วัฒนธรรมดนตรีของชาวม้ง หมู่บ้านห้วยแล้ง ตำบลท่าข้าม อำเภอเวียงแก่น จังหวัดเชียงราย

บทคัดย่อ

            บทความวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สภาพทั่วไปของหมู่บ้านห้วยแล้ง ตำบลท่าข้าม อำเภอเวียงแก่น จังหวัดเชียงราย 2) วัฒนธรรมดนตรีของชาวม้งในบริบททางดนตรีที่สำคัญ 3) วิเคราะห์เพลงของชาวม้งตามวิทยวิธีทางดนตรีชาติพันธุ์วิทยา
            ผลการวิจัยสรุปได้ว่า 1) หมู่บ้านห้วยแล้งตั้งอยู่ในตำบลท่าข้าม อำเภอเวียงแก่น จังหวัดเชียงราย มีอาณาเขตติดต่อกับหมู่บ้านท่าข้ามทางทิศเหนือ หมู่บ้านโล๊ะทางทิศตะวันออก อำเภอเชียงของทางทิศตะวันตก และตำบลปอทางทิศใต้ ชาวม้งหมู่บ้านห้วยแล้งได้อพยพมาจากอำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย ตั้งแต่ในสมัยรัชกาลที่ 9 เป็นต้นมา ปัจจุบันส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ใช้ภาษาม้งและภาษาไทยในการสื่อสารควบคู่กันไป นับถือศาสนาพุทธและศาสนาคริสต์ แต่ยังมีความเชื่อในสิ่งศักดิ์สิทธิ์และวิญญาณบรรพบุรุษ 2) วัฒนธรรมดนตรีมีประวัติความเป็นมายาวนานและมีความสำคัญต่อวิถีชีวิตของชาวม้งเป็นอย่างมาก เครื่องดนตรีที่สำคัญคือแคนเรียกว่า เก้ง ปัจจุบันมีการบรรเลงในงานวันขึ้นปีใหม่ม้งและงานศพม้งเท่านั้น 3) เพลงของชาวม้งมีจำนวนทั้งสิ้น 8 เพลง ได้แก่ 1) ซู้ 2) นู่จือ
3) ปลัว 4) เก้งตูเสีย 5) เก้งเจเนง 6) เก้งจ๊อเจี้ย 7) เก้งก๊าเก และ 8) จาตู๊ส่อ เพลงเหล่านี้มีโครงสร้าง 2-3 ท่อน มีลักษณะการบรรเลงทำนองวนซ้ำไปมา กลุ่มเสียงประกอบด้วยโน้ต F#, G#, B, C#, D# ระดับเสียงต่ำสุดส่วนใหญ่คือ F#3 และระดับเสียงสูงสุดคือ G#4 การเคลื่อนที่ของทำนองมีทั้งลักษณะคงที่และไม่คงที่ การประดับทำนองปรากฏ 2 รูปแบบ ได้แก่ การสั่นเสียงและการใช้โน้ตสะบัด เพลงมีอัตราจังหวะและความเร็วจังหวะแตกต่างกันอย่างหลากหลาย