การพัฒนาสถานะบุคคลตามกฎหมายของนิสิตไร้สัญชาติในมหาวิทยาลัยพะเยา

บทคัดย่อ

การเข้าถึงสิทธิในการมีสัญชาติเป็นสิ่งสำคัญของบุคคล เพราะจะทำให้บุคคลนั้นได้รับการรับรองและเข้าถึงสิทธิตามกฎหมายของรัฐในฐานะที่เป็นคนชาติ หากนิสิตที่กำลังศึกษาในมหาวิทยาลัยมีข้อจำกัดในเรื่องสถานะบุคคล พวกเขาจะขาดโอกาสในการพัฒนาชีวิตดี งานวิจัยนี้ มุ่งศึกษาถึงสภาพปัญหาและแนวทางในการพัฒนาสถานะบุคคลตามกฎหมายของนิสิตที่กำลังศึกษาอยู่ในมหาวิทยาลัยพะเยา พบว่าในปี พ.ศ 2566 มหาวิทยาลัยพะเยามีนิสิตไร้สัญชาติที่กำลังศึกษาอยู่จำนวน 36 คน ซึ่งสามารถจำแนกตามกลุ่มได้ดังนี้ กลุ่มที่ได้สัญชาติไทยแล้ว กลุ่มที่รอการอนุมัติให้ลงรายการสัญชาติไทย กลุ่มที่ยื่นคำร้องและได้รับการปฏิเสธเนื่องจากไม่ได้เกิดในประเทศไทย และกลุ่มที่กำลังดำเนินการยื่นคำร้องขอเพื่อลงรายการสัญชาติไทย นิสิตที่เป็นบุคคลไร้สัญชาติที่เกิดในประเทศไทยจะสามารถยื่นคำร้องขอสิทธิในสัญชาติไทยได้เมื่อสำเร็จการศึกษาระดับชั้นปริญญาตรีจากมหาวิทยาลัยพะเยา ในขณะที่นิสิตไร้สัญชาติที่ไม่ได้เกิดในประเทศไทย จะต้องยื่นคำร้องขอมีถิ่นที่อยู่ในประเทศไทยก่อนเพื่อที่จะสามารถพัฒนาสถานะบุคคลในขั้นตอนต่อไป ปัญหาสำคัญในการพัฒนาสถานะบุคคลตามกฎหมาย คือการขาดพยานหลักฐานยืนยันแหล่งที่เกิดของนิสิตว่าเกิดในประเทศไทยจริง ซึ่งเป็นพยานหลักฐานสำคัญที่ใช้ในพิจารณาสิทธิการมีสัญชาติไทย มหาวิทยาลัยควรสนับสนุนทั้งในด้านการสร้างองค์ความรู้ทางกฎหมาย และความเข้าใจในเรื่องสิทธิมนุษยชนในสังกัดมหาวิทยาลัย อีกทั้งมีกระบวนการติดตามประสานงานหน่วยงานภาครัฐ ทั้งในขณะที่นิสิตกำลังศึกษาและภายหลังสำเร็จการศึกษาแล้ว