การออกแบบตุ๊กตาดินเผาด่านเกวียนจากอัตลักษณ์เพลงโคราช เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าส่งเสริมการท่องเที่ยวสร้างสรรค์เชิงวัฒนธรรม

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่อง การออกแบบตุ๊กตาดินเผาด่านเกวียนจากอัตลักษณ์เพลงโคราชเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม มีวัตถุประสงค์ในการวิจัยเพื่อ 1) ศึกษาอัตลักษณ์เพลงโคราชจากท่ารำเพื่อออกแบบตุ๊กตาและสร้างต้นแบบจาก 3D Printing 2) ทดลองดินด่านเกวียนและทดลองขึ้นรูปตุ๊กตาด้วยดินด่านเกวียนและเคลือบเพื่อพัฒนาเป็นสินค้าที่ระลึก 3) ออกแบบบรรจุภัณฑ์ถ่ายทอดเพลงโคราชร่วมสมัย เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ผลการวิจัยพบว่า 1) อัตลักษณ์หมอโคราชเครื่องแต่งกายผู้ชายจะนิยมนุ่งผ้าโจงกระเบน สวมเสื้อคอกลม แขนสั้น ไม่จำกัดสี มีผ้าขาวม้าเคียนพุง ส่วนผู้หญิงนุ่งผ้าโจงกระเบนสวมเสื้อรัดรูปไม่มีปกแขนสั้น นิยมการใส่ผ้าที่สีฉูดฉาดและท่ารำที่แสดงเอกลักษณ์เพลงโคราช คือ (1) ท่าโอ่ รำรอ (2) ท่าช้างเทียมแม่ (3) ท่าจก โดยถ่ายภาพต้นแบบหมอเพลงเพื่อสร้างต้นแบบจาก "การพิมพ์สามมิติ" (3D Printing) และนำมาทำแม่พิมพ์ปูนปลาสเตอร์สำหรับหล่อชิ้นงาน 2) การทดลองใช้ตารางสามเหลี่ยมหาอัตราส่วนของเนื้อดินทั้งหมด 36 สูตร พบว่าสูตรที่ 14 มีความเหมาะสมใช้หล่อชิ้นงานได้เร็วและไม่แตกร้าว โดยมีอัตราส่วนดินด่านเกวียน 40% ดินขาวลำปาง 40% และซิลิก้า 20% เลือกมาเป็นสูตรน้ำดินหล่อในการสร้างสินค้าที่ระลึก และเผาในอุณหภูมิ 900 °C จากนั้นทำการตกแต่งด้วยเคลือบโครงสีจากการแต่งกายของหมอเพลงโคราช โดยทาด้วยพู่กันเคลือบชิ้นงานและนำไปเผาเคลือบในอุณหภูมิ 1,100 °C หดตัวหลังเผา 12% เป็นชิ้นงานสำเร็จ 3) บรรจุภัณฑ์ออกแบบมาจากโรงเพลงโคราชเป็นศาลายกใต้ถุนเสา 4 ต้น เวลาชิ้นงานบรรจุอยู่ในกล่องเสมือนหมอเพลงร้องร่ายรำอยู่ในโรงเพลง และเพลงโคราชที่ถ่ายทอดลงในการออกแบบบรรจุภัณฑ์เป็นเพลงโคราชซิ่ง จังหวะสนุกสนาน เนื้อหาเชิญชวนท่องเที่ยวจังหวัดนครราชสีมา ที่ประพันธ์เพลงโดย นายกำปั่น  นิธิวรไพบูลย์ ศิลปินแห่งชาติ เป็นสินค้าที่ระลึกจากเครื่องปั้นดินเผาด่านเกวียน ที่จะถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับศิลปะพื้นบ้านเพลงโคราช  ส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม