ความสัมพันธ์ระหว่างอยุธยากับชาติตะวันตก ในคริสต์ศตวรรษที่ 16-17: มุมมองจากหลักฐานโปรตุเกส อังกฤษและฝรั่งเศส
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการศึกษาประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ด้านการต่างประเทศของอาณาจักรอยุธยากับชาติตะวันตกในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 16-17 เป็นการศึกษาเชิงเอกสารโดยใช้วิธีการทางประวัติศาสตร์ ผลการศึกษาพบว่าอยุธยาเริ่มเปิดความสัมพันธ์อันดีกับราชสำนักโปรตุเกสใน พ.ศ. 2054 หลังจากที่โปรตุเกสเดินทางมายังภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ จากนั้นมีบาทหลวงสเปนเดินทางเข้ามาเผยแผ่คริสต์ศาสนา ตามมาด้วยบริษัทการค้าของฮอลันดาและบริษัทการค้าของอังกฤษที่เข้ามาทำการค้าและชาวฝรั่งเศสเข้ามาในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช โดยเข้ามาเผยแผ่ศาสนา การค้าและการทูต ทำให้อาณาจักรอยุธยามีความเป็นสังคมนานาชาติที่ได้รับการบันทึกไว้ในเอกสารภาษาโปรตุเกส อังกฤษและฝรั่งเศสอย่างละเอียดและในหลายแง่มุมที่เอกสารไทยมิได้บันทึกไว้ นอกจากนี้ จากการศึกษายังพบว่าการดำเนินนโยบายทั้งส่วนของอาณาจักรอยุธยาและชาติตะวันตกนั้นต่างกัน โดยประเทศตะวันตกเป็นการดำเนินนโยบายแบบผสมผสาน บางครั้งนโยบายการต่างประเทศถูกกำหนดโดยรัฐศูนย์กลาง เช่น ราชสำนักโปรตุเกส บางครั้งกำหนดโดยบริษัทการค้า เช่น กรณีของบริษัทการค้าของฮอลันดา ส่วนอาณาจักรอยุธยานั้นการดำเนินนโยบายต่างประเทศเป็นส่วนหนึ่งของการคลัง ดังนั้นผู้รับผิดชอบหลักคือเสนาบดีพระคลัง จึงต้องดูแลการต่างประเทศไปพร้อมกันด้วยและมองว่าทุกชาติเป็นลูกค้าที่เข้ามาติดต่อค้าขาย จึงต้องอยู่ภายใต้กฎเกณฑ์เดียวกันตามแนวคิดของจักรวาทินที่พระเจ้าแผ่นดินเป็นศูนย์กลางของสรรพสิ่ง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมวิชาการ. (2531). 470 ปี สัมพันธไมตรีระหว่างไทยและโปรตุเกส. กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ.
กรมศิลปากร. (2528). 470 ปี แห่งมิตรสัมพันธ์ระหว่างไทยและโปรตุเกส. กรมศิลปากร.
จันทร์ฉาย ภัคอธิคม. (2532). กรุงศรีอยุธยาในหลักฐานสเปน. สมาคมประวัติศาสตร์ในพระราชูปถัมภ์ฯ.
ปรีดี พิศภูมิวิถี. (2557). Olà Sião สวัสดีสยามจากเพื่อนโปรตุเกส. มิวเซียมสยาม.
ปรีดี พิศภูมิวิถี. (2563). 332 ปี ปฏิวัติสมเด็จพระนารายณ์ฯ ในจดหมายพ่อค้าอังกฤษ. ศิลปวัฒนธรรม, 41(5), 121-135.
วรพร ภู่พงศ์พันธุ์. (2542). ความเป็นสังคมนานาชาติของพระนครศรีอยุธยา ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 16 ถึง ค.ศ. 1767. [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
วินัย พงศ์ศรีเพียร. (2528). ข้อมูลประวัติศาสตร์ไทยสมัยอยุธยาจากเอกสารไทยและต่างประเทศ. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
วินัย พงศ์ศรีเพียร. (2553). 100 เอกสารสำคัญ: สรรพสาระประวัติศาสตร์ไทย เล่ม 1. สามลดา.
ศุภวัฒย์ เกษมศรี, หม่อมราชวงศ์. (2555). 80 ทัศ พลตรี หม่อมราชวงศ์ศุภวัฒย์ เกษมศรี. เดือนตุลา
สถาบันเทวะวงศ์วโรปการ กระทรวงการต่างประเทศ. (2562). ประวัติศาสตร์การทูตไทย. อมรินทร์ พริ้นติ้ง.
อิชิอิ โยเนะโอะ, และโยชิกาวะ โทชิฮารุ. (2542). ความสัมพันธ์ไทย-ญี่ปุ่น 600 ปี. มูลนิธิโตโยต้าแห่งประเทศไทย.
อุษณีย์ ธงไชย. (2543). ความรู้สัณฐานประวัติศาสตร์อยุธยา. ใน ประเสริฐ ณ นคร (บ.ก.), ประวัติศาสตร์ไทย: จะเรียนจะสอนกันอย่างไร (น. 141-185). กรมวิชาการ กระทรวงศึกษาธิการ.
Baker, C. & Phongpaichit, P. (2017). A history of Ayutthaya. Silkworm.
Davity, P. (1660). Description générale de l’Asie, première partie du monde avec tous ses empires, royaumes, états et républiques. D. Bechet et L. Billaine.
Farrington, A. & Na Pombejra, D. (2007). The English factory in Siam 1612-1685. The British Library.
Garnier, D. (2004). Ayutthaya: Venice of the East. Riverbooks.
Phisphumvidhi, P. (2007). La société d’Ayutthaya aux XVIe et XVIIe siècles: Aspects culturels, sociaux, économiques et politiques [Thèse de Doctorat]. Universidade de Porto.
Ruangsilp, B. (2007). Dutch East Indian Company, merchants at the court of Ayutthaya: Dutch perceptions of the Thai Kingdom c.1604-1765. Hotei.
Supplément ou troisième volume du grand dictionnaire historique ou mélange curieux de l’histoire sacrée et profane qui contient des matières de même nature, tôme troisième. (1689). Denys Thierry.
The Journal of the Siam Society. (1908). The massacre in Siam: After the death of the King and the vigorous resistance of the French in the fortress of the Bangkok, written by an officer of the French troops who served in these fortresses to one of his friend. The Siam Society.
