A การศึกษาผังโรงพยาบาลสนามเพื่อสร้างต้นแบบโรงพยาบาลสนามในอาคารสาธารณะ

Main Article Content

อรรณพ พลชนะ
ฉัตรชัย มิ่งมาลัยรักษ์

บทคัดย่อ

โครงการวิจัย การศึกษาผังโรงพยาบาลสนามเพื่อสร้างต้นแบบโรงพยาบาลสนามในอาคารสาธารณะ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาองค์ประกอบพื้นที่ภายในโรงพยาบาลสนาม 2) สร้างหลักเกณฑ์การวางผังโรงพยาบาลสนาม 3) สร้างต้นแบบผังโรงพยาบาลสนามจากการใช้อาคารสาธารณะ โครงการนี้มีขอบเขตการศึกษาในพื้นที่โรงพยาบาลสนามสำหรับผู้ป่วยติดเชื้อ
โควิด 19 ประเภทหอผู้ป่วยเฉพาะกิจในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑลที่เปิดให้บริการในช่วงเดือนมีนาคม 2563 จึงส่งผลให้มีประชากรในการเก็บข้อมูลแห่งเดียว คือ โรงพยาบาลสนามธรรมศาสตร์ วิธีการดำเนินการวิจัยประกอบด้วย 1) การประเมินผลการจัดพื้นที่โรงพยาบาลสนาม 2) สำรวจการรับรู้ของชุมชนรอบข้าง  3) ศึกษาความเป็นไปได้ในการใช้อาคารสาธารณะแต่ละประเภท  4) สร้างเกณฑ์การออกแบบ  5) ร่างผังต้นแบบ  6) ประเมินผลร่างผังต้นแบบ  7) สรุปผลเป็นต้นแบบผังโรงพยาบาลสนาม ประชากรการวิจัยประกอบด้วย 4 กลุ่ม คือ 1) โรงพยาบาลสนาม (ในช่วงมีนาคม 2563)  2) ผู้ใช้พื้นที่โรงพยาบาลสนาม (แพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าที่ ผู้ป่วย)  3) ผู้มีส่วนได้เสียในการจัดตั้งโรงพยาบาลสนาม (เจ้าของอาคารที่ถูกใช้เป็นโรงพยาบาลสนาม ชุมชนรอบข้าง)  4) ผู้ประเมินผังอาคาร (ผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง) โดยมีการกำหนดขนาดและวิธีการเลือกกลุ่มตัวอย่างตามหลักเกณฑ์ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในส่วนของการเก็บข้อมูลใช้เครื่องมือการวิจัย 5 รายการคือ แบบสอบถาม (สำหรับผู้ป่วย) แบบสัมภาษณ์ (สำหรับแพทย์ พยาบาล เจ้าหน้าที่ของโรงพยาบาลสนาม / เจ้าของอาคารที่ถูกใช้เป็นโรงพยาบาลสนาม / ผู้ประเมินผังอาคาร) แบบสำรวจกายภาพพื้นที่ แบบติดตามพฤติกรรม และร่างผังอาคาร เมื่อได้ข้อมูลปฐมภูมิจากเครื่องมือวิจัยดังกล่าวแล้วนำประมวลผลร่วมกับข้อมูลทุติยภูมิด้านระบาดวิทยา และการจัดตั้งโรงพยาบาลสนามที่ได้จากหน่วยงานสาธารณสุขภาครัฐที่เกี่ยวข้อง สรุปผลการวิจัยได้ว่า  1) องค์ประกอบพื้นที่ภายในโรงพยาบาลสนามจัดแบ่งพื้นที่เป็น ส่วนสะอาด ส่วนกึ่งปนเปื้อน และส่วนปนเปื้อน  2) หลักเกณฑ์การวางผังโรงพยาบาลสนาม เป็นการสรุปข้อมูลคุณลักษณะของพื้นที่อันประกอบด้วย พื้นที่หลัก-ย่อย รายละเอียดการใช้สอย ขนาดพื้นที่ ความสัมพันธ์กับส่วนอื่นๆ เครื่องเรือน ระบบและคุณภาพสภาพแวดล้อม  3) ต้นแบบผังโรงพยาบาลสนามจากการใช้อาคารสำนักงาน อาคารคลังสินค้า ศาลาศาสนสถาน (ผังต้นแบบ 3 ประเภทอาคารในบทความวิจัยจากทั้งหมด 8 ประเภทอาคารในโครงการวิจัย)

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
พลชนะ อ. ., & มิ่งมาลัยรักษ์ ฉ. . (2022). A การศึกษาผังโรงพยาบาลสนามเพื่อสร้างต้นแบบโรงพยาบาลสนามในอาคารสาธารณะ. Asian Creative Architecture, Art and Design, 34(1), 1–20. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/archkmitl/article/view/254856
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2563). แนวทางการจัดเตรียมพื้นที่กรณีมีการระบาดในวงกว้างของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19): โรงพยาบาลสนาม. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/viralpneumonia/file/g_health_care/g06.pdf.

กรมโยธาธิการและผังเมือง. (2564). ผังอาคารศาลาศาสนสถาน. เข้าถึงได้จาก: http://subsites.dpt.go.th/construction.

กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. (2564). แนวทางการดูแลจิตใจในโรงพยาบาลสนาม. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.

กองแบบแผน กระทรวงสาธารณสุข. (2563). แนวทางการออกแบบโรงพยาบาลสนาม. เข้าถึงได้จาก: http://www.dcd..hss.moph.go.th/works.Academic.

จันทนี เพชรานนท์. (2542). การทำรายละเอียดประกอบโครงการออกแบบสถาปัตยกรรมภายใน. กรุงเทพฯ: สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง.

โจว วั้ง. (2563). คู่มือป้องกันโรคปอดอักเสบจากการติดเชื้อโคโรนาไวรัสสายพันธุ์ใหม่. (กัญญารัตน์ จิราสวัสดิ์, แปล.). กรุงเทพฯ: บริษัท กู๊ดเฮด พริ้นท์ติ้ง แอนด์ แพคเกจจิ้ง กรุ๊ป จำกัด.

ธเรศ กรัษนัยรวิวงศ์. (2563). สัมภาษณ์ในไทยรัฐออนไลน์. เข้าถึงได้จาก: http://www.thairath.co.th/news/society/1811251.

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ลักษณะและมาตรฐานของสถานพยาบาลอื่นซึ่งได้รับการยกเว้นไม่ต้องอยู่ในบังคับตามกฎหมายว่าด้วยสถานพยาบาล กรณีให้บริการเฉพาะผู้ป่วยโรคติดต่ออันตรายตามกฎหมายว่าโรคติดต่อ กรณีโรคติดต่อเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 เป็นการชั่วคราว. (2563, 2 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 137 ตอนพิเศษ 77 ง. หน้า 11.

ไพบูลย์ โล่ห์สุนทร. (2555). ระบาดวิทยา. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ไพศาล โชติกล่อม และคณะ. (2563). การจัดตั้งโรงพยาบาลสนามในสถานการณ์ สาธารณภัย / ภัยพิบัติ / ภัยสงคราม. สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ. เข้าถึงได้จาก https://www.niems.go.th/1/News/Detail.

วิภาวี เธียรลีลา. (2563). คอลัมน์ Journey Journal. หนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ. เข้าถึงได้จาก: http://www.bangkokbiznews.co.th/news.

อรรณพ พลชนะ และฉัตรชัย มิ่งมาลัยรักษ์. (Online first 2564). (Print 2567). เกณฑ์การจัดพื้นที่ภายในโรงพยาบาลสนามสำหรับผู้ป่วยติดเชื้อโควิด 19. วารสารวิชาการพระจอมเกล้าพระนครเหนือ. 34(1)

อวยชัย วุฒิโฆสิต. (2542). การออกแบบโรงพยาบาล. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

Bar-On, E., Pelge, K. and Kreiss, Y. (Ed.). (2020). Field Hospitals, A Comprehensive Guide to Preparation and Operation. Cambridge: Cambridge University Press.

Douglas, J. (2006). Building adaptation. Great Britain: Butterworth-Heinemann.

LPN Group. (2021). เล้าเป้งง้วน กรุ๊ป; สำนักงานให้เช่า. Retrieved from: http://www.lpntower.com/index.php/th.

Pinterest. (2021). Warehouse Layout. Retrieved from: http:www.pinterest.com/warehouselayout.