รูปแบบเรือนช่วงตั้งถิ่นฐานถาวรของชาวอูรักลาโว้ยในชุมชนบ้านโต๊ะบาหลิว จังหวัดกระบี่

Main Article Content

อัมพิกา อำลอย

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษารูปแบบเรือนช่วงตั้งถิ่นฐานถาวรของชาวอูรักลาโว้ยในชุมชนบ้านโต๊ะบาหลิว ซึ่งเป็นเรือนที่ปรากฏในช่วงที่พวกเขาไม่สามารถใช้เรือแบบดั้งเดิมเป็นพาหนะในการย้ายถิ่นฐานไปตามแหล่งอาหารอีกต่อไป ทำให้เกิดคำถามว่า รูปแบบเรือนช่วงตั้งถิ่นฐานถาวรเหล่านี้มีลักษณะอย่างไร และมีปัจจัยใดบ้างที่เกี่ยวข้อง สมมติฐานการวิจัย คือ วัฒนธรรมของผู้คนมีอิทธิพลต่อลักษณะของที่อยู่อาศัย และไม่ใช่สิ่งหยุดนิ่ง ดังนั้นเมื่อชาวอูรักลาโว้ยเปลี่ยนจากวิถีชีวิตเร่ร่อนทางทะเลมาสู่การตั้งถิ่นฐานถาวร รูปแบบที่อยู่อาศัยของพวกเขา แสดงถึงการปรับพื้นที่อยู่อาศัยให้เหมาะสมกับวัฒนธรรมเฉพาะของตน และวัฒนธรรมของกลุ่มคนในดินแดนใหม่ วิธีการศึกษาเป็นงานวิจัยภาคสนาม กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยใช้วิธีสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง โดยการกำหนดคุณลักษณะขึ้น เพื่อเป็นบรรทัดฐานในการคัดเลือก ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบเรือนช่วงตั้งถิ่นฐานถาวร เป็นการผสมผสานระหว่างเรือนแบบดั้งเดิมกับเรือนตามสมัยนิยมเข้าด้วยกัน สะท้อนการปรับตัวตามกระแสสังคมที่เปลี่ยนแปลงความนิยมไปตามกาลเวลา นำไปสู่การเพิ่มปัจจัย และเงื่อนไข เพื่อตอบสนองการอยู่อาศัย ทำให้รูปแบบที่อยู่อาศัยแปรเปลี่ยนไปจากเดิม แต่ยังคงแสดงถึงความต่อเนื่องของภูมิปัญญาในการปลูกสร้าง ซึ่งพวกเขาสืบทอด และปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทที่เปลี่ยนแปลงไป ส่วนปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับรูปแบบเรือน ประกอบด้วย 1) การใช้เครื่องมือประมงของคนกลุ่มอื่น 2) การสะสมสิ่งของ และอาหาร 3) การอาศัยอยู่ร่วมกันของครอบครัวย่อยหลายครอบครัว 4) การรับเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาในการดำเนินชีวิต 5) การรับเอาวัฒนธรรมของคนต่างถิ่นเข้ามาปรับใช้ในพื้นที่อยู่อาศัย และ 6) การนับถือความเชื่ออื่น ๆ ร่วมกับการนับถือความเชื่อดั้งเดิม

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
อำลอย อ. . (2021). รูปแบบเรือนช่วงตั้งถิ่นฐานถาวรของชาวอูรักลาโว้ยในชุมชนบ้านโต๊ะบาหลิว จังหวัดกระบี่. Asian Creative Architecture, Art and Design, 33(2), 15–28. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/archkmitl/article/view/251844
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

ชนัญ วงษ์วิภาค. (2530). นิเวศน์วิทยาวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ดาฤนัย จรูญทอง. (2550). ประวัติศาสตร์ชุมชนอูรักลาโว้ยเกาะหลีเป๊ะ จังหวัดสตูล ระหว่างปี พ.ศ. 2493 - 2549. (วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยศิลปากร).

ธนภรณ์ วัฒนสุข. (2557). อูรักลาโว้ยการเปลี่ยนแปลงของสังคมสู่พัฒนาการของเรือนพื้นถิ่น: กรณีศึกษาชุมชนแหลมตุ๊กแก หมู่ 4 ตำบลรัษฎา อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยศิลปากร).

นฤมล อรุโณทัย, พลาเดช ณ ป้อมเพชร, อุษา โคตรศรีเพชร, กิ่งแก้ว บัวเพชร และจีระวรรณ บรรเทาทุกข์. (2557). ทักษะวัฒนธรรมชาวเล ร้อยเรื่องประมาณชาวเล มอแกน มอแกลน และอูรักลาโว้ย ผู้กล้าแห่งอันดามัน. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).

ปริญญา มรรคสิริสุข และวีระ อินพันทัง. (2563). จาก “นิเวศวิทยาวัฒนธรรม” สู่ “นิเวศวิทยาสถาปัตยกรรม”. หน้าจั่ว. (35), B3-B18.

พิไลวรรณ ประพฤติ. (2558). การศึกษาความยั่งยืนของการดำรงชีพบนเกาะขนาดเล็กของชาวอูรักลาโว้ย: กรณีศึกษาเกาะหลีเป๊ะ ประเทศไทย. (วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการทรัพยากรเกษตรเขตร้อน บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์).

เมธิรา ไกรนที. (2552). พัฒนาการของการตั้งถิ่นฐานชุมชนอูรักลาโว้ยในพื้นที่ภูเก็ตจากมุมมองนิเวศวัฒนธรรม. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนามนุษย์และสังคม บัณฑิตวิทยาลัย, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).

วีระ อินพันทัง. (2555). เรือนลาวโซ่ง การกลายรูปในรอบสองศตวรรษ. กรุงเทพฯ: อุษาคเนย์.

วีระ อินพันทัง. (2559). สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างพื้นถิ่น: การดำรงและการเปลี่ยนแปลง. หน้าจั่ว. (30), A-127–A-142.

วีระ อินพันทัง, ปริญญา มรรคสิริสุข, อัมพิกา อําลอย, อดิศร ศรีเสาวนันท์, เจนยุทธ ล่อใจ และพบสุข ทัดทอง. (2563). สถาปัตยกรรมพื้นถิ่นไทย. กรุงเทพฯ: สมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์.

อัมพิกา อำลอย. (2562). การตั้งถิ่นฐาน และที่อยู่อาศัยของชาวเลภายใต้บริบทของความเปลี่ยนแปลง. (วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยศิลปากร).

อัมพิกา อำลอย และวีระ อินพันทัง. (2562). สถาปัตยกรรมพื้นถิ่นแบบเคลื่อนที่ของชาวเล: กรณีศึกษา ชาวมอแกนในหมู่เกาะสุรินทร์ จังหวัดพังงา และชาวอูรักลาโว้ยในบ้านโต๊ะบาหลิว เกาะลันตาใหญ่ จังหวัดกระบี่. เจ-ดี: วารสารวิชาการ การออกแบบสภาพแวดล้อม. 6(2), 2 - 19.

อัมพิกา อำลอย, วีระ อินพันทัง และชินศักดิ์ ตัณฑิกุล. (2562). ปัจจัยในการตั้งถิ่นฐานชั่วคราวของชาวเลจังหวัดพังงา และจังหวัดกระบี่. วารสารวิชาการคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล. 29(2), 34 - 46.

อาภรณ์ อุกฤษณ์. (2532). พิธีลอยเรือ: ภาพสะท้อนสังคมและวัฒนธรรมของชาวเล กรณีศึกษาชุมชนบ้านหัวแหลม เกาะลันตา จังหวัดกระบี่. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชามานุษยวิทยา บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยศิลปากร).

Sutton, M.Q. and Anderson, N. E. (2013). Introduction to Cultural Ecology (Third Edition). Maryland : AltaMira Press.