o6sezn0.
ธนพล เอกพจน์, วิรัช วงศ์ภินันท์วัฒนา, และปานปั้น ปลั่งเจริญศรี. (2563). [ไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ 2019 คือ ศัตรู]: การศึกษาอุปลักษณ์เชิงมโนทัศน์ของคนไทยตามแนวภาษาศาสตร์ปริชาน. วารสารภาษา ศาสนา และวัฒนธรรม, 9(1), 1-37.
นววรรณ พันธุเมธา. (2554). ไวยากรณ์ไทย (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นันทนา วงษ์ไทย. (2561). คนไทยกับมโนทัศน์การต่อสู้. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 18(2), 193-220.
ประเสริฐ ทองเจริญ. (2552ก). ระบาดบันลือโลก เล่ม 2 ไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 09 มาแล้ว. กรุงเทพฯ: อักษรสมัย.
ประเสริฐ ทองเจริญ. (2552ข). ระบาดบันลือโลก ฉบับพิเศษ 2. กรุงเทพฯ: อักษรสมัย.
ภัทรวรรณ ปิ่นแก้ว. (2555). การสื่อสารเพื่อสร้างความเข้าใจกับสาธารณชนเรื่องโรคไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ (H1N1) 2009 (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
มงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2493). บทละคอนเรื่องพระร่วง หรือขอมดำดิน พร้อมด้วยแถลงเรื่องตำนานและสันนิษฐานโบราณคดี. พระนคร: กรมศิลปากร.
ยุทธการ ปัทมโรจน์. (2565). อุปลักษณ์เกี่ยวกับสถานการณ์การแพร่ระบาดโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ในข่าวการเมืองไทยบนเว็บไซต์ไทยรัฐออนไลน์. วรรณวิทัศน์, 22(1), 134-175.
ราชกิจจานุเบกษา. (2563). ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องชื่อและอาการสำคัญของโรคติดต่ออันตราย (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2563. สืบค้นจาก www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2563/E/048/T_0001.PDF.
ราชกิจจานุเบกษา. (2565ก). ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องยกเลิกประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องชื่อและอาการสำคัญของโรคติดต่ออันตราย (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2563 พ.ศ. 2565. สืบค้นจาก www.ratchakitcha.soc.go.th/documents/17223134.pdf.
ราชกิจจานุเบกษา. (2565ข). ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่องชื่อและอาการสำคัญของโรคติดต่อที่ต้องเฝ้าระวัง (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2565. สืบค้นจาก www.ratchakitcha.soc.go.th/documents/17223135.pdf.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554. กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์พับลิเคชัน.
วรวรรณา เพ็ชรกิจ. (2551). การศึกษาอุปลักษณ์เกี่ยวกับโรคมะเร็งในภาษาไทยตามแนวปริชานศาสตร์และวัจนปฏิบัติศาสตร์ (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
วิภาดา รัตนดิลก ณ ภูเก็ต. (2564). “เราจะผ่านวิกฤตไปด้วยกัน”: การโน้มน้าวใจในปริจเฉทการแถลงข่าวสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (โควิด-19). วรรณวิทัศน์, 21(1), 62-104.
ศิริพร ภักดีผาสุข. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับอัตลักษณ์และแนวทางการนำมาศึกษาภาษาไทย. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ศูนย์ปฏิบัติการด้านนวัตกรรมการแพทย์และการวิจัยและพัฒนา. (2565). สถานการณ์ COVID-19 ในประเทศไทย. สืบค้นจาก covid19.nrct.go.th/daily-report-30sep2022.
สมาคมโรคติดเชื้อในเด็กแห่งประเทศไทย. (2553). โรคไข้หวัดใหญ่ (INFLUENZA). สืบค้นจาก www.pidst.or.th/A223.html.
สำนักจัดการความรู้ กรมควบคุมโรค. (2552). หวัดใหญ่ 2009 บทเรียนครั้งเก่า...สู่การเรียนรู้ครั้งใหม่. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
สำนักสารนิเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2552, 10 สิงหาคม; 28 สิงหาคม). ข่าวเพื่อมวลชน. สืบค้นจาก pr.moph.go.th.
สุพรรษา ภักตรนิกร. (2565). วาทกรรม “โควิด 19” ในการ์ตูนขายหัวเราะ ชุด “KnowCovid: รู้ทันโควิด”: สื่อเผยแพร่อุดมการณ์รัฐ. วารสารศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 22(1), 124-156.
องค์การอนามัยโลก. (2563). โรคโควิด-19 คืออะไร. สืบค้นจาก www.who.int/docs/default-source/searo/thailand/update-28-covid-19-what-we-know---june2020---thai.pdf?sfvrsn=724d2ce3_0.
Angeli, E. L. (2012). Metaphors in the rhetoric of pandemic flu: Electronic media coverage of H1N1 and swine flu. Technical Writing and Communication, 42(3), 203-222.
Brencio, F. (2020). Mind your words: Language and war metaphors in the COVID-19 pandemic. Psicopatologia Fenomenológica Contemporânea, 9(2), 58-73.
Brown, P., & Levinson, S. C. (1978). Politeness: Some universals in language use. Cambridge: Cambridge University Press.
Charteris-Black, J. (2004). Corpus approaches to critical metaphor analysis. New York: Palgrave Macmillan.
Goatly, A. (1998). The language of metahpor. New York: Routledge.
HISTORY. (2020). Pandemics that changed history as human civilizations rose, these diseases struck them down. Retrieved from www.history.com/topics/middle-ages/pandemics-timeline.
Kövecses, Z. (2010). Metahpor: A practical introduction (2nd ed.). Oxford: Oxford University Press.
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. Chicago: The University of Chicago Press.
Rajandran, K. (2020). ‘A long battle ahead’: Malaysian and Singaporean prime ministers employ war metaphors for COVID-19. GEMA Online Journal of Language Studies, 20(3), 261-267.
Sontag, S. (1978). Illness as metaphor. New York: Farrar, Straus and Giroux.
Sontag, S. (1989). AIDS and its metaphors. New York: Farrar, Straus and Giroux.
