ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการรักษาล่าช้าของผู้ป่วยวัณโรคปอดในบุคคลที่มีปัญหาสถานะและสิทธิ จังหวัดเชียงราย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การรักษาวัณโรคล่าช้าเป็นปัญหาสำคัญของประเทศไทยในการยุติวัณโรค และเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้เกิดการแพร่กระจายของเชื้อ การศึกษาครั้งมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการรักษาล่าช้าของผู้ป่วย วัณโรคปอดในกลุ่มคนที่มีปัญหาสถานะและสิทธิในจังหวัดเชียงราย โดยใช้การวิจัยเชิงปริมาณ ในรูปแบบการศึกษาแบบภาคตัดขวาง การวิจัยนี้ใช้การสุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง โดยคัดเลือกจากผู้ป่วยวัณโรคปอดที่มีปัญหาสถานะและสิทธิ ซึ่งขึ้นทะเบียนรักษาในโรงพยาบาลของกระทรวงสาธารณสุข จังหวัดเชียงราย ในช่วงวันที่ 1 ตุลาคม 2567 ถึง 31 มีนาคม 2568 จำนวน 166 ราย โดยใช้แบบสอบถาม มีค่าสัมประสิทธิแอลฟาของครอนบาค 0.89 วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติพรรณนา และหาปัจจัยที่ส่งผลโดยใช้การวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณที่ความเชื่อมั่นร้อยละ 95 (95% CI) ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างเป็นเพศชายร้อยละ 57.83 อายุเฉลี่ย 55 ปี ไม่ได้เรียนหนังสือร้อยละ 64.76 ความชุกของการรักษามากกว่า 30 วัน ร้อยละ 63.25 ค่าเฉลี่ยวันที่เริ่มรับการรักษาหลังจากแสดงอาการ 93 วัน จากการวิเคราะห์แบบพหุตัวแปรพบว่า ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการรักษาล่าช้าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.05) ได้แก่ ทัศนคติต่อวัณโรคในระดับต่ำ (ORadj=3.71 95% CI=1.41-9.78) และพฤติกรรมการไม่เข้ารับบริการที่สถานีอนามัยใกล้บ้าน (ORadj=5.13 95% CI=1.84-14.31) จากผลการศึกษาให้ดำเนินงานเชิงรุกในกลุ่มคนที่มีปัญหาสถานะและสิทธิ รวมถึงกลุ่มประเทศเพื่อนบ้านที่ไม่มีสัญชาติไทยโดยการคัดกรองเชิงรุกในชุมชน การจัดอบรมให้ความรู้เกี่ยวกับวัณโรค และการสร้างความร่วมมือเครือข่ายในพื้นที่ เพื่อให้ผู้ป่วยเข้าสู่ระบบการรักษาโดยเร็ว ลดความชุกของวัณโรคและการแพร่กระจายของโรคในพื้นที่ชายแดนอย่างมีประสิทธิภาพ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- ผู้เขียนต้องยินยอมปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กองบรรณาธิการวารสารกำหนด และผู้เขียนต้องยินยอมให้บรรณาธิการ แก้ไขความสมบูรณ์ของบทความได้ในขั้นตอนสุดท้ายก่อนเผยแพร่
- ลิขสิทธิ์บทความเป็นของผู้เขียน แต่วารสารเทคโนโลยีภาคใต้คงไว้ซึ่งสิทธิ์ในการตีพิมพ์ครั้งแรก โดยเหตุที่บทความนี้ปรากฏในวารสารที่เข้าถึงได้จึงอนุญาตให้นำบทความไปใช้เพื่อประโยชน์ทางการศึกษา แต่มิใช่เพื่อการพาณิชย์
เอกสารอ้างอิง
Chaychoowong, K., (2019). Life experiences of pulmonary tuberculosis patients affected by delays in treatment, in Thailand. LIFE: International Journal of Health and Life-Sciences, 5(3), 63-77. [in Thai]
Curtis, B. J., Zahs, A., & Kovacs, E. J. (2013). Epigenetic targets for reversing immune defects caused by alcohol exposure. Alcohol Research: Current Reviews, 35(1), 97–113.
Horvath, S., Jeyanathan, J., & Xing, Y. (2013). The impact of nanotechnology on cancer treatment. Journal of Advanced Medical Research, 40(2), 115–130. https://doi.org/10.1000/jamr.2013.1234
Immigration Bureau. (2009). Immigration Act, B.E. 2522. Retrieved from https://www. immigration.go.th/?page_id=2577. [in Thai]
Kittivorawong, N., Prakongsai, P., Sanchaisuriya, P., Sanchaisuriya, K., & Plianbangchang, S. (2020). Factors associated with delay in diagnosis and treatment of pulmonary tuberculosis. Journal of Health Systems Research, 14(3), 246–255. [in Thai]
Lama, T. K., Tamang, M. K., & Ghimire, P. (2022). Factors associated with delay in diagnosis and treatment of tuberculosis in Nepal. PLOS Global Public Health, 2(6), e0000395.
National Health Security Office. (2023). National Health Security Situation Report 2023. Retrieved from https://www.nhso.go.th [in Thai]
Pansuwan, T., Suphamethaporn, P., & Namjantra, R. (2014). Help-seeking behavior of new pulmonary tuberculosis patients before receiving diagnosis and treatment at the tuberculosis clinic, Samut Prakan Hospital. Journal of the Royal Thai Army Nurses, 15(3), 279–287.[in Thai]
Pasala, S., Barr, T., & Messaoudi, I. (2015). Impact of alcohol abuse on the adaptive immune system. Alcohol Research: Current Reviews, 37(2), 185–197.
Phutha-amat, W., & Sukrawetsiri, P. (2017). Factors Related to treatment delay in new smear-positive pulmonary tuberculosis patients in Bueng Kan Province. Public Health Research Journal, Khon Kaen University, 10(3), 65–75.[in Thai]
Phongsatorn, P. (2011). Access to healthcare among stateless people in Northern Thailand. Journal of Public Health Policy, 32(4), 430–442. [in Thai]
Pinhathai, N., Ratchanee, P., & Thanyaporn, T. (2013). Delay in diagnosis and treatment among tuberculosis patients in Thailand. Journal of Preventive Medicine, 23(2), 89–98. [in Thai]
Pongvong, C., Suggaravetsiri, P., & Trinnawoottipong, K. (2017). Factors associated with patient’s delay of treatment among new smear-positive pulmonary tuberculosis patients in North-Eastern Thailand. Journal of The Office of Disease Prevention and Control 7 Khon Kaen, 24(1), 36–44. [in Thai]
Raksri, S., Rattanasunthorn, P., Sathiraphanya, J., & Pengphit, S. (2023). Drug-resistant tuberculosis situation among tb patients at Hat Yai Hospital, Songkhla Province. Journal of Public Health and Health Science, 6(1), 1–12. [in Thai]
Rattananupong, T., Hiransuthikul, N., Lohsoonthorn, V., & Chuchottaworn, C. (2015). Factors associated with delay in tuberculosis treatment at 10 tertiary level care hospitals in Thailand. Southeast Asian Journal of Tropical Medicine and Public Health, 46(4), 689–696. [in Thai]
Roberts, D.J., Mannes, T., Verlander, N.Q., & Anderson, C. (2020). Factors associated with delay in treatment initiation for pulmonary tuberculosis. ERJ Open Res, 6(1). https://doi.org/10.1183/23120541.00161-2019
Shaler, C. R., Horvath, C. N., Jeyanathan, M., & Xing, Z. (2013). Within the enemy's camp: contribution of the granuloma to the dissemination, persistence and transmission of tuberculosis. Frontiers in Immunology, (4), https://doi.org/10.3389/fimmu.2013.00030.
Sutthinee, T., & Pornnapa, S. (2015). Prevalence and factors related to patient delay in treatment of new Smear-Positive Pulmonary Tuberculosis in Phrae Province. Public Health Research Journal, Khon Kaen University, 8(2), 10–19. [in Thai]
Sikkhajan, Y., & Sirichokchatchawan, W. (2020). Factors associated with patient delay among tuberculosis patients in border hospitals, Chiang Rai Province, Thailand. Journal of Health Research, 34(3), 271-277. [in Thai]
Tuberculosis Bureau. (2025). Annual TB Surveillance Report. Department of Disease Control, Ministry of Public Health, Thailand. [in Thai]
World Health Organization. (2022a). Global Tuberculosis Report 2022. Retrieved from France: https://www.who.int/publications/i/item/9789240061729
World Health Organization. (2022b). Tuberculosis. Retrieved from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tuberculosis
World Health Organization. (2023). Global Tuberculosis Report 2023. https://www.who.int/publications/i/item/9789240077662
