รูปแบบเรือนช่วงตั้งถิ่นฐานถาวรของชาวอูรักลาโว้ยในชุมชนบ้านโต๊ะบาหลิว จังหวัดกระบี่
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งศึกษารูปแบบเรือนช่วงตั้งถิ่นฐานถาวรของชาวอูรักลาโว้ยในชุมชนบ้านโต๊ะบาหลิว ซึ่งเป็นเรือนที่ปรากฏในช่วงที่พวกเขาไม่สามารถใช้เรือแบบดั้งเดิมเป็นพาหนะในการย้ายถิ่นฐานไปตามแหล่งอาหารอีกต่อไป ทำให้เกิดคำถามว่า รูปแบบเรือนช่วงตั้งถิ่นฐานถาวรเหล่านี้มีลักษณะอย่างไร และมีปัจจัยใดบ้างที่เกี่ยวข้อง สมมติฐานการวิจัย คือ วัฒนธรรมของผู้คนมีอิทธิพลต่อลักษณะของที่อยู่อาศัย และไม่ใช่สิ่งหยุดนิ่ง ดังนั้นเมื่อชาวอูรักลาโว้ยเปลี่ยนจากวิถีชีวิตเร่ร่อนทางทะเลมาสู่การตั้งถิ่นฐานถาวร รูปแบบที่อยู่อาศัยของพวกเขา แสดงถึงการปรับพื้นที่อยู่อาศัยให้เหมาะสมกับวัฒนธรรมเฉพาะของตน และวัฒนธรรมของกลุ่มคนในดินแดนใหม่ วิธีการศึกษาเป็นงานวิจัยภาคสนาม กลุ่มตัวอย่างในการวิจัยใช้วิธีสุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง โดยการกำหนดคุณลักษณะขึ้น เพื่อเป็นบรรทัดฐานในการคัดเลือก ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบเรือนช่วงตั้งถิ่นฐานถาวร เป็นการผสมผสานระหว่างเรือนแบบดั้งเดิมกับเรือนตามสมัยนิยมเข้าด้วยกัน สะท้อนการปรับตัวตามกระแสสังคมที่เปลี่ยนแปลงความนิยมไปตามกาลเวลา นำไปสู่การเพิ่มปัจจัย และเงื่อนไข เพื่อตอบสนองการอยู่อาศัย ทำให้รูปแบบที่อยู่อาศัยแปรเปลี่ยนไปจากเดิม แต่ยังคงแสดงถึงความต่อเนื่องของภูมิปัญญาในการปลูกสร้าง ซึ่งพวกเขาสืบทอด และปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทที่เปลี่ยนแปลงไป ส่วนปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับรูปแบบเรือน ประกอบด้วย 1) การใช้เครื่องมือประมงของคนกลุ่มอื่น 2) การสะสมสิ่งของ และอาหาร 3) การอาศัยอยู่ร่วมกันของครอบครัวย่อยหลายครอบครัว 4) การรับเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาในการดำเนินชีวิต 5) การรับเอาวัฒนธรรมของคนต่างถิ่นเข้ามาปรับใช้ในพื้นที่อยู่อาศัย และ 6) การนับถือความเชื่ออื่น ๆ ร่วมกับการนับถือความเชื่อดั้งเดิม
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright Transfer Statement
The copyright of this article is transferred to Journal of The Faculty of Architecture King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang with effect if and when the article is accepted for publication. The copyright transfer covers the exclusive right to reproduce and distribute the article, including reprints, translations, photographic reproductions, electronic form (offline, online) or any other reproductions of similar nature.
The author warrants that this contribution is original and that he/she has full power to make this grant. The author signs for and accepts responsibility for releasing this material on behalf of any and all co-authors.
เอกสารอ้างอิง
ชนัญ วงษ์วิภาค. (2530). นิเวศน์วิทยาวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ดาฤนัย จรูญทอง. (2550). ประวัติศาสตร์ชุมชนอูรักลาโว้ยเกาะหลีเป๊ะ จังหวัดสตูล ระหว่างปี พ.ศ. 2493 - 2549. (วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาประวัติศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยศิลปากร).
ธนภรณ์ วัฒนสุข. (2557). อูรักลาโว้ยการเปลี่ยนแปลงของสังคมสู่พัฒนาการของเรือนพื้นถิ่น: กรณีศึกษาชุมชนแหลมตุ๊กแก หมู่ 4 ตำบลรัษฎา อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยศิลปากร).
นฤมล อรุโณทัย, พลาเดช ณ ป้อมเพชร, อุษา โคตรศรีเพชร, กิ่งแก้ว บัวเพชร และจีระวรรณ บรรเทาทุกข์. (2557). ทักษะวัฒนธรรมชาวเล ร้อยเรื่องประมาณชาวเล มอแกน มอแกลน และอูรักลาโว้ย ผู้กล้าแห่งอันดามัน. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
ปริญญา มรรคสิริสุข และวีระ อินพันทัง. (2563). จาก “นิเวศวิทยาวัฒนธรรม” สู่ “นิเวศวิทยาสถาปัตยกรรม”. หน้าจั่ว. (35), B3-B18.
พิไลวรรณ ประพฤติ. (2558). การศึกษาความยั่งยืนของการดำรงชีพบนเกาะขนาดเล็กของชาวอูรักลาโว้ย: กรณีศึกษาเกาะหลีเป๊ะ ประเทศไทย. (วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการทรัพยากรเกษตรเขตร้อน บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์).
เมธิรา ไกรนที. (2552). พัฒนาการของการตั้งถิ่นฐานชุมชนอูรักลาโว้ยในพื้นที่ภูเก็ตจากมุมมองนิเวศวัฒนธรรม. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนามนุษย์และสังคม บัณฑิตวิทยาลัย, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).
วีระ อินพันทัง. (2555). เรือนลาวโซ่ง การกลายรูปในรอบสองศตวรรษ. กรุงเทพฯ: อุษาคเนย์.
วีระ อินพันทัง. (2559). สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้างพื้นถิ่น: การดำรงและการเปลี่ยนแปลง. หน้าจั่ว. (30), A-127–A-142.
วีระ อินพันทัง, ปริญญา มรรคสิริสุข, อัมพิกา อําลอย, อดิศร ศรีเสาวนันท์, เจนยุทธ ล่อใจ และพบสุข ทัดทอง. (2563). สถาปัตยกรรมพื้นถิ่นไทย. กรุงเทพฯ: สมาคมสถาปนิกสยามในพระบรมราชูปถัมภ์.
อัมพิกา อำลอย. (2562). การตั้งถิ่นฐาน และที่อยู่อาศัยของชาวเลภายใต้บริบทของความเปลี่ยนแปลง. (วิทยานิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยศิลปากร).
อัมพิกา อำลอย และวีระ อินพันทัง. (2562). สถาปัตยกรรมพื้นถิ่นแบบเคลื่อนที่ของชาวเล: กรณีศึกษา ชาวมอแกนในหมู่เกาะสุรินทร์ จังหวัดพังงา และชาวอูรักลาโว้ยในบ้านโต๊ะบาหลิว เกาะลันตาใหญ่ จังหวัดกระบี่. เจ-ดี: วารสารวิชาการ การออกแบบสภาพแวดล้อม. 6(2), 2 - 19.
อัมพิกา อำลอย, วีระ อินพันทัง และชินศักดิ์ ตัณฑิกุล. (2562). ปัจจัยในการตั้งถิ่นฐานชั่วคราวของชาวเลจังหวัดพังงา และจังหวัดกระบี่. วารสารวิชาการคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ สจล. 29(2), 34 - 46.
อาภรณ์ อุกฤษณ์. (2532). พิธีลอยเรือ: ภาพสะท้อนสังคมและวัฒนธรรมของชาวเล กรณีศึกษาชุมชนบ้านหัวแหลม เกาะลันตา จังหวัดกระบี่. (วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชามานุษยวิทยา บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยศิลปากร).
Sutton, M.Q. and Anderson, N. E. (2013). Introduction to Cultural Ecology (Third Edition). Maryland : AltaMira Press.