วัฏจักรวิกฤตทางการเมืองไทยสองทศวรรษ : จากเผด็จการรัฐสภาสู่ประชาธิปไตยที่ถูกยึดโดยชนชั้นนำและทุนผูกขาด (พ.ศ. 2544–2568)
คำสำคัญ:
วิกฤตทางการเมือง, การยึดกุมรัฐ, นิติวิศวกรรมบทคัดย่อ
บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิพากษ์และรื้อถอนกรอบความคิดเรื่อง “การกลายพันธุ์ทางการเมือง” หรือวาทกรรม “Scambodia Syndrome” ที่มักอธิบายความล้มเหลวของระบอบประชาธิปไตยไทยว่าเป็นพยาธิสภาพทางชีววิทยาหรือความผิดปกติทางพันธุกรรม เพื่อเสนอกรอบการวิเคราะห์ทางนิติรัฐศาสตร์ที่อธิบายวัฏจักรวิกฤตความขัดแย้งทางการเมืองไทยตลอดสองทศวรรษ (พ.ศ. 2544–2568) ผ่านทฤษฎีระบอบอำนาจนิยมเชิงแข่งขัน และทฤษฎีการยึดกุมรัฐ ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่า ความเสื่อมถอยของประชาธิปไตยไทยมิใช่เรื่องบังเอิญ แต่เป็นผลลัพธ์ของปฏิสัมพันธ์เชิงยุทธศาสตร์ระหว่างทุนการเมืองเสียงข้างมากที่ยึดกุมกลไกของรัฐ กับเครือข่ายชนชั้นนำจารีตที่ตอบโต้ด้วยยุทธวิธี “นิติสงคราม” และการรัฐประหารเพื่อรักษาดุลอำนาจ วัฏจักรดังกล่าวส่งผลให้เกิดปรากฏการณ์ “สัญญาสงบศึกของชนชั้นนำ” ภายหลังการเลือกตั้งปี 2566 ที่นำไปสู่การจัดตั้งรัฐบาลข้ามขั้วเพื่อปกป้องผลประโยชน์ของกลุ่มทุนผูกขาดและปิดกั้นการมีส่วนร่วมของพลังใหม่ทางสังคม จากการศึกษาเปรียบเทียบกรณีศึกษาเปรู เกาหลีใต้ และมาเลเซีย ยืนยันว่า วัฏจักรวิกฤตทางการเมืองเหล่านี้สามารถแก้ไขได้ด้วยการปฏิรูปสถาบันตามมาตรฐานสากล จึงเสนอทางออกด้วยการทำ “นิติวิศวกรรม” เพื่อสถาปนา “นิติรัฐ”
ที่แท้จริง อันหมายถึงระบบกฎหมายที่ทุกคนอยู่ภายใต้กติกาเดียวกันอย่างเท่าเทียม อำนาจรัฐถูกจำกัดโดยหลักการทางกฎหมาย และกระบวนการยุติธรรมเป็นอิสระจากการแทรกแซงทางการเมือง ข้อเสนอแนะสำคัญ ประกอบด้วย การปฏิรูปที่มาและโครงสร้างขององค์กรอิสระเพื่อป้องกันการเลือกพวกพ้อง การสร้างกติกาป้องกันการยึดกุมรัฐโดยทุนผูกขาดผ่านการปฏิรูปกฎหมายแข่งขันทางการค้า และการร่างรัฐธรรมนูญฉบับประชาชนเพื่อเป็นสัญญาสังคมใหม่สู่อนาคตประชาธิปไตยที่ยั่งยืนสืบไป
เอกสารอ้างอิง
สุวิทย์ เมษินทรีย์. (2568). ประชาธิปไตยเทียมข้ามสายพันธุ์: ชักนำไทยสู่ Scambodia Syndrome. สืบค้น 13 กุมภาพันธ์ 2568, จาก https://shorturl.asia/AS57a
Acemoglu, D. & Robinson, J. A. (2012). Why nations fail: The origins of power, prosperity, and poverty. New York: Crown Publishers.
_____ (2019). The Narrow Corridor: States, Societies, and the Fate of Liberty. New York: Penguin Press.
Case, W. (2017). Stress testing the malicious state in Malaysia. The Pacific Review, 30(5), 747–766.
De Tocqueville, A. (2003). Democracy in America. London: Penguin Classics.
Degregori, C. I. (2012). How Difficult It Is to Be God: Shining Path's Politics of War in Peru, 1980-1999. Madison, WI: University of Wisconsin Press.
Hellman, J. S. et al. (2003). Seize the state, seize the day: State capture and influence in transition economies. Journal of Comparative Economics, 31(4), 751–773.
Hewison, K. (2014). Considerations on inequality and politics in Thailand. Democratization, 21(5), 846–866.
Kim, H. (2017). Korea’s Grievous War between Old and New Power. Seoul, South Korea: East Asia Foundation.
Lee, H. K. (2018). The Candlelight Revolution and the Reality of Democracy in South Korea. Journal of Contemporary Asia, 48(4), 687–698.
Levitsky, S. & Way, L. A. (2010). Competitive Authoritarianism: Hybrid Regimes after the Cold War. Cambridge: Cambridge University Press.
Marx, K. (1990). Capital: A Critique of Political Economy. London: Penguin Books.
McCargo, D. (2005). Network monarchy and semi-democracy in Thailand. The Pacific Review, 18(4), 499–519.
McMillan, J. & Zoido, P. (2004). How to Subvert Democracy: Montesinos in Peru. Journal of Economic Perspectives, 18(4), 69–92.
Mérieau, E. (2016). Thailand’s Deep State, Royal Power and the Constitutional Court (1997–2015). Journal of Contemporary Asia, 46(3), 445–466.
North, D. C. (1990). Institutions, Institutional Change and Economic Performance. Cambridge: Cambridge University Press.
Pasuk P. & Baker, C. (2004). Thaksin: The Business of Politics in Thailand. Chiang Mai: Silkworm Books.
Schedler, A. (Ed.). (2006). Electoral Authoritarianism: The Dynamics of Unfree Competition. Boulder, CO: Lynne Rienner Publishers.
Sontag, S. (1978). Illness as Metaphor. New York: Farrar, Straus and Giroux.
Svolik, M. W. (2012). The Politics of Authoritarian Rule. Cambridge: Cambridge University Press.
Welsh, B. (2018). "Saviour" Politics and Malaysia's 2018 Electoral Tsunami. Journal of Current Southeast Asian Affairs, 37(3), 85–108.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายลิขสิทธิ์ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องลงลายมือชื่อในแบบฟอร์มใบมอบลิขสิทธิ์บทความให้แก่วารสารฯ พร้อมกับบทความต้นฉบับที่ได้แก้ไขครั้งสุดท้าย นอกจากนี้ ผู้นิพนธ์ทุกท่านต้องยืนยันว่าบทความต้นฉบับที่ส่งมาตีพิมพ์นั้น ได้ส่งมาตีพิมพ์เฉพาะในวารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์ เพียงแห่งเดียวเท่านั้น หากมีการใช้ภาพหรือตารางหรือเนื้อหาอื่นๆ ของผู้นิพนธ์อื่นที่ปรากฏในสิ่งตีพิมพ์อื่นมาแล้ว ผู้นิพนธ์ต้องขออนุญาตเจ้าของลิขสิทธิ์ก่อน พร้อมทั้งแสดงหนังสือที่ได้รับการยินยอมต่อบรรณาธิการ ก่อนที่บทความจะได้รับการตีพิมพ์ หากไม่เป็นไปตามข้อกำหนดเบื้องต้น ทางวารสารจะถอดบทความของท่านออกโดยไม่มีข้อยกเว้นใดๆ ทั้งสิ้น
