อัตลักษณ์ชุมชนตลาดน้ำหลักห้า จังหวัดราชบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงของชุมชนตลาดน้ำหลักห้า เพื่อวิเคราะห์องค์ประกอบที่สะท้อนความเป็นอัตลักษณ์ที่มีคุณค่าและสามารถรับรู้ได้ของชุมชน เป็นการวิเคราะห์คุณค่าและความสำคัญขององค์ประกอบทางกายภาพ เศรษฐกิจ และสังคม โดยใช้วิธีการทบทวนวรรณกรรมร่วมกับผลการศึกษาพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงของชุมชนตลาดน้ำหลักห้า การลงพื้นที่ภาคสนาม ประกอบกับการใช้เกณฑ์การประเมินคุณค่าของชุมชนและการสัมภาษณ์เชิงลึก นำมาสู่ผลสรุปอัตลักษณ์ของชุมชนตลาดน้ำหลักห้า ซึ่งผลการวิจัยพบว่า ชุมชนตลาดน้ำหลักห้ามีองค์ประกอบที่มีความโดดเด่นทางกายภาพ โดยเฉพาะลักษณะเด่นทางโครงสร้างที่ยังคงอยู่ เนื่องจากเป็นชุมชนเก่าแก่ที่มีประวัติความเป็นมาอย่างยาวนาน สามารถรับรู้และมองเห็นได้จากการสะท้อนผ่านการตั้งถิ่นฐานที่มีความโดดเด่นในรูปแบบการตั้งถิ่นฐานแบบเกาะตัวตามริมน้ำ (River Linear Settlements) ที่กระจุกตัวตามแนวคลองดำเนินสะดวก และต่อมาเมื่อมีการพัฒนาเส้นทางคมนาคมทางบกและตัดถนนเข้ามายังชุมชน ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงการตั้งถิ่นฐานเป็นรูปแบบแนวเส้นตรง (Linear Settlement) แม้ว่าจะมีการขยายตัวของเมืองตามเส้นทางการสัญจรแต่รูปแบบการตั้งถิ่นฐานตามแนวลำน้ำยังคงอยู่ นอกจากนี้ชุมชนตลาดน้ำหลักห้ายังมีความโดดเด่นในเรื่องรูปแบบและกิจกรรมการค้า ที่มีลักษณะเฉพาะตัวที่สามารถรับรู้และมองเห็นได้ สะท้อนถึงวิถีชีวิตดั้งเดิมได้ชัดเจนที่สุดผ่านการสืบทอดกิจกรรมการค้า ในส่วนขององค์ประกอบที่มีความโดดเด่นทางสังคม ซึ่งมีลักษณะเฉพาะในเรื่องประเพณีและวัฒนธรรม ที่ยังคงสืบทอดและเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตความเป็นอยู่ที่หลากหลายของเชื้อชาติ รวมถึงมีอิทธิพลต่อการใช้พื้นที่ภายในชุมชน ทั้งนี้จึงกล่าวได้ว่า “องค์ประกอบที่มีความโดดเด่นของชุมชน” ในด้านกายภาพ มีบทบาทในการเป็นสื่อกลางที่จะถ่ายทอดเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ เป็นปัจจัยในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจแบบวิถีดั้งเดิม ประเพณีและวัฒนธรรมได้อย่างชัดเจน กลุ่มคนที่อาศัยอยู่ในชุมชนมีความผูกพันกับวิถีชีวิตตามริมลำน้ำ ถือเป็นอัตลักษณ์ที่เกิดจากการตั้งถิ่นฐานของชุมชนตลาดน้ำหลักห้า ซึ่งผลจากการศึกษาสามารถใช้เป็นแนวทางในการศึกษาอัตลักษณ์ของชุมชนที่สะท้อนความเป็นชุมชนตลาดเก่าแก่ที่คล้ายคลึงกัน และยังช่วยกระตุ้นให้ผู้อ่านตระหนักถึงคุณค่าและแรงบันดาลใจในดูแลและการอนุรักษ์ ตลอดจนหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถนำข้อมูลไปประกอบการวางแผนพัฒนาและอนุรักษ์ชุมชนให้มีศักยภาพและคงอัตลักษณ์ของชุมชนสืบต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
Copyright Transfer Statement
The copyright of this article is transferred to Journal of The Faculty of Architecture King Mongkut's Institute of Technology Ladkrabang with effect if and when the article is accepted for publication. The copyright transfer covers the exclusive right to reproduce and distribute the article, including reprints, translations, photographic reproductions, electronic form (offline, online) or any other reproductions of similar nature.
The author warrants that this contribution is original and that he/she has full power to make this grant. The author signs for and accepts responsibility for releasing this material on behalf of any and all co-authors.
เอกสารอ้างอิง
Boyden, S. (1972). The environment and humen health. The Medical Journal of Australia. Department of Human Biology, 12, 110-160. https://doi.org/10.5694/j.1326-5377.1972.tb116528.x
Chanraksa, P. (2015, February 18). Impact on family and community: Settlements. http://janraksa.blogspot.com/2015/02/ (in Thai)
Chumsai Na Ayutthaya, S. (1986). Water: The Birthplace of Thai Culture. Thai Wattanapanich. (in Thai)
Haocharoen, K. (2018). Physical identity of waterfront community market along Tha Chin River: A case study of Suphan Buri and Nakhon Pathom Provinces. Asian Creative Architecture, Art and Design, 25(2), 37–50. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/archkmitl/article/view/108717 (in Thai)
Khiaoket, W. (2016). Self-Management of The Community Market: A Case Study of Klongdaen Floating Market, Ranod District, Songkhla Province. [Master dissertation, Thammasat University]. (in Thai)
Kiatpattaraporn, S., & Haocharoen K. (2022). Physical Identity of Kad Kong Ta Community, Lampang Province. Built Environment Inquiry, 21(3), 43-62. https://doi.org/10.14456/bei.2022.21 (in Thai)
Lak Ha floating market. (2019, January 13). Lak Ha Floating Market around 1982 [Photo]. Facebook. https://www.facebook.com/share/p/1CfpqbVTmK/
Mekon, S., & Petchanon, M. (2013). Tourism impact on community identity: Case of Amphawa community. Built Environment Inquiry, 12(2), 1-19. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/arch-kku/article/view/45407 (in Thai)
Ngamsom, L. (2015). The life and identity of the green angel [Unpublished Master’s thesis]. Prince of Songkla University. (in Thai)
Nilsakul, D., & Tangsakul, N. (2017). Factors influencing sense of place in Ubonratchathani old commercial district. Journal of Built Environment Inquiry, 14(1), 41-57. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/arch-kku/article/view/43977/36365 (in Thai)
Nuissl, H. (2018). Settlement/settlement structure. Academy for Territorial Development on the Leibniz association, 2167-2183.
Phongprayun, C. (1993). Human settlement, theories and practices. Chulalongkorn University Press. (in Thai)
Rapoport, A. (1977). Human aspects of urban form: Towards a Man-Environment approach to urban form and design. Scientific Research an academic publisher, 5(3), 153-160. http://ndl.ethernet.edu.et/handle/123456789/11215
Tuan, Y. (1974). Topophilia: a study of environmental perception, attitudes, and values. Englewood Cliffs, N.J., Prentice-Hall.
Twigger-Ross, C. L., & Uzzell, D. L. (1996). Place and Identity Processes. Journal of Environmental Psychology, 16(3), 205-220. https://doi.org/10.1006/jevp.1996.0017
Wankaeo, S. (1997, August 5). ASEAN Community Social Agenda: Focusing on Specific Cooperation in 30 Years of ASEAN and Future Progress [Symposium]. Academic Seminars, Chulalongkorn University, Bangkok. (in Thai)
