กฎหมายและนโยบายทางอาญา : ศึกษากรณีช่องว่างกฎหมาย ในการล่วงละเมิดทางเพศทางเพศออนไลน์
คำสำคัญ:
การล่วงละเมิดทางเพศออนไลน์, กฎหมายอาญา, , นโยบายทางอาญา, การคุ้มครองผู้เสียหาย, สังคมดิจิทัลบทคัดย่อ
บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อวิเคราะห์ช่องว่างทางกฎหมายและนโยบายอาญาของไทยในการจัดการปัญหาการล่วงละเมิดทางเพศออนไลน์ โดยศึกษาปัจจัยเชิงโครงสร้างในระบบกระบวนการยุติธรรมที่ส่งผลต่อการคุ้มครองผู้เสียหาย และเปรียบเทียบกฎหมายและกลไกคุ้มครองจากต่างประเทศ ได้แก่ สหราชอาณาจักร เครือรัฐออสเตรเลีย และสาธารณรัฐสิงคโปร์ เพื่อเสนอแนวทางเชิงนโยบายสำหรับการพัฒนาระบบคุ้มครองผู้เสียหายให้สอดคล้องกับบริบทสังคมดิจิทัลในปัจจุบัน งานวิจัยใช้วิธีการวิเคราะห์เอกสารและการศึกษาเปรียบเทียบเชิงคุณภาพ
ผลการวิจัยพบว่า กฎหมายอาญาไทยยังคงเน้นการกระทำที่เกิดขึ้นในทางกายภาพ ขณะที่การคุ้มครองผู้เสียหายในพื้นที่ดิจิทัลยังขาดบทบัญญัติเฉพาะที่ให้ความสำคัญกับหลักความยินยอม และยังพึ่งพากฎหมายว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ที่มีเป้าหมายด้านความมั่นคงของรัฐมากกว่าการคุ้มครองสิทธิส่วนบุคคล ในเชิงนโยบายยังขาดกลไกในการจัดการกับเนื้อหาที่สร้างความเสียหายอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ขณะที่ประเทศที่ศึกษาเปรียบเทียบได้พัฒนากฎหมายและกลไกที่ให้ความสำคัญกับสิทธิของผู้เสียหาย พร้อมทั้งกำหนดมาตรการตอบสนองที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพต่อความเสียหายบนสื่อดิจิทัล
ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะ ดังนี้ (1) ควรพิจารณาตรากฎหมายเฉพาะว่าด้วยความผิดทางเพศในโลกออนไลน์ (2) ควรจัดตั้งหน่วยงานเฉพาะที่มีอำนาจในการสั่งระงับหรือลบเนื้อหาที่สร้างความเสียหาย (3) ควรจัดตั้งศูนย์บริการแบบเบ็ดเสร็จเพื่อช่วยเหลือผู้เสียหาย และ (4) ควรเสริมสร้างความรู้ด้านเทคโนโลยีเกี่ยวกับพยานหลักฐานดิจิทัลสำหรับพนักงานสอบสวน
เอกสารอ้างอิง
จอมพล พิทักษ์สันตโยธิน. (2563). การคุกคามทางเพศบนอินเทอร์เน็ต: ศึกษาเปรียบเทียบมาตรการทางกฎหมายในประเทศไทย อังกฤษ และสาธารณรัฐเกาหลี.
วารสารกฎหมายและนโยบายสาธารณสุข, 6(2), 364-381. https://so05.tcithaijo.org/index.php/journal_law/article/view/240093/164752
ฉัตรวรุณ นาควิเชตร์. (2566). ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับความรับผิดทางอาญาต่อการคุกคามทางเพศผ่านคอมพิวเตอร์ [วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์]. ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย.
กรมกิจการเด็กและเยาวชน. (2567). รายงานสถานการณ์ด้านเด็กและเยาวชน ประจำปีงบประมาณ 2567 ไตรมาสที่ 4 (เดือนกรกฎาคม-กันยายน 2567). กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. https://www.dcy.go.th/ public/mainWeb/file_download/1730175655930-676672237.pdf
พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 และที่แก้ไขเพิ่มเติม. (2550). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 124 ตอนที่ 27 ก, หน้า 4.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2567). ภัยร้ายในโลกเสมือน: การคุกคามทางเพศต่อเด็กและเยาวชนในโลกไซเบอร์. https://www.nesdc.go.th
Council of Europe. (2023). Human rights by design: Future-proofing human rights protection in the era of AI. https://rm.coe.int/follow-up-recommendation-on-the-2019-report-human-rights-by-design-fut/1680ab2279
Henry, N., & Powell, A. (2018). Technology-facilitated sexual violence: A literature review of empirical research. Trauma, Violence, & Abuse, 19(2), 195-208. https://doi.org/10.1177/1524838016650189
Horder, J. (2019). Ashworth’s principles of criminal law (9th ed.). Oxford University Press.
McGarry, R., & Walklate, S. (2015). Victims: Trauma, testimony and justice. Routledge.
Online Safety Act 2023. (2023). GOV.UK. https://www.gov.uk/government/ collections/online-safety-act
Online Safety Act 2021 (Cth). (2021). https://classic.austlii.edu.au/au/legis/cth/ consol_act/osa2021154/index.html
Online Safety (Relief and Accountability) Act 2025. (2025). Singapore Statutes online. https://sso.agc.gov.sg/Act/OSRAA2025/ Uncommenced/20251209131813?DocDate=20251208
Sexual Offences Act 2003, c. 42 (UK). (2003). https://www.legislation.gov.uk/ ukpga/2003/42?view=plain
Shah, R. (2021). Editor’s introduction to the special issue, centering the margins: Addressing the implementation gap of critical criminology. Critical Criminology, 29(1), 3-9. https://doi.org/10.1007/s10612-021-09560-6
Suzor, N., Dragiewicz, M., Harris, B., Gillett, R., Burgess, J., & Van Geelen, T. (2019). Human rights by design: The responsibilities of social media platforms to address gender-based violence online. Policy & Internet, 11(1), 84-103. https://doi.org/10.1002/poi3.185
United Nations Office on Drugs and Crime. (2024). Transnational organized crime and the convergence of cyber-enabled fraud, underground banking and technological innovation in Southeast Asia: A shifting threat landscape (Technical policy brief). United Nations Office on Drugs and Crime, Southeast Asia and the Pacific.
World Economic Forum. (2023). The global risks report 2023 (18th ed.). https://www.weforum.org/reports/global-risks-report-2023/
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารนิติศาสตร์และสังคมท้องถิ่น
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารนิติศาสตร์และสังคมท้องถิ่น คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร ทั้งนี้ ข้อมูล เนื้อหา และข้อคิดเห็นที่ปรากฏในบทความเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนแต่เพียงผู้เดียว กองบรรณาธิการไม่มีความจำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
เนื้อหา ข้อมูล รูปภาพ และองค์ประกอบอื่น ๆ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารฯ อยู่ภายใต้ลิขสิทธิ์ของวารสารนิติศาสตร์และสังคมท้องถิ่น การนำไปเผยแพร่ ดัดแปลง หรือใช้ประโยชน์ในลักษณะใด ๆ ไม่ว่าเป็นบางส่วนหรือทั้งหมด ต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารก่อน
