สถานการณ์และพฤติกรรมเชิงเวลาของมลภาวะทางอากาศ โดยแบบจำลอง ARIMA Model: กรณีศึกษาจังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

ปัญหาหมอกควันที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องได้กลายเป็นปัญหาใหญ่ในภูมิภาคต่าง ๆ ส่งผลกระทบต่อคุณภาพอากาศ สุขภาพของมนุษย์ และความเป็นอยู่ที่ดีของสิ่งแวดล้อมโดยรวม การศึกษานี้มุ่งเน้นไปที่กรณีของเมืองเชียงใหม่ที่เกิดปัญหาหมอกควันอย่างต่อเนื่อง งานวิจัยนี้พยายามที่จะได้ทบทวนสถานการณ์และวิเคราะห์พฤติกรรมเชิงเวลาของมลภาวะทางอากาศเพื่อโอกาสในการแก้ไขปัญหาหมอกควันในจังหวัดเชียงใหม่อย่างมีประสิทธิภาพ โดยใช้เครื่องมือทางสถิติ ARIMA ในการวิเคราะห์ข้อมูลด้านมลภาวะทางอากาศ ซึ่งบันทึกในช่วงปี พ.ศ. 2539 - 2565 ณ สถานีตรวจวัดโรงเรียนยุพราชวิทยาลัย ของกรมควบคุมมลพิษ ผลการศึกษาพบว่า ค่าเฉลี่ยรายวันฝุ่นละออง (PM₁₀ และ PM_2.5) มีการเคลื่อนไหวในปริมาณสูงในช่วงเดือนมกราคมถึงเดือนเมษายน ส่วนค่าเฉลี่ยรายวันก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ (CO) ในช่วงเดือนมกราคมถึงเดือนเมษายนมีการเคลื่อนไหวในปริมาณน้อยลง ในขณะที่การพยากรณ์ในระยะสั้น สรุปได้ว่าค่ามลภาวะในพื้นที่ PM₁₀ , PM_2.5, SO₂, NO₂, และ O₃ มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ในส่วนของพฤติกรรมการเปลี่ยนแปลงของมลภาวะทางอากาศในพื้นที่ พบค่าเฉลี่ย CO ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ 0.01 โดยวันศุกร์มีการปล่อย CO โดยเฉลี่ยมากที่สุดเมื่อเปรียบเทียบกันวันทำงานอื่นและวันหยุด หากพิจารณาถึงช่วงเวลา พบว่า ปริมาณ CO สูงในช่วงเวลาเร่งด่วนโดยสูงสุดในช่วงเย็น รองลงมา คือเวลาช่วงเช้า และเวลาช่วงเที่ยง ตามลำดับ ลักษณะดังกล่าวบ่งชี้ถึงแนวทางมาตรการแก้ไขปัญหาควรให้ความสำคัญกับช่วงเวลาในการดำเนินงานที่เหมาะสมกับช่วงเวลาเกิดของปัญหามลภาวะทางอากาศที่มีอิทธิพลต่อการลดและบรรเทาปริมาณมลภาวะทางอากาศได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด