กระฎุมพี - ผู้ดีใหม่ กับพัฒนาการดนตรีไทยต้นรัตนโกสินทร์

บทคัดย่อ

บทความนี้เสนอเนื้อหาเกี่ยวกับประวัติดนตรีไทยในแง่มุมที่ชี้ให้เห็นแนวคิดของเหตุปัจจัยด้านพัฒนาการดนตรีไทยที่เกิดขึ้นในช่วงต้นรัตนโกสินทร์ ตลอดมาการศึกษาดนตรีในช่วงเวลาดังกล่าวมุ่งเสนอความรู้ด้านเครื่องดนตรี วงดนตรี และบทเพลงที่เกิดขึ้น หากแต่การศึกษาเพิ่มเติมพบว่า พัฒนาการดนตรีไทยช่วงต้นรัตนโกสินทร์มีรูปแบบและความถี่มากกว่าช่วงเวลาก่อนหน้า ทั้งกรุงธนบุรีและกรุงศรีอยุธยา ปัจจัยสำคัญของพัฒนาการเหล่านี้เกิดจากการขยายตัวของสังคมที่ขับเคลื่อนด้วยระบบเศรษฐกิจแบบตลาด ทำให้อำนาจต่อรองของชนชั้นกลางและชาวบ้านมีมากขึ้น นำไปสู่การเกิดขึ้นของชนชั้นกระฎุมพีและผู้ดีใหม่นอกราชสำนัก กลุ่มคนเหล่านี้เป็นตัวกลางระหว่างราชสำนัก ชาวบ้าน และคนนานาชาติ ทำให้แนวคิดการฟังดนตรีขั้นละเอียดขยายตัวอย่างรวดเร็ว ส่งผลต่อแนวคิดการยอมรับปรับใช้วัฒนธรรมที่กว้างไกลขึ้น ซึ่งทั้งหมดนี้เร่งให้ราชสำนักสยามช่วงต้นรัตนโกสินทร์เกิดการพัฒนาแบบแผนดนตรีไทยในที่มีลักษณะเฉพาะขึ้น