ลาวเชิญ “ผี” : ความหมายและบทบาทในฐานะเพลงประกอบการแสดง

บทคัดย่อ

“ลาวเชิญผี” เป็นชื่อเพลงไทยสำเนียงลาวเพลงหนึ่ง อัตราสองชั้น นิยมนำมาใช้บรรจุใน บทขับร้องประกอบการแสดงละครและการแสดงเบ็ดเตล็ดในบทประพันธ์ที่กล่าวถึงการอธิษฐานหรือการขอพรจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ จากการศึกษาพบว่า เพลงลาวเชิญผี เป็นเพลงที่มีความยาว 4 หน้าทับ มีบันไดเสียงของเพลงอยู่ในกลุ่มเสียงทางเพียงออล่าง ไม่มีการเปลี่ยนกลุ่มเสียงในระหว่างทำนอง ปรากฏการดำเนินทำนองแบบบังคับทางและปรากฏหลักฐานในการบันทึกเสียงการบรรเลงและขับร้องเพลงลาวเชิญผี ลงในแผ่นเสียงตราสุนัข หน้าสีเหลือง จากการแสดงละครเรื่องพระลอ ขับร้องโดยหม่อมมาลัย กุญชร ณ อยุธยา และแม่ทรัพย์ นอกจากนี้ยังพบว่าเพลงลาวเชิญผีได้ถูกนำไปใช้บรรจุคำร้องอยู่ในการแสดงละครทั้งหมด 3 เรื่อง ในบทที่ตัวละครต้องอธิษฐานขอพรต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์และการเชิญคนโดยทั่วไป ได้แก่ 1) ละครเรื่องพระลอ พระนิพนธ์ในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ตอนต้น ฉากที่ 1 ปู่เจ้าเข้าวัง 2) ละครร้อง เรื่องสาวเครือฟ้า พระนิพนธ์ในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ชุดที่ 2 วิวาห์ และ 3) การแสดงละครพันทาง เรื่องพญาผานอง กรมศิลปากรสร้างบทใหม่ องก์ 2 ศุภนิมิต ปัจจุบันแม้ว่าการตีความคำว่า “ผี” ในสังคมไทย มีความหมายทั้งในเชิงวิญญาณหรือกลับกลายเป็นสัญลักษณ์ในเชิงไม่เป็นมงคล แต่ในอีกแง่หนึ่งนั้น คำว่า “ผี” ในอดีตกลับให้ความหมายเชิงลึก สะท้อนถึงความเชื่อที่แสดงความหมายของเทพหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในศาสนาโบราณที่มีความสำคัญและมีอิทธิพลต่อวิถีการดำเนินชีวิตของมนุษย์ ด้วยเหตุนี้ความหมายของเพลงลาวเชิญผีในอีกมิติ จึงสามารถแสดงให้เห็นถึงสัญญะของคำว่า “ผี” ในฐานะเทวดาหรือเทพที่แสดงถึงความเป็นมงคลได้ด้วยเช่นกัน