ทุนภูมิปัญญาท้องถิ่นข้าวพันธุ์พื้นเมืองตรัง “ข้าวเบายอดม่วง” กับการพัฒนาท้องถิ่น ของตำบลวังคีรี อำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง

บทคัดย่อ

ข้าวพันธุ์พื้นเมืองเบายอดม่วง เป็นข้าวที่กำลังได้รับการพัฒนาให้เป็นสายพันธุ์ข้าวบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ของจังหวัดตรัง เป็นข้าวที่ปลูกมากในพื้นที่ตำบลวังคีรี อำเภอห้วยยอด และกำลังขยายอีกหลายพื้นที่ในจังหวัดตรัง  ลักษณะเด่นที่เปลือกเมล็ดข้าวเมื่อแก่จัดจะเปลี่ยนจากสีเขียวเป็นสีม่วง ซึ่งสีจะเหมือนยอดมะม่วงเบา จึงเรียกว่า เบายอดม่วง รวงข้าวมีสีขาวขุ่นและสีแดงในรวงเดียวกัน ส่วนลำต้นเป็นสีม่วง มีคุณค่าทางอาหารสูงโดยเฉพาะฟีนอลิกซึ่งเป็นสารต้านอนุมูลอิสระสูง มีงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับข้าวเบายอดม่วงในด้านคุณค่าทางโภชนาการที่สามารถนำมาพัฒนาเป็นอาหารเพื่อสุขภาพได้ ฉะนั้น ข้าวเบายอดม่วง ถือว่า เป็นทุนทางภูมิปัญญาที่สำคัญของตำบลวังคีรี โดยกลุ่มวิสาหกิจชุมชนชาวนาตำบลวังคีรีได้เห็นความสำคัญและอนุรักษ์การทำนาแบบดั้งเดิม สืบทอดทั้งภูมิปัญญาการผลิต ภูมิปัญญาความเชื่อที่ทำให้ตำบลวังคีรี มีแหล่งเรียนรู้การทำนาแบบดั้งเดิมด้วยองค์ความรู้แบบปราชญ์ชาวบ้าน และสร้างการมีส่วนร่วมและเครือข่ายทั้งจากภาครัฐ เอกชน สถาบันการศึกษา กลุ่มประชาสังคมต่างๆทั้งในและต่างพื้นที่ เพื่อเรียนรู้และพัฒนาจนเป็นผลสำเร็จเห็นได้จากพื้นที่นาที่เพิ่มขึ้น ผลผลิตเพิ่มขึ้น มูลค่าข้าวเพิ่มขึ้น  ปัจจุบันข้าวเบายอดม่วงเป็นสินค้า OTOP ในตำบลวังคีรี อำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง นอกจากนั้นยังมีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ร่วมกับสถาบันการศึกษา เช่น โจ๊กข้าวเบายอดม่วง จาก สถาบันวิจัยและนวัตกรรมอาหาร มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และซีเรียลบาร์ จาก มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ศูนย์การศึกษานอกที่ตั้ง ตรัง