การสร้างมูลค่าให้กับของเสียที่เกิดจากกระบวนการผลิตของโรงสีข้าว: กรณีศึกษาผู้ประกอบการ ในจังหวัดนครศรีธรรมราช
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประเภทและปริมาณของเสียที่เกิดจากกระบวนการผลิตของโรงสีข้าว และเสนอแนวทางการใช้ประโยชน์จากของเสีย ผู้ให้ข้อมูลหลักเป็นผู้ประกอบการโรงสีข้าวที่เข้าร่วมอบรมกับกรมการค้าภายใน กระทรวงพาณิชย์ภายใต้โครงการภายใต้โครงการที่มุ่งเน้นการเพิ่มขีดความสามารถของโรงสีข้าว โดยผู้เข้าร่วมมีประสบการทำงานอย่างน้อย 10 ปี หรือดำรงตำแหน่งในสมาคมโรงสีข้าว หรือ กลุ่มชาวนาภาคใต้ และมียอดรับซื้อข้าวจากเกษตรกรไม่ต่ำกว่า 3,000 ตันในฤดูกาลที่ผ่านมา โดยการเก็บข้อมูลดำเนินระหว่างวันที่ 1–10 กุมภาพันธ์ 2567 และใช้การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง กลุ่มตัวอย่างถึงจุดอิ่มตัวที่จำนวน 16 ราย การวิเคราะห์ข้อมูลใช้แบบเชิงประเด็นและตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า ผลการวิจัยพบว่า ของเสียจากกระบวนการผลิตของโรงสีข้าวมีหลายประเภท ได้แก่ สิ่งเจือปน (ไม่สามารถระบุปริมาณได้) ข้าวลีบ (ร้อยละ 5–10) ดอกหญ้าและขี้คาย (ร้อยละ 0.5) ข้าวเหลือง (ร้อยละ 2) ข้าวดีด (ร้อยละ 0.05–0.10) และข้าวท้องไข่ (ร้อยละ1) แนวทางการใช้ประโยชน์จากของเสีย ได้แก่ การนำวัชพืชไปทำปุ๋ย การบดข้าวคุณภาพต่ำเป็นแป้งสำหรับขนมจีน และการนำข้าวดีดกลับเข้าสู่กระบวนการสีซ้ำ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- บทความหรือข้อคิดเห็นใดใดที่ปรากฏในวารสารวิทยาลัยบัณิตศึกษาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นวรรณกรรมของผู้เขียน ซึ่งบรรณาธิการไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย
- บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิทยาลัยบัณฑิตศึกษาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ. (2565). การส่งออกข้าว. ค้นเมื่อ 24 มกราคม 2567, จาก https://www.ditp.go.th
กระทรวงแรงงาน. (2565). อัตราการจ้างงาน. ค้นเมื่อ 22 มกราคม 2567, จาก https://www.mol.go.th
กระทรวงอุตสาหกรรม. (2563). เศรษฐกิจหมุนเวียน. ค้นเมื่อ 19 มกราคม 2567, จาก https://www.industry.go.th/en/home
การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย. (2566). เศรษฐกิจหมุนเวียน. ค้นเมื่อ 25 มกราคม 2567, จาก https://www.egat.co.th/home/circular-economy/
กิตติพงษ์ พิพิธกุล. (2563). เกษตรอินทรีย์วิถีสู่สังคมเกษตรยั่งยืน: ยุทธศาสตร์พัฒนาข้าวอินทรีย์. วารสารวิชาการและวิจัย มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ, 10(1), 116-130.
กุลธิดา ธรรมรัตน์. (2563). การผลิตปุ๋ยมูลไส้เดือนจากผักตบชวาและเศษผัก. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, 4(1), 73-85.
ชัยวัฒน์ ใบไม้ และศิริรัตน์ ตรงวัฒนาวุฒิ. (2561). การปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตของโรงสีข้าวอินทรีย์ขนาดเล็กในจังหวัดเชียงใหม่จากการวิเคราะห์ด้วยตัวแบบ SCOR. RMUTT Global Business and Economics Review, 13(1), 123-138.
ณัฐพนธ์ ศิริสวัสดิ์. (2566). ปัจจัยด้านการเงินและนวัตกรรมที่ส่งผลต่อความสามารถในการแข่งขัน กรณีศึกษาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในประเทศไทย. วารสารวิทยาลัยบัณฑิตศึกษาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 16(1), 75-98.
ดลพร เชื่อมกลาง และปณัทพร เรืองเชิงชุม. (2560). แนวทางการเสริมสร้างศักยภาพทางการแข่งขันด้านผลิตภาพของผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมในอุตสาหกรรมอาหารแปรรูปจากข้าวในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ:กรณีศึกษากลุ่มจังหวัดร้อยแก่นสารสินธุ์. วารสารเกษตรศาสตร์ธุรกิจประยุกต์, 11(14), 19-37.
ธนรัตน์ อิ่มวิมล. (2566). ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อต้นทุนการสูญเสียชิ้นส่วนสุกรในโซ่อุปทานของธุรกิจผู้ค้าชิ้นส่วนสุกร จังหวัดชัยภูมิ. วารสารวิทยาลัยบัณฑิตศึกษาการจัดการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 16(2), 98-117.
ธรรศ วัฒนวงศ์วิสุทธิ์. (2564). การลดการสูญเสียในกระบวนการผลิตข้าวสารของโรงสีชุมชน. วิทยานิพนธ์วิศวกรรมศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิศวกรรมอุตสาหการ สำนักวิชาวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี.
เบญจมาศ สุคันโท และทัศน์พงษ์ ตันติปัญจพร. (2560). การสัมผัสฝุ่นและสมรรถภาพปอดของพนักงานในโรงสีข้าวแห่งหนึ่งของจังหวัดกำแพงเพชร. วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ, 2(2), 58-65.
ปิยนันท์ สวัสดิ์ศฤงฆาร. (2566). ประเภทและข้อดีข้อเสียของการสัมภาษณ์. ค้นเมื่อ 15 มีนาคม 2567, จาก https://www.oknation.net/post/detail/634e796a5abb6995a464a26c
มลฤดี จันทรัตน์ และวิวัฒน์ ไม้แก่นสาร. (2559). การดำเนินงานและปัญหาของโรงสีข้าวชุมชนในภาคกลาง. วารสารปัญญาภิวัฒน์, 8(3), 242-253.
ฤทธิรงค์ ช่วยป้อง, อรุณลักษณ์ อรชร และเจษฎา นกน้อย. (2566). วิกฤตโรงสีกับนาข้าวที่หายไป. ใน การประชุมวิชาการ ระดับชาติและนานาชาติด้านวิทยาการจัดการ ครั้งที่ 7 ประจำปี 2566 (The 7th IMMS 2023). คณะวิทยาการจัดการ. มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา.
วิโรจน์ เจษฎาลักษณ์ และวิลาวัลย์ สากลาง. (2560). การจัดการโลจิสติกส์ของโรงสีข้าว กรณีศึกษา บริษัท โรงสีรุ่งอนันต์ `จำกัด อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น. วารสารอิเล็กทรอนิกส์ Veridian มหาวิทยาลัยศิลปากร (มนุษยศาสตร์สังคมศาสตร์และศิลปะ), 10(3), 2472-2490.
ศักดิ์ชัย ดรดี, กมลรักษ์ แก้งคำ, สิริพร ขันทองคำ และวรเชษฐ์ แสงสีดำ. (2564). การพัฒนาเทคโนโลยีการแปรรูปข้าวของกลุ่มวิสาหกิจชุมชนโรงสีชุมชนหนองไม้งาม. วารสารวิชาการสมาคมสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย (สสอท.), 10(1), 21-31.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2563). ข้อมูลภาคเกษตรกรรมไทย. ค้นเมื่อ 20 มกราคม 2567, จาก https://www.nso.go.th/nsoweb/index?set_lang=en
องค์การอาหารและการเกษตรแห่งสหประชาชาติ. (2566). ความมั่นคงด้านอาหารโลก. ค้นเมื่อ 30 มกราคม 2567, จาก https://www.fao.org/home/en
Krippendorff, K. (2004). Content Analysis: An Introduction to Its Methodology. Thousand Oaks: Sage Publications, Inc.
Krueger, R. A. (1998). Moderating Focus Groups. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Ritchie, J. & Spencer, L. (2002). Qualitative Data Analysis for Applied Policy Research. U.S.A.: SAGE Publications.
