วิวัฒนาการนโยบายที่อยู่อาศัยของประเทศญี่ปุ่น จากนโยบายเร่งสร้างที่อยู่อาศัยสู่นโยบายมาตรการพิเศษบ้านว่าง
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ที่อยู่อาศัยเป็นปัจจัยพื้นฐานที่สำคัญของมนุษย์ซึ่งนโยบายที่อยู่อาศัยทั่วโลกต่างมีการปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์และประเด็นปัญหาที่อยู่อาศัยที่เปลี่ยนแปลงไป ประเทศญี่ปุ่นมีการดำเนินงานด้านที่อยู่อาศัยมาเป็นระยะเวลานาน จากนโยบายที่เร่งสร้างที่อยู่อาศัยเนื่องจากการขาดแคลนที่อยู่อาศัยอย่างหนักหลังสงคราม จนกระทั่งนโยบายบ้านว่างในยุคปัจจุบันที่เกิดขึ้นจากปรากฏการณ์เมืองถดถอย บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิวัฒนาการนโยบายที่อยู่อาศัยของญี่ปุ่นจากช่วงเริ่มต้นที่มี “นโยบายเร่งสร้างที่อยู่อาศัย” มาสู่ “นโยบายมาตรการพิเศษบ้านว่าง” ในปัจจุบันกับมูลเหตุสถานภาพการเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจสังคมที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงนโยบาย และนำมาสู่ข้อเสนอแนะในด้านการกำหนดนโยบายที่อยู่อาศัยของประเทศไทย
ผลการศึกษาพบว่า นโยบายที่อยู่อาศัยของญี่ปุ่นสามารถแบ่งได้เป็น 5 ยุคที่สำคัญ ได้แก่ ยุคที่ 1: ยุคการฟื้นตัวหลังสงครามและการสร้างความสามารถในอุตสาหกรรมการผลิต ยุคที่ 2: ยุคการพัฒนาที่อยู่อาศัยสำหรับคนทำงานในเมืองและการส่งเสริมการเข้าถึงที่อยู่อาศัยแก่คนทุกกลุ่ม ยุคที่ 3: ยุคการเพิ่มบทบาทและส่งเสริมภาคเอกชนในการผลิต และนำส่งที่อยู่อาศัยในตลาด ยุคที่ 4: ยุคเศรษฐกิจฟองสบู่และหลังฟองสบู่แตก ยุคที่ 5: ยุคนโยบายที่อยู่อาศัยของประเทศญี่ปุ่นในศตวรรษ
ที่ 21 ซึ่งพบว่านโยบายที่อยู่อาศัยของญี่ปุ่นมีการเปลี่ยนแปลงตามสถานการณ์เศรษฐกิจ สังคม และการพัฒนาเมืองอย่างต่อเนื่องสอดคล้องกับแนวคิดวงจรการกำหนดนโยบายเนื่องจากมีการรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ รวมทั้งญี่ปุ่นยังมีการออกมาตรการหรือกฎหมายตามมาอย่างทันท่วงที มีการปรับองค์กรซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการถ่ายทอดนโยบายสู่การปฏิบัติที่ได้ผล นอกจากนี้ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของญี่ปุ่นมีบทบาทสำคัญในการเสนอและปฏิบัติตามนโยบาย ซึ่งทำให้มีการดำเนินการเกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม โดยจากการดำเนินงานดังกล่าวพบว่า สามารถนำมาเสนอแนะในการดำเนินงานด้านที่อยู่อาศัยของประเทศไทยคือ (1) ควรมีความต่อเนื่องของการดำเนินนโยบายที่อยู่อาศัยตามวงจรชีวิตนโยบาย (2) การจัดทำฐานข้อมูลด้านที่อยู่อาศัยที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ทันทีและ (3) การพัฒนาปรับปรุงหน่วยงานและกฎหมายให้สอดคล้องกับนโยบายด้านที่อยู่อาศัยตามนโยบายเพื่อการดำเนินงานด้านที่อยู่อาศัยที่มีประสิทธิภาพ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright Transfer Statement
The copyright of this article is transferred to Journal of The Faculty of Architecture King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang with effect if and when the article is accepted for publication. The copyright transfer covers the exclusive right to reproduce and distribute the article, including reprints, translations, photographic reproductions, electronic form (offline, online) or any other reproductions of similar nature.
The author warrants that this contribution is original and that he/she has full power to make this grant. The author signs for and accepts responsibility for releasing this material on behalf of any and all co-authors.
เอกสารอ้างอิง
การเคหะแห่งชาติ. (2543). การพัฒนาที่อยู่อาศัยในประเทศญี่ปุ่น. กรุงเทพฯ: การเคหะแห่งชาติ.
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2563). ยุทธศาสตร์การพัฒนาที่อยู่อาศัยระยะ 20 ปี (พ.ศ. 2560 - 2579). เข้าถึงได้จาก: https://www.nha.co.th/download/แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาท.
กุณฑลทิพย พานิชภักดิ์. (2557). เหลียวหลัง แลหน้า 20 ปี ที่อยู่อาศัยไทย. วารสารธนาคารอาคารสงเคราะห์. ฉบับที่ 77 (เม.ย.-มิ.ย.), 23-32.
กุณฑลทิพย พานิชภักดิ์ และคณะ. (2563). รายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง ความสอดคล้องระหว่างการพัฒนาที่อยู่อาศัยในพื้นที่ชานมหานครกรุงเทพกับปฏิญญาสากลด้านที่อยู่อาศัย HABITAT III: กรณีศึกษา พื้นที่เมืองธัญบุรี จังหวัดปทุมธานี. กรุงเทพฯ: คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
นันท์นภัส มายะการ. (2556). นโยบายและบทบาทองค์กรภาครัฐในการพัฒนาที่อยู่อาศัยผู้มีรายได้น้อยในอาเซียน: กรณีศึกษากลุ่มประเทศผู้ก่อตั้งอาเซียน. (วิทยานิพนธ์เคหพัฒนศาสตรมหาบัณฑิต คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย).
สัมมา คีตสิน. (2564). แนวนโยบายด้านที่อยู่อาศัย. เข้าถึงได้จาก: https://www.terrabkk.com/articles/199477/แนวนโยบายด้านที่อยู่อาศัย.
Bardach, E. (1980). The Implementation: What Happens after a Bill Becomes a Law. 3rd ed. Cambridge: The M.T. Press.
Dye, T. (2002). Understanding Public Policy. 10th ed. New Jersey: Prentice-Hall.
Fukushima, S. (2021). Interview with Professor of Urban Science, Meijo University on March 3rd, 2021.
Gao, B. (2002). Economic Ideology and Japanese Industrial Policy: Developmentalism from 1931 to 1965. Cambridge, UK: Cambridge University Press.
Hashimoto, Y., Hong, G.H. and Zhang, X. (2020). Demographics and the Housing Market: Japan’s Disappearing Cities. IMF Working Papers.
Hebbert, M. and Nakai, N. (1988). Deregulation of Japanese Planning in the Nakasone Era. Town Planning Review. 59(4): 383–395.
Hill, R., Park, B.G. and Saito, A. (2012). Introduction: Locating Neoliberalism in East Asia. B.-G. Park, R. C. Hill, and A. Saito (Eds.), Locating Neoliberalism in East Asia: Neoliberalizing Spaces in Developmental States. vol. 70. (pp. 1–26). Oxford, UK: John Wiley & Sons.
Hirayama, Y. (2005). Running Hot and Cold in the Urban Home-Ownership Market: The Experience of Japan’s Major Cities. Journal of Housing and the Built Environment. 20(1), 1–20.
Lasswell, H. and Kaplan, A. (1970). Power and Society. New Haven: Yale University Press.
Ishihara, K. (2019). The Problem of Vacant Houses in Japan and the Influences of Aged Society. Paper presented in the Workshop.
JICA. (n.d.). Second Study on Population and Development. Retrieved from: https://www.jica.go.jp/jica-ri/IFIC_and_JBICI-Studies/english/publications/reports/study/topical/ssic/pdf/ssic_03.pdf.
John, E., Milan, J. and Lind, R. (1981). New Strategic Perspectives on Social Policy. Pergamon Policy Studies on Social Policy series. Tropman Paperback: Pregamon Press, NY.
Kobayashi, M. (2015). Housing and Demographics: experiences in Japan. Housing Finance International, Winter 2015. (pp. 32-38).
Kobayashi, M. (2016). The Housing Market and Housing Policies in Japan. ADBI Working Paper. No. 558.
Kuroda, H. (2019). Demographic Changes and Macroeconomic Challenges. Keynote Speech at the G20 Symposium in Tokyo. Retrieved from: https://www.boj.or.jp/en/announcements/press/koen_2019/data/ko190117b.pdf.
Kuroda, T. (1985). Demographic Transition in Japan and Rural Development. Japan: The Asian Population and Development Association (Foundation).
Manda, P. (2015). Preparing Our Housing for the Transition to a Post-Baby Boom World: Reflections on Japan’s May 26, 2015 Vacant Housing Law. Journal of Policy Development and Research. 17(3), 239-248.
Meter, D. S. and Horn, C. E. (1975). The Policy Implementation Process: A Conceptual Framework. Administration & Society. 6(4), 463.
MLIT. (2015). White Paper on Land, Infrastructure, Transport, and Tourism in Japan. Tokyo: MILT. Retrieved from: https://www.mlit.go.jp/common/001113559.pdf.
Peng, I. (2012). Social and Political Economy of Care in Japan and South Korea. International Journal of Sociology and Social Policy. 32(11/12), 636–649.
Pressman, J. L. and Wildavsky, A. B. (1973). Implementation. 2nd ed. San Francisco: University of California Press.
Shirai, S. (2012). Demographic Changes in Asia and Japan’s Economic and Financial Development. Summary of a Speech at a Meeting with Business Leader in Kumamoto. Retrieved from: https://www.boj.or.jp/en/announcements/press/koen_2012/data/ko121129a1.pdf.
Shirai, S. (2012). Have Demographic Changes Affect Japan’s Macroeconomic Performance? Some Implication for Monetary Policy. Speech at the Bank of Finland, the Riksbank, and Stockholm University. Retrieved from: https://www.boj.or.jp/en/announcements/press/koen_2012/data/ko120910a1.pdf.
Sorensen, A. (2002). The Making of Urban Japan: Cities and Planning from Edo to the Twenty First Century. London: Routledge.
Statistical Bureau. (2018). Population Census 2015 Statistical Maps of Japan. Retrieved from: https://www.stat.go.jp/english/data/chiri/map/c_koku/2015.html Accessed Jan. 2022.
Statistical Bureau. (2020). Statistical Handbook of Japan 2020. Tokyo: Ministry of Internal Affairs and Communications.
Tsukamoto, T. (2012). Neoliberalization of the Developmental State: Tokyo’s Bottom-Up Politics and State Rescaling in Japan. International Journal of Urban and Regional Research. 36(1), 71–89.
Tsuya, N. (2010). The Impacts of Population Decline in Japan: Demographic Prospects and Policy Implications. Suntory Foundation Research Project, Forum 005 Special Report.
UN-Habitat. (2016). Sustainable Development Goal 11: Make cities and human settlements inclusive, safe, resilient and sustainable. Retrieved from: https://sdgs.un.org/goals/goal11. Accessed Feb. 2022.
UN-Habitat. (2016). The New Urban Agenda. Retrieved from: http://habitat3.org/the-new-urban-agenda. Accessed Feb. 2022.
Urban Renaissance. (2016). Profile of UR. Retrieved from: https://www.ur-net.go.jp/profile/english/pdf/profile_en_all.pdf.
William, W. (1975). Implementation Analysis and Assessment. Policy Analysis. 1(3), summer.
Yui, Y., Kubo, T. and Miyazawa, H. (2017). Shrinking and Super-Aging Suburbs in Japanese Metropolis. Sociology Study. 7(4), 195–204.
Zhang, B. (2020). Why Is Japan’s Housing Vacancy Rate So High? A History of Postwar Housing Policy. Social Science Japan Journal. 23 (1), 65–77.
Zobova, E. (2018). Demographic Transition in Japan. Retrieved from: https://skemman.is/bitstream/1946/31757/4/Demographic%20Transition%20in%20Japan.%20Prerequisites%20and%20consecuences.pdf.
