พัฒนาการทางประวัติศาสตร์การขับร้องเพลงไทย วังบูรพาภิรมย์

บทคัดย่อ

          บทความนี้มุ่งศึกษาพัฒนาการทางประวัติศาสตร์การขับร้องเพลงไทยวังบูรพาภิรมย์ โดยศึกษาผ่านการขับร้องของนักร้องวังบูรพาภิรมย์ จากการศึกษาพบนักร้องวังบูรพาภิรมย์ จำนวน 10 ท่าน แบ่งเป็น 2 กลุ่มคือ 1) กลุ่มนักร้องรับเชิญ 6 ท่าน ได้แก่ หลวงกล่อมโกศลศัพท์ (จอน สุนทรเกศ) พระพรหมปรีชา (กลิ่น จันทร์เรือง) ขุนลิขิตสุนทรการ (หยิน มฤคะเวศ), หลวงเสียงเสนาะกรรณ (พัน มุกตวาภัย) คุณหญิงรามบัณฑิตสิทธิเศรณี (เยี่ยม สุวงศ์) และนางทองดี ศุณะมาลัย 2) กลุ่มนักร้องประจำวังบูรพาภิรมย์ ได้แก่ นางเจือ จรรย์นาฏย์ นางเจียน จรรย์นาฏย์ นางมหาเทพกษัตรสมุห (บรรเลง สาคริก) และนางจิ้มลิ้ม กุลตัณฑ์ (ธนาคม)

          การขับร้องเพลงไทยแบบฉบับวังบูรพาภิรมย์มีลักษณะเป็นพหุนิยม (Pluralism) มีความหลากหลาย เป็นประชาธิปไตย ให้เกียรติซึ่งกันและกัน มีการพัฒนาและบูรณาการแนวทางการขับร้องโดยยึดหลักพื้นฐานการขับร้องร่วมกัน แนวทางการขับร้องของนักร้องแต่ละท่านจึงมีความโดดเด่นตามศักยภาพเสียงเป็นเอกลักษณ์เฉพาะ (Uniqueness) การขับร้องของวังบูรพาภิรมย์มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อการประชัน เป็นเพลงประเภทเสภา เพลงสามชั้น และเพลงเถา ดังนั้นจึงมีการพัฒนาปรับเปลี่ยนตามกติกาของการประชันที่กำหนดและบางครั้งมีการพัฒนาการขับร้องตามคำสั่งของผู้บังคับบัญชา หลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 นักดนตรีและนักร้องในสังกัดวังบูรพาภิรมย์ได้เข้าสังกัดในหน่วยงานราชการหลายแห่ง เช่น แผนกดุริยางค์ไทย กรมศิลปากร หน่วยงานดุริยางค์เหล่าทัพต่างๆ สถาบันการศึกษาด้านดนตรี เช่น โรงเรียนนาฏดุริยางค์ (วิทยาลัยนาฏศิลป) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ฯลฯ และส่วนหนึ่งทำการสอนดนตรีที่บ้านจนเกิดเป็นสำนักดนตรี ได้แก่ สำนักครูเพชร จรรย์นาฏย์ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สำนัก ครูรวม พรหมบุรี จังหวัดราชบุรี ฯลฯ อีกสำนักดนตรีที่สำคัญ คือ สำนักของหลวงประดิษฐไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร แนวทางการขับร้องจากวังบูรพาภิรมย์มีการสืบต่อและพัฒนาปรับปรุงตามยุคสมัยอย่างต่อเนื่อง เพื่อเผยแพร่ความรู้สู่บุคคลทั่วไป จนความรู้ถ่ายทอดไปทั่วประเทศ อีกทั้งเป็นแนวทางที่ปฏิบัติง่าย เข้าใจง่าย ฟังง่าย กระทั่งเป็นที่เข้าใจตรงกันโดยทั่วไปว่าเป็นแนวทางขับร้อง “ทางฝั่งพระนคร”