ลงสรงสุหร่าย: กระบวนท่ารำสำคัญของละครในเรื่องอิเหนา

Main Article Content

อิสรชัย พรหมเสน
ศุภชัย จันทร์สุวรรณ์
เสาวณิต วิงวอน

บทคัดย่อ

          ลงสรงสุหร่ายเป็นกระบวนรำลงสรงทรงเครื่องของตัวละครเฉพาะในการแสดงละครใน ทำนองเพลงไพเราะและมีความยาวเหมาะสมกับการแสดงลีลาชั้นเชิงในกระบวนท่ารำตามแบบละครใน บทละครเรื่องอิเหนาพระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยซึ่งได้รับยกย่องจากวรรณคดีสโมสรว่าเป็นยอดของกลอนบทละครรำ ปรากฏบทลงสรงสุหร่ายสำหรับอิเหนาตอนอิเหนาเข้าเมืองหมันหยา ในบทลงสรงนี้มีการร้อยเรียงคำอย่างสละสลวยเหมาะสมสำหรับกระบวนท่ารำที่สื่อให้ผู้ชมทราบถึงการสรงน้ำ การทาเครื่องหอมโบราณ รวมทั้งการทรงเครื่องอย่างวิจิตร เป็นกระบวนรำลงสรงสุหร่ายเพียงแห่งเดียวในบทละครเรื่องอิเหนา การรำลงสรงสุหร่ายอิเหนาชุดนี้ ผู้แสดงจำเป็นจะต้องใช้ทักษะในการร่ายรำและแสดงฝีมือให้งดงามตามรูปแบบการแสดงละครใน เป็นกระบวนรำที่ไม่ปรากฏแพร่หลายในปัจจุบันซึ่งควรค่าแก่การอนุรักษ์อย่างยิ่ง

Article Details

ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2510). ตำราฟ้อนรำ. พระนคร: พระจันทร์. (อนุสรณ์ในงานฌาปนกิจศพนางยวง อังศุสิงห์ ณ เมรุวัดธาตุทอง พระโขนง วันที่ 20 ธันวาคม พุทธศักราช 2510).

ขวัญใจ คงถาวร. (2557). นาฏยประดิษฐ์ ชุดลงสรงโทนสุหรานากง. นครปฐม: คณะศิลปนาฏดุริยางค์ สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์.

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2508). ตำนานละครอิเหนา. พระนคร: คลังวิทยา.

ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยา. (2557). คำอธิบายว่าด้วยบทละครอิเหนาฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ. ใน พุทธศักราช 2457-2467 สิบปีนั้นวรรณคดีสโมสร. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

ดุษฎี มีป้อม. (2566, 24 พฤศจิกายน). ผู้เชี่ยวชาญด้านดุริยางคศิลป์ไทย สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม. [บทสัมภาษณ์].

ประเมษฐ์ บุณยะชัย. (2543). ละครวังสวนกุหลาบ. กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร.

มูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศนภาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์. (2558). บทละครเรื่องอิเหนาพระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (เล่ม 1-2). นครปฐม: รุ่งศิลป์การพิมพ์.

วรรณพินี สุขสม. (2545). ลงสรงโทน: กระบวนท่ารำในการแสดงละครในเรื่องอิเหนา (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.

วีระชัย มีบ่อทรัพย์. (2566, 27 ธันวาคม). ผู้เชี่ยวชาญด้านนาฏศิลป์ไทย สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ ตำบลศาลายา อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม. [บทสัมภาษณ์].

สุภาวดี โพธิเวชกุล. (2539). จารีตการใช้อุปกรณ์การแสดงละครเรื่องอิเหนา (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.

สุรพล วิรุฬห์รักษ์. (2549). นาฏยศิลป์รัชกาลที่ 9. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

อารดา สุมิตร. (2516). ละครในของหลวงในสมัยรัชกาลที่ 2 (วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, กรุงเทพฯ.

อุดม กุลเมธพนธ์. (2563). อนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ นายอุดม กุลเมธพนธ์ (อังศุธร). ม.ป.ท.: ม.ป.พ.