ปัญหาการสอบสวนคดีอาญาที่ไม่มีประจักษ์พยาน

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัญหาการสอบสวนคดีอาญา  ที่ไม่มีประจักษ์พยาน กล่าวคือ เมื่อมีความผิดทางอาญาเกิด พนักงานสอบสวนเป็นบุคคล ในกระบวนการยุติธรรมลำดับแรก ในการแสวงหาข้อเท็จจริงในการกระทำความผิด  โดยหลักพนักงานสอบสวนจะมุ่งเน้นให้ความสำคัญกับประจักษ์พยานหรือพยานบุคคล  ซึ่งเห็นเหตุการณ์โดยตรงมากกว่าพยานแวดล้อมที่สามารถนำมาใช้เพื่อพิสูจน์การกระทำความผิดได้ แต่การจะนำพยานแวดล้อมมาพิสูจน์ความผิดได้นั้น ต้องรวบรวมพยานหลักฐานหลายประเภทให้มีความเชื่อมโยงกัน มีน้ำหนักมากเพียงพอ เพื่อให้ศาลรับฟังพิพากษาลงโทษผู้กระทำความผิด เนื่องจากพยานแวดล้อมเป็นพยานที่ไม่ได้ระบุข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นโดยตรงทำให้พนักงานสอบสวนต้องใช้ความสามารถในการกำหนดแนวทางการสอบสวนเพื่อเชื่อมโยงพยานหลักฐานดังกล่าวให้ได้  

ผลการศึกษาพบว่า หากพนักงานสอบสวนขาดความรู้ ความเข้าใจ อาจส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพในการรวบรวมพยานโดยเฉพาะอย่างยิ่งพยานที่ซับซ้อนมีข้อจำกัดของระยะเวลา หรือต้องอาศัยความรู้เป็นการเฉพาะ อันเป็นเหตุให้เกิดข้อบกพร่องในกระบวนการสอบสวน ทำให้ศาลไม่สามารถรับฟังพยานหลักฐานได้อย่างเพียงพอในการพิพากษาลงโทษผู้กระทำความผิด และผู้เสียหายไม่ได้รับการเยียวยาในกระบวนการยุติธรรม

            ผู้เขียนมีข้อเสนอแนะว่า สำนักงานตำรวจแห่งชาติควรต้องมอบหมายให้ กองบังคับการกฎหมายและคดีแต่ละกองบัญชาการ ดำเนินการดังนี้ (1) จัดทำคู่มือ ในการสอบสวนคดีอาญาที่เกิดขึ้นในพื้นที่ของตน (2) จัดทำเอกสารรวบรวมข้อบกพร่อง ในการ ทำสำนวนการสอบสวนเพื่อนำมาเป็นกรณีศึกษาให้กับพนักงานสอบสวน และ (3) จัดให้มีรูปแบบการสอบสวนเป็นคณะกรรมการในคดีที่สำคัญหรืออัตราโทษสูง