นวัตกรรมการบริหารงานวิชาการเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา

Main Article Content

วรารัตน์ นาพิรุณ
นวลใย นิลบรรพ์
พิภพ วชังเงิน

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอนวัตกรรมเชิงแนวคิดด้านการบริหารงานวิชาการที่มุ่งเน้นการส่งเสริมความเสมอภาคทางการศึกษา พัฒนาขึ้นจากการสังเคราะห์เอกสารทางวิชาการและแนวคิดด้านความเสมอภาคทางการศึกษา ซึ่งนำไปสู่การออกแบบกระบวนการบริหารงานวิชาการด้วย PISEA Model ที่ประกอบด้วย 5 ขั้นตอนหลัก ได้แก่ 1) Participation การมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้องในการวางแผนการดำเนินงาน 2) Implementation การดำเนินงานที่มุ่งผลลัพธ์ตามเป้าหมาย 3) Supervising การกำกับติดตามและนิเทศเพื่อการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง 4) Evaluation การประเมินผลเพื่อสะท้อนปัญหาและความก้าวหน้า และ 5) Adjustment การปรับปรุงพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
ซึ่งกระบวนการทั้งห้าขั้นตอนนี้ทำงานร่วมกันในลักษณะวงจรที่มีความสอดคล้องและเชื่อมโยงกันอย่างเป็นระบบ มุ่งเน้นการขับเคลื่อนการจัดการศึกษาให้เกิดความเท่าเทียม ลดความเหลื่อมล้ำ และขยายโอกาสการเรียนรู้อย่างทั่วถึงโดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
นาพิรุณ ว., นิลบรรพ์ น., & วชังเงิน พ. (2025). นวัตกรรมการบริหารงานวิชาการเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 8(4), 1798–1812. สืบค้น จาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jmhs1_s/article/view/278682
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กรกมล ศรีวัฒน์. (22 พฤศจิกายน 2564). เปิดบทเรียนการส่งเสริมความเสมอภาคทางการศึกษาในภูมิภาคอาเซียน. สืบค้นเมื่อ 5 มีนาคม 2568, จาก https://www.eef.or.th/educational-equality-in-asian/

กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (5 กุมภาพันธ์ 2568). รายงานฉบับพิเศษ สถานการณ์ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ปีการศึกษา 2567 และทิศทางสำคัญในปี 2568 ประเทศไทยกับการปัญหาเชิงระบบเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. สืบค้นเมื่อ 10 มีนาคม 2568, จาก https://www.eef.or.th/wp-content/uploads/2025/02/Inequality-situation-report.pdf

กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (7 มกราคม 2568). Thailand Zero Dropout พาเด็กเข้าระบบการศึกษาได้แล้ว 3 แสนคน ปี 68 ลุยดึงเด็กนอกระบบ 9 แสนคน กลับสู่การเรียนรู้ที่ทุกคนเลือกเอง. สืบค้นเมื่อ 21 เมษายน 2568, จาก https://www.eef.or.th/news-070125/

จรุณี เก้าเอี้ยน. (2557). เทคนิคการบริหารงานวิชาการในสถานศึกษา กลยุทธ์และแนวทางการปฏิบัติสำหรับผู้บริหารมืออาชีพ. (พิมพ์ครั้งที่ 2). ยะลา: มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา.

จิติมา วรรณศรี. (2566). การบริหารจัดการสู่คุณภาพผู้เรียนและสถานศึกษา. พิษณุโลก: รัตนสุวรรณการพิมพ์.

จินต์จุฑา พันธุ์ทองคำ. (13 กันยายน 2566). ‘การศึกษา’ ที่ทิ้งผู้แพ้ไว้ข้างหลัง: ตีโจทย์อย่างไรให้เด็กไทยเรียนได้เรียนดี ไม่มีข้อจำกัด. สืบค้นเมื่อ 8 เมษายน 2568, จาก https://www.the101.world/education-for-all-public-forum/

ชลิกา หูทิพย์, พิภพ วชังเงิน และ ทนง ทองภูเบศร์. (2566). นวัตกรรมการบริหารงานวิชาการในโรงเรียนมัธยมศึกษา. วารสารนวัตกรรมการบริหารและการจัดการ, 11(1), 86-93. สืบค้นจาก https://so02.tci-thaijo.org/index.php/RCIM/article/view/256827

ชุมศักดิ์ อินทร์รักษ์. (2560). การบริหารงานวิชาการและการนิเทศภายในสถานศึกษา. (พิมพ์ครั้งที่ 2). นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

เดลินิวส์. (24 ธันวาคม 2565). “เกศทิพย์” มอบนโยบายผู้บริหารสถานศึกษาสังกัดสศศ.สพฐ.เน้นย้ำนโยบายไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง สร้างโอกาสนักเรียนทุกคนจับมือ สศศ. ดูแลนักเรียนพิเศษเต็มกำลัง 180 สถานศึกษาทั่วประเทศ. สืบค้นเมื่อ 21 เมษายน 2568. จาก https://www.dailynews.co.th/news/1823250/

บัลลังก์ โรหิตเสถียร. (6 ธันวาคม 2566). ประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง นโยบายการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567-2568. สืบค้นเมื่อ 21 เมษายน 2568, จาก https://moe360.blog/2023/12/06/p55122/

ปนัดดา รักษาแก้ว. (2564). การสร้างความเสมอภาคในสังคม: แนวคิด หลักการ บนฐานคิดธรรมาภิบาล. วารสาร มจร สังคมศาสตร์ปริทรรศน์, 10(1), 333-342. สืบค้นจาก https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jssr/article/view/244049

พงศ์จักร ยามสุข, สุเทพ เมยไธสง และ จิราภรณ์ ผันสว่าง. (2567). การพัฒนากลยุทธ์การบริหารสถานศึกษาตามแนวคิดไม่ทิ้งเด็กคนใดไว้ข้างหลังของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาบุรีรัมย์. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(1), 243-256. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/JSC/article/view/270386

เมธี อนันต์. (2566). คุณภาพห้องเรียนชายขอบ : โอกาสและความเสมอภาคทางการศึกษา. วารสารนิสิตวัง, 25(1), 120-128. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jonw/article/view/263286

รัชวดี แสงมหะหมัด. (2560). ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา: คุณภาพสังคมที่คนไทยมองเห็น. วารสารรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์, 8(1), 33-66. สืบค้น จาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/polscicmujournal/article/view/91310

ราชกิจจานุเบกษา. (2550). กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการกระจายอำนาจ การบริหารและการจัดการศึกษา พ.ศ. 2550. เล่ม 124 ตอนที่ 24 ก หน้า 29-34 (16 พฤษภาคม 2550).

ราชกิจจานุเบกษา. (2560). รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย. เล่ม 134 ตอนที่ 40 ก หน้า 17 (6 เมษายน 2560).

ศูนย์บริการข้อมูลภาครัฐเพื่อประชาชน. (10 มกราคม 2568). มาตรการขับเคลื่อนประเทศไทยเพื่อแก้ปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาให้กลายเป็นศูนย์ (Thailand Zero Dropout). สืบค้นเมื่อ 21 เมษายน 2568. จาก https://www.gcc.go.th/2025/01/10/thailandzerodropout/

สถิรพร เชาวน์ชัย. (2567). การบริหารงานวิชาการในสถานศึกษาเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียน. (พิมพ์ครั้งที่ 2). พิษณุโลก: การพิมพ์ดอทคอม.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). ความทั่วถึงและเท่าเทียมของการจัดการศึกษาในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพฯ: 21 เซ็นจูรี่.

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560 – 2579. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.

สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่สิบสาม พ.ศ. 2566-2570. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.

สุกัญญา แช่มช้อย. (2566). การบริหารงานวิชาการที่ตอบสนองการเปลี่ยนแปลงของโลกยุคพลิกผัน. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สุวิชา เป้าอารีย์. (2559). ความเสมอภาค: แนวคิดและข้อถกเถียงเบื้องต้น. วารสารพัฒนาสังคมและยุทธศาสตร์การบริหาร, 18(1), 1-17. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/jsd/article/view/6225

อักษรวดี มณีพรหม, สถาพร สังข์ขาวสุทธิรักษ์ และ มัทนียา พงศ์สุวรรณ. (2567). การพัฒนากระบวนการบริหารงานวิชาการของโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดเล็กในจังหวัดพังงา. วารสารเทคโนโลยีภาคใต้, 17(1), 59-77. สืบค้นจาก https://so04.tci-thaijo.org/index.php/journal_sct/article/view/262742

Linn, M. (24 August 2023). What is educational equity? And how can schools achieve it. Retrieved April 18, 2025, from https://www.icasassessments.com/blog/what-is-educational-equity-and-how-can-schools-achieve-it/

Ellis, P. (28 March 2019). Changing the world through education – how Nelson Mandela created the conditions for success. Retrieved April 19, 2025, from https://blog.cambridgeinternational.org/nelson-mandela/

United Nations Sustainable Development Group. (2025). Leave no one behind. Retrieved April 3, 2025, from https://unsdg.un.org/2030-agenda/universal-values/leave-no-one-behind

United Way of the National Capital Area. (1 March 2024). How Access Supports Education Equality & Equity. Retrieved April 18, 2025, from https://unitedwaynca.org/blog/education-equality-equity/