ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรมสำหรับพระภิกษุที่ถูกกล่าวหาว่าล่วงละเมิดพระธรรมวินัย
คำสำคัญ:
กระบวนการยุติธรรมสำหรับพระภิกษุ, พระธรรมวินัย, นิคหกรรมบทคัดย่อ
บทความวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิด วิวัฒนาการ และหลักการที่สำคัญเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรมสำหรับพระภิกษุที่ถูกกล่าวหาว่าล่วงละเมิด พระธรรมวินัย ศึกษากระบวนการยุติธรรมของคณะสงฆ์ไทยและองค์กรศาสนาในต่างประเทศ วิเคราะห์ปัญหาทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และเสนอแนวทางปรับปรุงกฎหมายให้เหมาะสมกับบริบทสังคมไทย โดยใช้วิธีวิจัยเอกสาร (Documentary Research)
ผลการศึกษาพบว่า กระบวนการยุติธรรมสำหรับพระภิกษุที่ถูกกล่าวหาว่าล่วงละเมิดพระธรรมวินัยยังมีปัญหาหลายประการ กล่าวคือ ด้านการจัดระเบียบองค์คณะ ที่ยังขาดเกณฑ์คัดเลือกตามความรู้ความสามารถ ใช้องค์คณะเดิมซ้ำทุกคดี ด้านการควบคุมกระบวนพิจารณาคดีที่ยังขาดมาตรการคัดค้านหรือป้องกันอคติ ด้านการตรวจสอบการใช้อำนาจที่ยังไม่มีช่องทางเสนอให้ตีความปัญหาข้อพระวินัยที่สำคัญ ขาดระบบเผยแพร่คำวินิจฉัย ขาดบทบัญญัติรองรับสิทธิการร้องขอให้พิจารณาคดีใหม่แม้จะมีข้อผิดพลาดร้ายแรง และด้านการบังคับโทษที่ยังไม่มีความชัดเจนในนิคหกรรม มาตรการทางอาญาก็ยังไม่ครอบคลุมถึงกรณีเสพเมถุน
ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะว่า ควรแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 และกฎหมายลำดับรองที่เกี่ยวข้อง โดยกำหนดหลักเกณฑ์คัดเลือกองค์คณะอย่างเหมาะสม ให้ความสำคัญกับสิทธิของพระภิกษุผู้ถูกกล่าวหา เพิ่มประสิทธิภาพใน การควบคุม คุ้มครอง ส่งเสริม ตรวจสอบ และการบังคับใช้
เอกสารอ้างอิง
กฎมหาเถรสมาคม ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2521)
กัญญรัตน์ วิภาตะวัต และคณะ. (2559). แนวทางการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมทางอาญา. กรุงเทพมหานคร: บริษัท มาตา การพิมพ์ จำกัด.
พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505. (31 ธันวาคม 2505). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 79 ตอนที่ 115ก หน้า 29.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539ก). พระไตรปิฎก เล่มที่ 5 พระวินัยปิฎก เล่มที่ 5 มหาวรรค ภาค 2. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539ข). พระไตรปิฎก เล่มที่ 8 พระวินัยปิฎก เล่มที่ 8 ปริวาร. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539ค). พระไตรปิฎก เล่มที่ 11 พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ 3 ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2562). พระพุทธศาสนาในเอเชีย. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา.
Ashin, J. (2016). The life and posthumous trial of Shin Ukkattha: A pioneering Burmese monk during a tumultuous period in a nation’s history. London: University of London.
Ashin, J., & Crosby, K. (2017). Heresy and monastic malpractice in the Buddhist court cases (Vinicchaya) of modern Burma (Myanmar). Contemporary Buddhism, 18(1), 199–261.
Francis. (2020). Law No. CCCLI on the Judicial System of Vatican City State. Vatican City: Holy See.
Holy See. (1983). Code of Canon Law. Vatican City: Libreria Editrice Vaticana.
Jayewardene, H. A. (1909). The New Law Reports (Vol. 11). Colombo: Department of Government Printing.
Schonthal, B. (2020). Judging in the Buddha’s Court: A Buddhist judicial system in contemporary Asia. Asian Journal of Law and Society, 8(2), 206–225.
The Vinaya Dharmakan Disputes Settlement Law, 1980.
United Nations. (1966). International Covenant on Civil and Political Rights. Retrieved April, 30 2026, from https://www.ohchr.org/sites/default/files/ccpr.pdf
United Nations. (2018). The Bangalore Principles of Judicial Conduct. Vienna: United Nations Office on Drugs and Crime.
Weerasooria, W. (2011). Buddhist Ecclesiastical Law. Nugegoda: Sarasavi Publishers.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารนิติศาสตร์และสังคมท้องถิ่น
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารนิติศาสตร์และสังคมท้องถิ่น คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร ทั้งนี้ ข้อมูล เนื้อหา และข้อคิดเห็นที่ปรากฏในบทความเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนแต่เพียงผู้เดียว กองบรรณาธิการไม่มีความจำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
เนื้อหา ข้อมูล รูปภาพ และองค์ประกอบอื่น ๆ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารฯ อยู่ภายใต้ลิขสิทธิ์ของวารสารนิติศาสตร์และสังคมท้องถิ่น การนำไปเผยแพร่ ดัดแปลง หรือใช้ประโยชน์ในลักษณะใด ๆ ไม่ว่าเป็นบางส่วนหรือทั้งหมด ต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารก่อน
