พระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว: มโนทัศน์เกี่ยวกับสุโขทัยและอยุธยาในยุคสยามสมัยใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยเรื่องนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามโนทัศน์เกี่ยวกับสุโขทัยและอยุธยาในพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวและศึกษาความสัมพันธ์ของมโนทัศน์สุโขทัยและอยุธยากับบริบทสังคมในยุคสยามสมัยใหม่ โดยศึกษาจากบทพระราชนิพนธ์รัชกาลที่ 6 จำนวน 6 เรื่อง ได้แก่ 1) เที่ยวเมืองพระร่วง 2) ตำนานเสือป่า 3) บทละครรำเรื่องพระร่วงหรือขอมดำดินและแถลงเรื่อง 4) พระร่วงละครพูดคำกลอนแสดงตำนานไทย 5) พระร่วงบทละครร้อง 6) บทละครดึกดำบรรพ์เรื่องท้าวแสนปมและพระราชวิจารณ์ ผลการศึกษาพบว่าพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทั้ง 6 เรื่องนำเสนอมโนทัศน์เกี่ยวกับสุโขทัยและอยุธยา 4 มโนทัศน์ ได้แก่ มโนทัศน์อาณาจักรแห่งอิสรภาพ มโนทัศน์อาณาจักรที่เกิดขึ้นและดำเนินมาอย่างยาวนาน มโนทัศน์อาณาจักรแห่งความเจริญรุ่งเรืองและมโนทัศน์อาณาจักรที่มั่นคงและมีความสัมพันธ์กับเมืองต่างๆ มโนทัศน์เหล่านี้สัมพันธ์กับสังคมในช่วงเวลาสยามสมัยใหม่ที่บ้านเมืองต้องสร้างตัวตนและความเป็นชาติในภาวะของการล่าอาณานิคม มโนทัศน์ทั้ง 4 ประการมีความสัมพันธ์กับสังคมสยามสมัยใหม่ใน 4 ลักษณะ ได้แก่ การสร้างความจริงและความเป็นเหตุเป็นผลในเรื่องเล่าสมัยเก่า การสร้างรากเหง้า “สยามสมัยใหม่” ด้วยเรื่องเล่าสมัยเก่า การสร้างมิติความสัมพันธ์ของเรื่องเล่าเพื่อแสดงความคิดการรวมศูนย์อำนาจ และการสร้างความหมายระหว่างตัวบทตามรูปแบบการพิมพ์สมัยใหม่
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2532). พระราชวิจารณ์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่องพระราชพงศาวดาร. สหประชาพาณิชย์.
ชัยอนันต์ สมุทวณิช, และขัตติยา กรรณสูต. (2530). เอกสารการเมืองการปกครองไทย (พ.ศ. 2417-2477). สมาคมสังคมศาสตร์แห่งประเทศไทย.
ธงชัย วินิจจะกูล. (2566). ยุคสมัยอย่างใหม่และกษัตริย์แบบใหม่ในพระราชพิธีสิบสองเดือน. ใน คงสัจจา สุวรรณเพ็ชร์ (บ.ก.), ยุคสมัยอย่างใหม่และกษัตริย์แบบใหม่ในพระราชพิธีสิบสองเดือน (น. 3-114). อิลลูมิเนชันส์ เอดิชันส์.
พิเชฐ แสงทอง. (2564). ณ ธรณีประตูแห่งสมัยใหม่: การกลายเป็น “สยามยุคใหม่” ของหัวเมืองใต้ในทศวรรษ 2440-2460. วารสารรามคำแหง ฉบับรัฐประศาสนศาสตร์, 4(1), 294-326.
ภารดี มหาขันธ์. (2518). การปฏิรูปการทหารในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
มงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2493). บทละครท้าวแสนปมกับหนามยอกเอาหนามบ่ง. ม.ป.พ. (พิมพ์แจกในงานพระราชทานเพลิงศพคุณหญิงไผ่ เกษมศุขการี ณ เมรุวัดมกุฏกษัตริยาราม วันที่ 27 กรกฎาคม พุทธศักราช 2493).
มงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2521). รวมเรื่องพระร่วง พระราชนิพนธ์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว. มูลนิธิมหามกุฏราชวิทยาลัยในพระบรมราชูปถัมภ์.
มงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2522). ตำนานเสือป่า. สหประชาพาณิชย์.
มงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบาทสมเด็จพระ. (2564). เที่ยวเมืองพระร่วง. ศรีปัญญา.
มณรดา ศิลปบรรเลง, ภารดี มหาขันธ์, และเยาวลักษณ์ แสงจันทร์. (2562). คติความเชื่อเรื่องพระร่วงในสังคมไทย: บทบาทและการดำรงอยู่. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 27(54), 298-319.
มณีปิ่น พรหมสุทธิรักษ์. (2539). ชมเมืองพระร่วงตามพระราชนิพนธ์เรื่องเที่ยวเมืองพระร่วง. วารสารอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 18(1-2), 54-64.
รสลินน์ ทวีกิตติกุล. (2561). การเมืองเรื่องการแปลซ้ำ กรณีศึกษาการแปลนวนิยายเรื่อง Animal Farm ของจอร์จ ออร์เวลล์ เป็นภาษาไทยผ่านพาราเท็กซ์ (Paratext) ในสำนวนแปลหกฉบับ. วารสารการแปลและการล่าม, 3(2), 138-197.
สมศรี ชัยวณิชยา. (2536). คติความเชื่อเรื่องพระร่วงในงานเขียนประวัติศาสตร์ตั้งแต่รัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 6 (พ.ศ. 2325-2468) [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สหะโรจน์ กิตติมหาเจริญ. (2568). พระนิพนธ์ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพกับวรรณคดีไทย. วารสารวิชาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 33(1), 138-155.
อดินันท์ พรหมพันธ์ใจ. (2567). ธำรงรัฐกษัตรา: เบื้องหลังอำนาจประวัติศาสตร์ความมั่นคงไทย. มติชน.
อัญชลี ภู่ผะกา. (2553). พระราชนิพนธ์ในพระบาทมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว: วรรณคดีกับการสร้างชาติ [วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต]. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Genette, G. (1991). Introduction to the paratext. New Literary History, 22(2), 261-272.
Loos, T. (2006). Subject Siam family, law, and colonial modernity in Thailand (2nd ed.). Silkworm Book.
Sturm, A. (2006). The king’s nation: A study of the emergence and development of nation and nationalism in Thailand [Doctoral dissertation]. University of London.
Vella, W. F. (1978). Chaiyo!: King Vajiravudh and the development of Thai nationalism. University of Hawaii Press.
Winichakul, T. (1995). Siam mapped: A history of the geo-body of nation. (2nd ed.). Silkworm Book.
Winichakul, T. (2000). The quest for “Siwilai”: A geographical discourse of civilizational thinking in the late nineteenth and early twentieth-century Siam. The Journal of Asian Studies, 59(3), 528-549.
