การจัดวางองค์ประกอบภาพจิตรกรรมฝาผนังที่เน้นมุมมองสู่พระประธาน ในพระอุโบสถสมัยอยุธยาตอนปลาย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีจุดประสงค์เพื่อวิเคราะห์วิธีการจัดวางองค์ประกอบภาพจิตรกรรมฝาผนังเชิงประจักษ์ที่เน้นมุมมองสู่พระประธานในพระอุโบสถ เพื่อเป็นการยืนยันแนวความคิดการวางผังวัดแบบสมมาตรที่เน้นแนวแกนมุ่งสู่พระประธานที่ประดิษฐานในเขตพุทธวาสและอุโบสถเปรียบเสมือนที่ประทับของพระพุทธเจ้า เนื่องจากแนวความคิดดังกล่าวยังขาดข้อมูลเชิงประจักษ์ที่สนับสนุนแนวคิดนี้ด้วยการตกแต่งสภาพแวดล้อมภายใน คำถามการวิจัยหลักคือ วิธีการจัดวางองค์ประกอบภาพจิตรกรรมฝาผนังที่เน้นมุมมองสู่พระประธานได้อย่างไร โดยศึกษาภาพจิตรกรรมฝาผนังในพระอุโบสถ 3 แห่ง ได้แก่ วัด หน่อพุทธางกูร วัดประตูสาร จังหวัดสุพรรณบุรี และวัดเกาะแก้วสุทธาราม จังหวัดเพชรบุรี ทั้งสามพระอุโบสถเป็นพระอุโบสถขนาดกลางสมัยอยุธยาตอนปลาย อาคารมีพื้นที่ใกล้เคียงกันและภายในอาคารมีภาพจิตรกรรมฝาผนังที่เขียนต่อกันตลอดผนังทั้งสี่ด้านและยังคงมีความสมบูรณ์อยู่มาก โดยใช้ระเบียบวิธีการศึกษาเชิงสำรวจ ด้วยการรังวัดทำแบบอาคาร ถ่ายภาพ จิตรกรรมฝาผนัง แล้ววิเคราะห์ผลองค์ประกอบการแบ่งภาพจิตรกรรมที่ส่งผลต่อการเน้นมุมมองสู่พระประธาน โดยอ้างอิง องค์ประกอบจิตรกรรมฝาผนังจากการทบทวนวรรณกรรม
ผลการวิจัยพบว่า การจัดวางองค์ประกอบของภาพจิตรกรรมฝาผนังสามารถเน้นการเข้าสู่พระประธานในพระอุโบสถ โดย 2 วิธีการ ได้แก่ วิธีที่ 1) การจัดแบ่งระนาบด้วยเส้นแถบ เน้นเส้นรวมสายตาไปยังพระประธานด้วยแถบหน้ากระดานสินเทา และเส้นฮ่อ และวิธีที่ 2) การตกแต่งระนาบด้วยการใช้รูปร่าง พื้นสี การซ้ำของรูปสามเหลี่ยมให้เกิดการเน้นมุมมองสู่พระประธาน ด้วยทั้งสองวิธีการนี้ช่วยยืนยันแนวความคิดการเน้นมุมมองสู่พระประธานอย่างสมมาตรในลักษณะสามมิติของการตกแต่งสภาพแวดล้อมภายในได้ชัดเจนยิ่งขึ้น และสามารถใช้วิธีการจัดองค์ประกอบนี้ในการอธิบายและสอนนักศึกษาเมื่อเดินทางศึกษาในภาคสนามต่อไป
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright Transfer Statement
The copyright of this article is transferred to Journal of The Faculty of Architecture King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang with effect if and when the article is accepted for publication. The copyright transfer covers the exclusive right to reproduce and distribute the article, including reprints, translations, photographic reproductions, electronic form (offline, online) or any other reproductions of similar nature.
The author warrants that this contribution is original and that he/she has full power to make this grant. The author signs for and accepts responsibility for releasing this material on behalf of any and all co-authors.
เอกสารอ้างอิง
กฤษณ์ ทองเลิศ. (2554). แนวทางการศึกษาการสื่อความหมายของงานภาพจิตรกรรมฝาผนังไทย. วารสารนิเทศสยาม- ปริทัศน์. 10(2), 5-26.
เจนยุทธ ล่อใจ. (2550). แนวแกนที่ไม่สามารถมองเห็นได้ในงานสถาปัตยกรรม. (วิทยานิพนธ์สถาปัตยกรรมศาสตร- มหาบัณฑิต สาขาวิชาสถาปัตยกรรม บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร).
ภาณุพงษ์ เลาหสม และ ชัยยศ อิษฏ์วรพันธุ์. (2549). เปลี่ยนพื้น แปลงภาพ ปรับรูป ปรุงลาย: การวิเคราะห์วิธีการ ออกแบบและวาดจิตรกรรมฝาผนังยุคต้นรัตนโกสินทร์. กรุงเทพฯ: เมืองโบราณ.
ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). ลวดลายองค์ประกอบสถาปัตยกรรมไทย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ดอกเบี้ย.
วีระยุต ขุ้ยศร. (2557). ปัจจัยที่ทำให้เกิดความคิดสร้างสรรค์ในวิชาวิเคราะห์การออกแบบ สาขาวิชาสถาปัตยกรรมและการ วางแผน คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง. วารสารวิชาการ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล. 18(1), 65-78.
วีระยุต ขุ้ยศร. (2560). การศึกษาตำแหน่งช่องเปิดที่ส่งผลด้านแสงสว่างต่อพระประธานภายในพระอุโบสถ. วารสารวิชาการ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล. 24(1), 36-49.
สน สีมาตรัง. (2522). จิตรกรรมฝาผนังสกุลชางรัตนโกสินทร. กรุงเทพฯ: อมรินทรการพิมพ์.
สน สีมาตรัง. (2559). คติความเชื่อไตรภูมิและจักรวาลวิทยาในจิตรกรรมฝาผนังไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: คณะมณฑนศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร.
สมคิด จิระทัศนกุล. (2547). รูปแบบพระอุโบสถและพระวิหารในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว. กรุงเทพฯ: เมืองโบราณ.
สันติ เล็กสุขุม. (2548). จิตรกรรมไทยสมัยราชกาลที่ 3 ความคิดเปลี่ยน การแสดงออกก็เปลี่ยนตาม. กรุงเทพฯ: เมืองโบราณ.
สันติ เล็กสุขุม. (2553). งานช่างคำช่างโบราณ. กรุงเทพฯ: รุ่งศิลป์การพิมพ์.
อนุโรจน์ จันทร์โพธิ์ศรี, พิษณุศุภนิมิตร และ ปรีชา เถาทอง. (2559). การแปรเปลี่ยนจากรูปธรรมของจิตรกรรมของไทยสู่หลักธรรมในพุทธศาสนา. วารสาร Veridian E Journal, Silpakorn University. 9(2), 2361-2375.
Horn, D., & Salvendy, G. (2009). Measuring Consumer Perceptions of Product Creativity: Impact on Satisfaction and Purchasability. Human Factors and Ergonomics in Manufacturing. 19(1), 223–240.
