การปรับเปลี่ยนประโยชน์ใช้สอยของเรือนแถวไม้ริมน้ำชุมชนตลาดหัวตะเข้ กรุงเทพมหานคร จากปรากฏการณ์เจนตริฟิเคชั่น
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของปรากฏการณ์เจนตริฟิเคชันในงานสถาปัตยกรรม สังคม และวิถีชีวิตในชุมชน จากการเปลี่ยนแปลงประโยชน์ใช้สอยในงานสถาปัตยกรรม รวมไปถึงศึกษาในทัศนคติที่มีต่อชุมชนของผู้อยู่อาศัย และผู้ประกอบการ ที่ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงทางสถาปัตยกรรม และวิถีชีวิต เพื่อสรุปถึงการปรับเปลี่ยนการใช้งานใหม่ของเรือนแถวริมน้ำชุมชนตลาดหัวตะเข้ โดยการเก็บข้อมูลภาคสนาม การสัมภาษณ์ และสำรวจ รวมไปถึงการทบทวนวรรณกรรม และเอกสารที่เกี่ยวข้อง ซึ่งจากการศึกษาปรากฏการณ์เจนตริฟิเคชัน ทำให้เกิดคำถามที่ว่า ปรากฏการณ์เจนตริฟิเคชั่น และทัศนคติของผู้คน ส่งผลต่อการปรับเปลี่ยนประโยชน์ใช้สอยเรือนแถวไม้ริมน้ำในชุมชนหัวตะเข้อย่างไร จากการศึกษาเปรียบเทียบจากอาคารที่ได้มีการการปรับเปลี่ยนประโยชน์ใช้สอยใหม่โดยผู้ประกอบการ พบว่าปรากฏการณ์เจนตริฟิเคชันส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพของชุมชน และทางสถาปัตยกรรม ให้เกิดการรองรับกับพฤติกรรมการใช้งานใหม่จากผู้เข้ามาใช้งานภายในชุมชน สามารถตอบรับกับวิถีการท่องเที่ยวเชิงโหยหาอดีต ที่ส่งผลต่อการเกิดกิจกรรมและวิถีชีวิตใหม่ภายในชุมชนที่สามารถอยู่ร่วมกับวิถีชีวิตเดิมได้ จากการศึกษาพบว่าการเปลี่ยนแปลงลักษณะทางสถาปัตยกรรม และลักษณะการใช้สอยของเรือนแถวไม้ริมน้ำ จะเป็นไปตามวัตถุประสงค์ของการใช้งานที่ตอบสนองต่อการเติบโตของการท่องเที่ยว เมื่อวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวกับวิธีการปรับเปลี่ยนลักษณะทางกายภาพของอาคาร พบว่าผู้ประกอบการมักซ่อมแซม และปรับปรุงอาคารให้มีลักษณะเปลือกอาคาร และโครงสร้างใกล้เคียงกับรูปแบบเดิม แต่ในการใช้สอยภายในจะมีความแตกต่างกันตามการใช้งาน ซึ่งเป็นการพยายามรักษารูปแบบทางสถาปัตยกรรมให้สอดคล้องกับบริบทเดิม ที่แสดงถึงการอยู่ร่วมกันระหว่างผู้ประกอบการ กับคนในชุมชน และทัศนคติของผู้ประกอบการนั้นมีส่วนสำคัญต่อการพัฒนา และการอนุรักษ์ชุมชนทั้งในด้านเศรษฐกิจ และสังคม ซึ่งมีผลต่อวิถีชีวิต และความเข้มแข็งของชุมชน นำไปสู่การอยู่ร่วมกันภายใต้ความรู้ ความเข้าใจในการเกิดปรากฏการณ์เจนตริฟิเคชันในชุมชน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright Transfer Statement
The copyright of this article is transferred to Journal of The Faculty of Architecture King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang with effect if and when the article is accepted for publication. The copyright transfer covers the exclusive right to reproduce and distribute the article, including reprints, translations, photographic reproductions, electronic form (offline, online) or any other reproductions of similar nature.
The author warrants that this contribution is original and that he/she has full power to make this grant. The author signs for and accepts responsibility for releasing this material on behalf of any and all co-authors.
เอกสารอ้างอิง
จาตุรงค์ โพคะรัตน์ศิริ. (2546). การศึกษาปรากฏการณ์ “เจนตริฟิเคชั่น” ในการอนุรักษ์ชุมชนเมือง : กรณีผลกระทบทางสังคมในย่านชุมชนบางลำพู กรุงเทพมหานคร. (วิทยานิพนธ์ปริญญาการวางแผนภาคและเมืองมหาบัณฑิต สาขาวิชาการวางแผนชุมชนเมือง และสภาพแวดล้อม บัณฑิตวิทยาลัย สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง).
ชาตรี ประกิตนนทการ. (2554). สถาปัตยกรรมกับสังคมไทยยุคสมัยใหม่. กรุงเทพฯ: คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ดนัย จันทร์เจ้าฉาย. (2553). White Ocean Strategy กลยุทธ์น่านน้ำสีขาว. กรุงเทพฯ: ดีเอ็มจี.
พัฒนา กิติอาษา (ผู้รวบรวม). (2546). มานุษยวิทยากับการศึกษาปรากฏการณ์โหยหาอดีตในสังคมไทยร่วมสมัย. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
พีรยา บุญประสงค์. (2553). การปรับปรุงอาคารประวัติศาสตร์เพื่อการใช้สอยในบริบทใหม่อย่างสร้างสรรค์ กรณีศึกษา การปรับปรุงอาคารเควกเกอร์ไฟร์เออร์ส (Quaker Friar’s) เมืองบริสโทล ประเทศอังกฤษ. วารสารหน้าจั่ว ว่าด้วยประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม และสถาปัตยกรรมไทย. 7(กันยายน 2553 - สิงหาคม 2554), 279-307.
พีรยา บุญประสงค์. (2565). การออกแบบโครงการเพื่อการปรับเปลี่ยนการใช้สอยในอาคารเก่า. นครปฐม: สาละพิมพการ.
ภูรี อำพันสุข และวิมลรัตน์ อิสระธรรมนูญ. (2562). การปรับประโยชน์ใช้สอยอาคารประวัติศาสตร์เพื่อเป็นพื้นที่การเรียนรู้สร้างสรรค์ กรณีศึกษา อาคารในพื้นที่อนุรักษ์ของกรุงเทพมหานคร. วารสารสาระศาสตร์. 3(2562), 367-379.
ยงธนิศร์ พิมลเสถียร. (2557). การปรับปรุงฟื้นฟูเมืองและการอนุรักษ์เมือง. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ศักดิ์โชค มโนภครัตน์. (2537). แนวทางการพัฒนาชุมชนหัวตะเข้ เมืองศูนย์กลางของเขตลาดกระบัง กรุงเทพมหานคร. (วิทยานิพนธ์ สาขาวิชาการวางแผนชุมชนเมืองและสภาพแวดล้อม บัณฑิตวิทยาลัย สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง).
สิรัชญา วงษ์อาทิตย์. (2558). ปัจจัยที่มีผลต่อการท่องเที่ยวเชิงโหยหาอดีตของนักท่องเที่ยวชาวไทย (วิทยานิพนธ์ปริญญาบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์).
Atkinson, R., & Bridge, G. (2005). Gentrification in a Global Context: The New Urban Colonialism. London: Routledge.
Geddes P. (1947). Town Planning in Kapurthala. A Report to H.H. the Maharaja of Kapurthala, 1917. London: Lund Humphries.
Glass R. (1964). Introduction: Aspects of Change. In Center for urban studies (ed.). London : Aspects of Change. (pp. xiii-xlii). London: MacKibbon and Kee.
Lees L., Slater T. and Wyly E. (2008). Gentrification. New York: Routledge.
MacDonald, J., Branas, C., and Stokes, C. (2019). Changing Places: The Science and Art of New Urban Planning. New Jersey: Princeton University Press.
Palen and London (1984). Gentrification, Displacement, and Neighborhood Revitalization. Albany: State University of New York Press.
Smith, N. (1996). The new urban frontier: Gentrification and the revanchist city. London: Routledge.
