การพัฒนาภาวะผู้นำทางการเมืองตามแนวพระพุทธศาสนาของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดสุรินทร์

พระครูปลัดพงศกรณ์ บำเพ็ญเพียร; เติมศักดิ์ ทองอินทร์; สุมาลี บุญเรือง

ผู้แต่ง

พระครูปลัดพงศกรณ์ บำเพ็ญเพียร คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
เติมศักดิ์ ทองอินทร์ คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
สุมาลี บุญเรือง คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

คำสำคัญ:

การพัฒนา, ภาวะผู้นำทางการเมือง, หลักสัปปุริสธรรม, ผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาภาวะผู้นำทางการเมือง 2. ปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำทางการเมือง และ 3. นำเสนอการพัฒนาภาวะผู้นำทางการเมืองตามแนวพระพุทธศาสนาของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดสุรินทร์ ดำเนินการวิจัยแบบผสานวิธี การวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บโดยการสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 18 รูปหรือคน ใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึกที่มีโครงสร้าง วิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา และการสนทนากลุ่มเฉพาะ จำนวน 10 รูปหรือคน และการวิจัยเชิงปริมาณ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามกับประชาชนกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 400 คน ใช้แบบสอบถามที่มีค่าความเชื่อมั่นทั้งฉบับ เท่ากับ 0.991 โดยการหาค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์สมการถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน

ผลการวิจัยพบว่า 1. ภาวะผู้นำทางการเมืองของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดสุรินทร์ โดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก และทุกด้านอยู่ในระดับมากดังนี้ ด้านสามารถวิเคราะห์ปัญหาข้อท้าทายทางสังคมที่สำคัญ ด้านการเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง ด้านเสนอวิสัยทัศน์ที่เป็นไปได้เพื่อแก้ปัญหาและข้อท้าทายอย่างรวดเร็ว และด้านการมีสติปัญญา ฉลาดรู้ ให้การระดมทรัพย์ในการแก้ปัญหา ตามลำดับ 2. ปัจจัยคุณลักษณะผู้นำส่งผลต่อภาวะผู้นำทางการเมืองตามแนวพระพุทธศาสนาของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดสุรินทร์ ได้ร้อยละ 40.5 และหลักสัปปุริสธรรมส่งผลต่อภาวะผู้นำทางการเมือง ได้ร้อยละ 16.4 อย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ 0.01 และ 3. การพัฒนาภาวะผู้นำทางการเมืองตามแนวพระพุทธศาสนาของผู้บริหารองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในจังหวัดสุรินทร์ ดังนี้ 1. การรู้เหตุ ผู้บริหารสามารถวิเคราะห์ปัญหาพร้อมรับฟังทุกฝ่าย 2. การรู้จักผล ตระหนักเป้าหมายของนโยบายมีการติดตามต่อเนื่อง 3. การรู้จักตน ไม่ยึดติดอำนาจ มุ่งส่วนรวม 4. รู้จักประมาณ ใช้งบอย่างเหมาะสม ทำงานมีแผน 5. รู้จักกาล จัดลำดับงาน เข้าใจฤดูกาล ในการสื่อสาร 6. การรู้จักชุมชน เข้าใจวิถีชีวิตและวัฒนธรรมท้องถิ่น และ 7. รู้จักประชาชน เปิดใจรับฟังและลงพื้นที่ร่วมกิจกรรม

เอกสารอ้างอิง

ตรีชฎา สุขเกษม และคณะ. (2567). บทบาทของผู้นำองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นต่อการพัฒนาท้องถิ่นในจังหวัดสุรินทร์. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุรินทร์, 26(1), 237-254.

ถวิลวดี บุรีกุล. (2548). การมีส่วนร่วม : แนวคิด ทฤษฎีและกระบวนการ. นนทบุรี: สถาบันพระปกเกล้า.

ปรัชญา บุตรสะอาด. (2566). ภาวะผู้นำตามคุณลักษณะของผู้นำที่ดี. วารสารปราชญ์ประชาคม, 1(4), 42-58.

พระครูวิโรจน์กาญจนเขต (นัทกฤต ปทุมมารัชเชปัณณ์). (2567). การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมภาวะผู้นำของนักการเมืองท้องถิ่นในจังหวัดนนทบุรี (ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูศรีธรรมวิเทศ (ประเสริฐ ปญฺโญภาโส). (2566). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมจริยธรรมทางการเมืองในระบอบประชาธิปไตยของนักการเมืองท้องถิ่นใน จังหวัดชุมพร (ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระปลัดเอกชัย จนฺทโชโต (คงชีวะ). (2566). พุทธบูรณาการเพื่อส่งเสริมภาวะผู้นำของนักการเมืองท้องถิ่นในจังหวัดสระบุรี (ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระไพศาล วิสาโล. (2546). พระพุทธศาสนาไทยในอนาคต แนวโน้มและทางออกจากวิกฤติ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสดศรี-สฤษดิ์วงศ์.

เพ็ญภัค รัตนคำฟู. (2567). พุทธบูรณาการเพื่อส่งเสริมภาวะผู้นำทางการเมืองของนักการเมืองท้องถิ่นในการสร้างความเข้มแข็งให้แก่ภาคประชาสังคมในจังหวัดลำปาง (ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สาคร สุขศรีวงศ์. (2555). การจัดการ : จากมุมมองของนักบริหาร (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: บริษัท จี.พี.ไซเบอร์พรินท์.

สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งจังหวัดสุรินทร์. (2567). ประกาศบัญชีรายชื่อผู้มีสิทธิเลือกระดับจังหวัด (สว.จ.8). สืบค้นเมื่อ 4 กุมภาพันธ์ 2568 จาก https://shorturl.asia/VJsQw.

อภิชัย พิทยานุรักษกุล. (2566). การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมความไว้วางใจของประชาชนที่มีต่อการลงคะแนนเลือกนายกเทศมนตรี ในจังหวัดชลบุรี (ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชารัฐศาสตร์). พระนครศรีอยุธยา: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

Likert, R. (1967). The Method of Constructing an Attitude Scale. In M. Fishbein (Ed.), Readings in Attitude Theory and Measurement. (pp. 90-95). New York: Wiley & Son.

Yamane, T. (1973). Statistics: An Introductory Analysis (3rd ed.). New York: Harper and Row.