บทละครพงศาวดารของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์: กลวิธีทางวรรณศิลป์ ในการนำเสนอประวัติศาสตร์ในบริบทสังคม สมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากลวิธีทางวรรณศิลป์ของบทละครพงศาวดารของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ในการนำเสนอเหตุการณ์ประวัติศาสตร์จากพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาและศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการนำเสนอเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ในบทละครพงศาวดารกับบริบททางสังคม โดยศึกษาจากบทละครพงศาวดารจำนวน 13 เรื่อง ผลการศึกษาพบว่ากวีใช้กลวิธีทางวรรณศิลป์ ได้แก่ กลวิธีการตั้งชื่อเรื่อง กลวิธีทางด้านเนื้อหา รวมทั้งกลวิธีทางภาษาและฉันทลักษณ์ เพื่อนำเสนอองค์ความรู้จากพงศาวดารในรูปแบบของบทละครที่มีความสนุกสนานและทำให้เหตุการณ์ในบทละครพงศาวดารมีประเด็นที่สัมพันธ์กับบริบททางสังคมในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในด้านการแสดงปัญหาการเมืองในรัชสมัยและการเสริมสร้างความเป็นหนึ่งเดียวกันระหว่างพระมหากษัตริย์ ข้าราชการ และราษฎร บทละครพงศาวดารจึงเป็นวรรณคดีประวัติศาสตร์ที่มุ่งสร้างความตระหนักรู้ให้กับคนในชาติในเรื่องความเป็นหนึ่งเดียวกัน สอดคล้องกับแนวพระบรมราโชบายและพระราชดำริในด้านการปกครองของพระมหากษัตริย์ในยุคที่สยามกำลังเผชิญหน้ากับการล่าอาณานิคมของชาติตะวันตก
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ก.ศ.ร. กุหลาบ. (2457). เปิดตา- เปิดหู. ม.ป.ท.: สยามประเภท.
กาญจนาคพันธุ์. (2524). กรุงเทพฯ เมื่อ 70 ปีก่อน (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: เรืองศิลป์.
ไกรฤกษ์ นานา. (2560). ประวัติศาสตร์นอกตำรา สยามรัฐตามทรรศนะโลกตะวันตก. กรุงเทพฯ: มติชน.
จักรกฤษณ์ ดวงพัตรา. (2544). วรรณคดีการแสดง. ขอนแก่น: สำนักงานศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่น.
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2458). พระราชดำรัสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวตั้งแต่ พ.ศ. 2417 ถึง พ.ศ. 2453. ม.ป.ท.: โสภณพิพรรฒธนากร.
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2466). พระบรมราโชวาทในพระบาทสมเด็จฯ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวคัดจากพระราชดำรัสในที่สมาคมต่างๆ. พระนคร: โสภณพิพรรฒธนากร.
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2479). พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงวิจารณ์เรื่องพระราชพงศาวดารกับเรื่องราชประเพณีการตั้งพระมหาอุปราช. พระนคร: ท่าพระจันทร์.
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2511). สมาคมสืบสวนของบุราณในสยาม พระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. ศิลปากร, 12(2), 42-46.
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2513). ประมวลพระราชหัตถเลขา รัชกาลที่ 5 ที่เกี่ยวกับภารกิจของกระทรวงมหาดไทย เล่มที่ 2 ภาคที่ 3. พระนคร: กระทรวงมหาดไทย.
ชลดา ศิริวิทยเจริญ. (2519). การศึกษาลิลิตตะเลงพ่ายในแนวสุนทรียศาสตร์ (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. (2506). ตำนานละคอนดึกดำบรรพ์. ชุมนุมบทละครและบทคอนเสิต (น. 1-6). พระนคร: กรมศิลปากร.
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จฯ กรมพระยา. (2545). เทศาภิบาล. กรุงเทพฯ: มติชน.
ธนพร ศิริพันธ์. (2559). การปรับเปลี่ยนวรรณกรรมเรื่องราชาธิราชในบริบทวัฒนธรรมไทย (วิทยานิพนธ์ มหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร, นครปฐม.
ธรรมศักดิ์มนตรี, เจ้าพระยา, และอนุกิจวิธูร, พระยา. (2467). ธรรมจริยา เล่ม 2 (พิมพ์ครั้งที่ 7). ม.ป.ท.: อักษรนิติ์.
นาฏวิภา ชลิตานนท์. (2522). วิวัฒนาการของการเขียนประวัติศาสตร์ไทยตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
ประกาศในการที่เรือรบฝรั่งเศสเข้ามากรุงเทพ. (2436). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 10 แผ่นที่ 17 (195-208).
ประกาศห้ามมิให้ราษฎรตกตื่นเล่าลือต่างๆ. (2445). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 19 แผ่นที่ 19 (359-382).
ประเสริฐอักษร. (ม.ป.ป.). บทลครเรื่องพระราชพงษาวดารกรุงทวาราวดี แผ่นดินสมเด็จพระภูมินทราชา จุลศักราช 1072 เมื่อพระยาจักรีโรงฆ้องปราบกัมพุชประเทศ. ม.ป.ท.: บำรุงนุกูลกิจ.
ประเสริษฐ์อักษร. (2452). บทลครพระราชพงษาวดาร เรื่องท้าวเทพกระษัตรีย์ จ.ศ. 1147. ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
ประเสริษฐ์อักษร. (2453). บทลครร้องเรื่องขุนหลวงพงัวปราบขอม. ม.ป.ท.: ศุภการจำรูญ.
ประเสริษอักษร. (2453). บทลครร้องเรื่องพระพุทธเจ้าเสือ ในพระราชพงษาวดารไทย เมื่อสิ้นแผ่นดินพระธาดาธิเบศรปีจอ จุลศักราช 1059. ม.ป.ท.: ศุภการจำรูญ.
ประเสรีษฐ์อักษร. (2451). พระราชพงษาวดารกรุงทวาราวดี. ม.ป.ท.: ศุภการจำรูญ.
ประเสรีษฐ์อักษร. (2452ก). บทลครฝีมือมวยในกรุงศรีอยุทธยา. ม.ป.ท.: ศุภการจำรูญ.
ประเสรีษฐ์อักษร. (2452ข). เรื่องพระราชพงษาวดารกรุงทวาราวดี ครั้งเกิดขบถ เมื่อพิฆาฏเจ้าพระยาวิชาเยนทร์ จุลศักราช 1044. ม.ป.ท.: ศุภการจำรูญ.
ปัทมา ฑีฆประเสริฐกุล. (2556). ยวนพ่ายโคลงดั้น: ความสำคัญที่มีต่อการสร้างขนบและพัฒนาการของวรรณคดีประเภทยอพระเกียรติของไทย (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
ปัทมา ฑีฆประเสริฐกุล. (2560). การขอพรในวรรณคดียอพระเกียรติของไทย. วารสารไทยศึกษา, 13(1), 73-100.
พวงเพ็ญ สว่างใจ. (2551) คุณค่าทางวรรณคดีของบทละครร้องของไทย (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร, นครปฐม.
มนต์จันทร์ อินทรจันทร์. (2543). เสภาและพัฒนาการของวรรณคดีเสภา (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2556). พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: ราชบัณฑิตยสถาน.
เรื่องพระราชพงษาวดารกรุงเก่า เล่ม 2. (2407). พระนคร: ป้อมปากคลองบางหลวง.
วีรวัฒน์ อินทรพร. (2561). วรรณคดีวิจารณ์. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ศานติ ภักดีคำ. (2562). พระราชพงศาวดารสังเขป พระราชพงศาวดารย่อ และพระธรรมเทศนา พระราชพงศาวดารสังเขป พระนิพนธ์สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส. กรุงเทพฯ: คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน.
สายชล สัตยานุรักษ์. (2557). 10 ปัญญาชนสยาม เล่ม 1. กรุงเทพฯ: โอเพ่นบุ๊คส์.
สายสกุล เดชาบุตร. (2558). ประวัติศาสตร์บาดแผล หลังการปฏิรูปสมัยรัชกาลที่ 5. กรุงเทพฯ: ยิปซีกรุ๊ป.
สำเนาพระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชทานกรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ กับโคลงกลอนและพระพรซึ่งพระชนกอำนวยแก่พระนางเธอลักษมิลาวัณ. (2474). ม.ป.ท.: ม.ป.พ.
Fry, P. H. (2013). Theory of literature. New Haven and London: Yale.
