การประเมินเพื่อพัฒนาการสอนวิชาสหวิทยาการเทคโนโลยีอาคารและการออกแบบสถาปัตยกรรม โดยใช้หลักวิชาชีพสถาปนิก และโครงการเป็นฐาน

บทคัดย่อ

วิจัยนี้ มีที่มาและความสำคัญของการวิจัย เนื่องจากในปี พ.ศ. 2554 ภาควิชาสถาปัตยกรรมและการวางแผน มีวัตถุประสงค์หลักในการสร้างเนื้อหาวิชาการเรียนการสอนในกลุ่มวิชาการออกแบบสถาปัตยกรรม กลุ่มวิชาเทคโนโลยีทางอาคาร และกลุ่มสนับสนุนวิชาชีพ ให้มีความสอดคล้องกับการปฏิบัติ จากการปรับปรุงหลักสูตร ซึ่งเดิมเป็นวิธีการเรียนรู้แบบใช้ชนิดของอาคารเป็นฐาน (Building Type Base Learning) ให้เป็นรายวิชาสหวิทยาการเทคโนโลยีอาคารและการออกแบบสถาปัตยกรรม ในลักษณะการเรียนรู้แบบสหวิทยาการแบบหัวข้อ (Thematic Interdisciplinary Studies) หรือการบูรณาการที่เน้นการนำไปใช้เป็นหลัก โดยใช้วิชาชีพเป็นฐาน (Professional Practice Based Learning) ให้สอดคล้องกับการปฏิบัติวิชาชีพสถาปนิก ผนวกกับการใช้วิธีการเรียนรู้โดยใช้โครงการเป็นฐาน (Project Base Learning) การปรับเปลี่ยนการเรียนการสอนนี้ ทำให้มีการประเมินเพื่อค้นหาแนวทางในการพัฒนาการสอน โดยวิจัยนี้วัตถุประสงค์ 1) เพื่อประเมินการสอน และ ศึกษาความต้องการและความพึงพอใจของผู้เรียน 2) เพื่อค้นหาแนวทางในการปรับปรุงและพัฒนาการสอน วิชาสหวิทยการเทคโนโลยีทางอาคารและการออกแบบสถาปัตยกรรม ที่ใช้หลักวิชาชีพสถาปนิก และโครงการเป็นฐาน วิธีการวิจัย เป็นการวิจัยปริมาณเชิงสำรวจ โดยใช้ปัจจัยตามหลักวิชาชีพสถาปนิก และโครงการเป็นฐาน ทั้ง 5 ด้าน ได้แก่ ด้านการบูรณาการเนื้อหา ด้านเทคนิควิธีการเรียนการสอน ด้านการจัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพ ด้านบุคลิกภาพของผู้สอน และ ด้านการวัดและประเมินผล กลุ่มตัวอย่าง คือ บัณฑิตและนักศึกษาที่ผ่านการเรียนการสอนวิชา สหวิทยการเทคโนโลยีอาคารและออกแบบสถาปัตยกรรม หลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาสถาปัตยกรรมหลัก สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง ปีการศึกษา 2558-2562 จำนวน 197 คน ใช้แบบสอบถามเป็นเครื่องมือ สถิติที่ใช้ในการวิจัย คือ ค่าความถี่ ฐานนิยม ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา และได้ทำการประเมินเพื่อพัฒนา โดยใช้วิธี Feedback Loop หรือ อภิปรายกระบวนการพัฒนาที่เป็นผลต่อเนื่องจากการประเมินที่มีลักษณะเป็นวงจรความคิดเห็น ด้วยการ 1) เก็บข้อมูลความคิดเห็น 2) วิเคราะห์ความคิดเห็น 3) ตอบสนองต่อความคิดเห็น 4) ติดตามผลและย้อนกลับไปเก็บความคิดเห็นอีกรอบ ในการเก็บข้อมูลเพื่อวิจัย ได้เก็บข้อมูลถึง 5 วงรอบปีการศึกษา (2558-2562) โดยมีการกำหนดโครงการเป็นฐาน (Project Base) ที่แตกต่างกัน มีความยากและซับซ้อนในหัวข้อที่ต่างกันได้จำลองโปรแกรมทางสถาปัตยกรรมประเภทอาคารเอาไว้ เช่น อาคารสำนักงานขนาดใหญ่ อาคารโรงแรมขนาดใหญ่และ โรงพยาบาลขนาดใหญ่ ให้โปรแกรมมีความยากและซับซ้อนมากขึ้นในการออกแบบในช่วงเวลาวงรอบ 5 ปี เพื่อใช้เป็นข้อมูลป้อนกลับ ผลการวิจัยพบว่า การสอนวิชาสหวิทยาการเทคโนโลยีอาคารและการออกแบบสถาปัตยกรรมโดยใช้หลักวิชาชีพสถาปนิกและโครงการเป็นฐาน มีความเหมาะสมต่อความต้องการของผู้เรียนอยู่ในระดับดี (x̄ = 4.18, S.D. = 0.72) ด้านการบูรณาการเนื้อหา อยู่ในระดับดีมาก (x̄ = 4.24, S.D. = 0.67) ด้านเทคนิควิธีการเรียนการสอนอยู่ในระดับดี (x̄ = 4.10, S.D. = 0.78) ด้านการจัดสภาพแวดล้อมทางกายภาพอยู่ในระดับพอใช้ (x̄ = 3.42, S.D.= 1.02) ด้านบุคลิกภาพของผู้สอนอยู่ในระดับดีมาก (x̄ = 4.65, S.D. = 0.54) และ ด้านการวัดและประเมินผลอยู่ในระดับดีมาก (x̄ = 4.49, S.D. = 0.62)  สรุปผลจากการวิจัย ปัจจัยที่ควรพัฒนาเร่งด่วน คือ ข้อมูลปัจจัยด้านการจัดสภาพ-แวดล้อมกายภาพ เรียงอันดับคือ แนะนำให้ปรับปรุงอินเทอร์เน็ต-สนับสนุนการเรียนอย่างเร่งด่วน เป็นอันดับแรก ต้องการให้พัฒนา สถานที่การรวมกลุ่มทำงาน ประชุมฯ และ ห้องเรียนฟังบรรยายที่เหมาะสม ซึ่งทั้ง 3 ปัจจัย มีค่าเฉลี่ยความพึงพอใจ x̄ = 2.89, 3.54 และ 3.81 ตามอันดับ มีอัตราร้อยละการพัฒนา 57.83, 70.88 และ 76.28 ตามอันดับ ตามด้วย ส่วนปัจจัยที่เกี่ยวกับการเรียนการสอน พบว่า ควรปรับปรุง ด้านการบูรณาการเนื้อหาวิชา ด้วยการลดปริมาณงานและลดความยาก และซับซ้อนของชิ้นงาน และด้านเทคนิควิธีการเรียนการสอนการระบุวิธีการ ให้ลดปริมาณงานที่ต้องแสดงทักษะในการจัดทำผลงานให้น้อยลงกว่าเดิม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ข้อมูลทั้งคำถามปลายปิด และคำถามปลายเปิด ของปีการศึกษา 2562 พบว่าสอดคล้องกัน มีผลทำให้ ค่าเฉลี่ย x̄ = 3.77 และ 3.78 ตามอันดับ มีอัตราร้อยละการพัฒนา 75.37 และ 75.54 ตามอันดับ ผลการวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่า การพัฒนาสภาพแวดล้อมทางกายภาพ การปรับปรุง ระบบอินเทอร์เน็ต และสถานที่ทำงานกลุ่มให้มีประสิทธิภาพ ถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ต้องลงทุนเพิ่ม เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ นอกจากนี้ ปรับปรุงการเรียนการสอนโดยใช้โครงการที่เป็นฐานให้มีความยากและซับซ้อนในระดับเหมาะสม เพื่อลดปริมาณทักษะในการทำงานให้อยู่ในกรอบเวลาที่เหมาะสม ตามหลักวิชาชีพสถาปนิกและโครงการเป็นฐานได้อย่างมีประสิทธิผล