อิทธิพลของวรรณกรรมของเทียนวรรณ ต่อการพัฒนากฎหมายมหาชนของไทย

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ของการวิจัยเพื่อศึกษาถึงพัฒนาการของแนวความคิดทางด้านกฎหมายมหาชนสมัยใหม่ ที่มีอิทธิพลต่อการปกครองของไทยตั้งแต่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งทำให้เกิดระบอบการปกครองแบบสมบูรณาญาสิทธิราชย์อย่างเบ็ดเสร็จเด็ดขาด(Absolute Monarchy) และมีลักษณะความเป็นรัฐสมัยใหม่ (Modern State)

ผลการวิจัยพบว่า รัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีการแพร่หลายของแนวความคิดทางด้านกฎหมายหมายมหาชนสมัยใหม่ในชนชั้นผู้ปกครอง กลุ่มขุนนางและบุคคลที่ได้รับการศึกษาหรือมีความสนใจเกี่ยวกับลัทธิทางการเมืองของต่างประเทศ กล่าวคือพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงดำเนินการปฏิรูปประเทศในด้านต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านการเมืองการปกครอง ซึ่งทำให้เกิดผลในทางกฎหมายมหาชนหลายประการ กล่าวคือ สามารถลิดรอนอำนาจจากกลุ่มขุนนางในระบอบเก่าและรวมศูนย์อำนาจรัฐเข้าสู่สถาบันพระมหากษัตริย์ได้อย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ดี มีคณะบุคคลกลุ่มหนึ่งพยายามท้าทายอำนาจรัฐสมบูรณาญาสิทธิราชย์ โดยเรียกร้องให้เปลี่ยนแปลงการปกครองโดยจัดให้มีรัฐธรรมนูญเป็นกฎหมายสูงสุดอันมีพระมหากษัตริย์ทรงอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญ

จากหลักการพื้นฐานดังที่ได้กล่าวมาข้างต้น นำมาสู่การศึกษาในวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ เพื่อศึกษากลวิธีการนำเสนอแนวคิดจากวรรณกรรมของเทียนวรรณ ที่ปรากฏในหนังสือตุลวิภาคพจนกิจ ศิริพจนภาค โดยการนำเสนอผลการศึกษาการวิจัยเชิงเอกสาร และการวิจัยเชิงคุณภาพ

ผลการวิจัยพบว่า เทียนวรรณกล่าวถึงคุณสมบัติที่สำคัญของพระมหากษัตริย์คือทศพิธราชธรรมและพระปรีชาสามารถ เนื่องจากพระมหากษัตริย์ทรงมีพระราชกรณียกิจที่สำคัญคือดูแลและคุ้มครองประชาชน ขุนนางมีคุณสมบัติที่สำคัญคือความมีคุณธรรมและความรู้ความสามารถ ส่วนประชาชนก็เป็นส่วนที่สำคัญในการพัฒนาประเทศ ในเรื่องทาส เทียนวรรณ เห็นว่าควรมีการยกเลิกระบบทาส แนวคิดเกี่ยวกับสถานภาพทางเพศ เทียนวรรณให้ความสำคัญกับเพศหญิงเนื่องจากมีบทบาทและหน้าที่สำคัญในการอบรมเลี้ยงดูบุตร แนวคิดเกี่ยวกับกฎหมาย เทียนวรรณเห็นควรให้มีการปรับปรุงกฎหมายและระบบศาลยุติธรรม ควรมีผัวเดียวเมียเดียวและยกเลิกการเล่นการพนัน แนวคิดเกี่ยวกับการเมืองการปกครอง เทียนวรรณเห็นว่าควรปกครองด้วยระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุข