บทบาทนักพากย์เรือในการสร้างอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมและการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษาการแข่งขันเรือยาวประเพณีจังหวัดสงขลา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ประเพณีแข่งขันเรือยาวเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนอัตลักษณ์และวิถีชีวิตของชุมชนท้องถิ่น โดยนักพากย์เรือมีบทบาทสำคัญในการถ่ายทอดความหมายทางวัฒนธรรมและสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชน การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาบทบาทของนักพากย์เรือในการถ่ายทอดอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม (2) วิเคราะห์กลยุทธ์การสื่อสารในการสร้างการมีส่วนร่วมและดึงดูดผู้ชมและ (3) ประเมินผลของการพากย์เรือต่อระดับการมีส่วนร่วมของผู้ชม การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลหลัก 21 คน ประกอบด้วยนักพากย์เรือที่มีประสบการณ์ไม่น้อยกว่า 3 ปี จำนวน 6 คน และผู้ชมที่เคยรับชมไม่น้อยกว่า 2 ครั้ง จำนวน 15 คน จาก 3 สนามการแข่งขันในจังหวัดสงขลา ระหว่างเดือนตุลาคม-ธันวาคม 2568 ผลการศึกษาพบว่านักพากย์เรือมีบทบาทสำคัญ 3 ประการ คือ (1) ผู้ถ่ายทอดวัฒนธรรม (2) ผู้เชื่อมโยงชุมชนและ (3) ผู้สร้างความบันเทิง กลยุทธ์การสื่อสารประกอบด้วย 4 ด้าน คือ (1) การพากย์ (2) ภาษา (3) เนื้อหา และ (4) การสร้างการมีส่วนร่วม ซึ่งการพากย์เรือมีผลเชิงบวกต่อการมีส่วนร่วมของผู้ชมทุกช่วงเวลา โดยผู้ชมทุกคนยืนยันว่าหากไม่มีการพากย์เรือ บรรยากาศจะเงียบเหงาและไม่น่าสนใจ ซึ่งผลการวิจัยชี้ให้เห็นถึงคุณค่าในการนำองค์ความรู้ไปใช้เพื่ออนุรักษ์และสืบสานประเพณีเรือยาว ควบคู่กับการยกระดับมาตรฐานนักพากย์เรือรุ่นใหม่อย่างเป็นระบบ โดยองค์ความรู้ด้านการสื่อสารเชิงวัฒนธรรมที่ได้จากการศึกษานี้สามารถประยุกต์ใช้ในการออกแบบหลักสูตรและพัฒนาระบบฝึกอบรม กำหนดแนวทางมาตรฐานวิชาชีพ ตลอดจนเชื่อมโยงกับการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม นำไปสู่การสร้างความยั่งยืนให้กับประเพณีท้องถิ่นในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
การแข่งขันเรือยาว. (2558, 8 กุมภาพันธ์ ). วัฒนธรรมแห่งสายน้ำ ประเพณีที่สืบสาน. https://dangeasttern.wordpress.com
ทรูปลูกปัญญา. (2563). นักพากย์. https://trueplookpanya.com/explorer/occupation-step3/55
ปณิตา สระวาสี. (2558, 10 กุมภาพันธ์). ประเพณีท้องถิ่นในประเทศไทย. https://rituals.sac.or.th/detail.php?id=5
ปวริศ ประวัติ. (2568, 9 สิงหาคม). นักวิชาการวัฒนธรรม กลุ่มอำนวยการพิธีการศพที่ได้รับพระราชทานที่ 15 สงขลา สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดสงขลา กระทรวงวัฒนธรรม. [บทสัมภาษณ์].
เปลื้อง สุขสวัสดิ์. (2568, 23 พฤศจิกายน). ข้าราชการบำนาญ กระทรวงศึกษาธิการ. [บทสัมภาษณ์].
พงษ์ศักดิ์ ทองละมุล. (2565). ประเพณีแข่งเรือยาว: สู่ชุมชนวิถีพุทธของดีเมืองสุพรรณ. วารสารพุทธนวัตกรรมปริทรรศน์, 3(3), 102-111.
พระครูพิจิตรวรเวท, พระอุดมสิทธินายก, พระปลัดระพิน พุทฺธิสาโร, และพระมหาสุเมฆ สมาหิโต. (2565). การมีส่วนร่วมของวัดและชุมชนในการอนุรักษ์ประเพณีการแข่งขันเรือยาวจังหวัดพิจิตร. วารสารวิจยวิชาการ, 5(2), 1-14. https://doi.org/10.14456/jra.2022.27
พระมหาสุเมฆ สมาหิโต, พระครูพิจิตรวรเวท, จันทนา กองกันภัย, และรินทร์ระพีร์ ไวยุวัฒน์. (2566). รูปแบบการอนุรักษ์ประเพณีแข่งขันเรือยาวจังหวัดพิจิตร. วารสารวิจยวิชาการ, 6(1), 51-62. https://doi.org/10.14456/jra.2023.5
มงคล เกิดโกสุม. (2568, 5 ตุลาคม). ข้าราชการเกษียณ กระทรวงมหาดไทย. [บทสัมภาษณ์].
วิภา จิรภาไพศาล. (2567, 29 ตุลาคม). ประเพณีแข่งเรือ. https://www.silpa-mag.com/history/article_142142
สมิจฐ์ พรหมมินทร์, และขวัญฟ้า ศรีประพันธ์. (2564). การสร้างแบรนด์บุคคลของนักพากย์เกมบนเฟซบุ๊กเกมมิ่ง. วารสารการสื่อสารมวลชน คณะการสื่อสารมวลชน มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, 9(2), 186-208.
สุรพงษ์ โสธนะเสถียร. (2563). ทฤษฎีการสื่อสาร. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สุริยา ขุนทิพย์. (2568, 5 ตุลาคม). พนักงานพินิจ กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน จังหวัดสุราษฎร์ธานี. [บทสัมภาษณ์].
เสกสรร ทายะรังษี, รักชนก สมศักดิ์, สุดจินดา ปานคำ, เจตน์ จารุพันธ์, และวิวัน สุขเจริญ. (2556, 28 กุมภาพันธ์). แนวคิดทฤษฎีกลุ่มสื่อสารเชิงวัฒนธรรม (cultural communication). https://phdcommunication.wordpress.com/2013/02/28/แนวคิดทฤษฎีกลุ่มสื่อสาร
Austin, J. L. (1962). How to do things with words. Oxford University Press.
Fisher, W. R. (1985). The narrative paradigm: An elaboration. Communication Monographs, 52(4), 347-367. https://doi.org/10.1080/03637758509376117
Luhtanen, R., & Crocker, J. (1992). A collective self-esteem scale: Self-evaluation of one's social identity. Personality and social psychology bulletin, 18(3), 302-318.
Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370-396. https://doi.org/10.1037/h0054346
NotebookLM. (2026). สรุปผลการศึกษาบทบาทนักพากย์เรือในการสร้างอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมและการมีส่วนร่วมของชุมชน: กรณีศึกษาการแข่งขันเรือยาวประเพณีจังหวัดสงขลา [ภาพที่สร้างจาก AI]. https://notebooklm.google
Rapp, C. (2022). Aristotle’s rhetoric. In E. N. Zalta (Ed.), The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2022 Edition). https://plato.stanford.edu/archives/spr2022/entries/aristotle-rhetoric
Schechner, R. (2002). Performance studies: An introduction. Routledge.
Shmakov, V. S. (2025). The matrix of socio-cultural identity of local communities. Respublica Literaria, 6(2), 170-182. https://doi.org/10.47850/RL.2025.6.2.170-182
Turner, V. (1987). The anthropology of performance. PAJ Publications.
