การวิเคราะห์สำนวนทำนองเพลงปี่มังคละจังหวัดอุตรดิตถ์

วราภรณ์ เชิดชู

ผู้แต่ง

วราภรณ์ เชิดชู คณะมนุษยศาสตร์, มหาวิทยาลัยนเรศวร, พิษณุโลก, ไทย

คำสำคัญ:

การวิเคราะห์ดนตรี, ดนตรีมังคละ, ปี่มังคละ, ดนตรีพื้นบ้านอุตรดิตถ์

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอผลการวิเคราะห์สำนวนทำนองปี่มังคละจังหวัดอุตรดิตถ์จากศิลปินผู้เชี่ยวชาญจำนวน 3 สำนวน คือ นายเสมียน เนื้อนุ้ย นายอู๋ ลำไย และนายอุดร บุญเกตุ ซึ่งเป็นการวิเคราะห์แบบเลือกประเด็น (Selective approach) ผลการวิจัยพบว่า ประเด็นการวิเคราะห์ปรากฏสำนวนทำนองจำนวน 8 รูปแบบสำนวน สามารถจำแนกสำนวนทำนองปี่มังคละออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ 1 สำนวนทำนองที่พบในทุกสำนวนทำนองเพลงปี่ จำนวน 5 สำนวน คือ 1) สำนวนการลากเสียง 2) สำนวนลูกตกสำหรับเปลี่ยนเสียงและเปลี่ยนกลุ่มเสียง 3) สำนวนกระตุกเสียง 4) สำนวนสามพยางค์เสียง และ 5) สำนวนกระสวนทำนองจังหวะยกและตกยืนเสียง กลุ่มที่ 2 สำนวนทำนองที่พบเฉพาะสำนวนทำนองเพลงปี่ (ลักษณะเฉพาะบุคคล) จำนวน 3 สำนวน คือ 1) สำนวนลูกตกสำหรับเปลี่ยนชุดทำนองใหม่ 2) สำนวนการใช้กลวิธีกระทบเสียง และ 3) สำนวนกระสวนทำนองจังหวะยก ตลอดจนการปรากฏลักษณะภายในของสำนวนต่าง ๆ จำนวน 19 ลักษณะ โดยสำนวนทำนองปี่มังคละจังหวัดอุตรดิตถ์สามารถสะท้อนลักษณะเฉพาะของปรากฏการณ์ทางดนตรีได้เป็นอย่างดี และมีรูปแบบวิธีการดำเนินสำนวนทำนองที่สัมพันธ์กับแนวคิดหลัก คือ เป็นเครื่องดนตรีสำหรับการบรรเลงประโคมในลักษณะการเฉลิมฉลองเพื่อความบันเทิง

เอกสารอ้างอิง

Bunket, Udon. "Current conditions of a mangkhala ensemble." Interview by Waraporn Cherdchoo. March 26, 2021.

Bunket, Udon. "Playing a pi of mangkhala music." Interview by Waraporn Cherdchoo. March 25, 2021.

Bunket, Udon. "Recording melodies of mangkhala music." Interview by Waraporn Cherdchoo. April 20, 2021.

Lamyai, U. "Current conditions of a mangkhala ensemble." Interview by Waraporn Cherdchoo. March 26, 2021.

Lamyai, U. "Playing a pi of mangkhala music." Interview by Waraporn Cherdchoo. March 24, 2021.

Noithim, Chirawat. "A pi's Idiom of Uttaradit mangkhala music." Interview by Waraporn Cherdchoo. March 26, 2021.

Noithim, Chirawat. "Mangkhala music." Interview by Waraporn Cherdchoo. March 26, 2021.

Nueanui, Samian. "Current conditions of a mangkhala ensemble." Interview by Waraporn Cherdchoo. March 26, 2021.

Nueanui, Samian. "Mangkhala music." Interview by Waraporn Cherdchoo. March 26, 2021.

Nueanui, Samian. "Playing a pi of mangkhala music." Interview by Waraporn Cherdchoo. March 18, 2021.

Nueanui, Samian. "Playing a pi of mangkhala music." Interview by Waraporn Cherdchoo. March 26, 2021.

Saetia, Thossaphol. "Playing a pi of mangkhala music in funeral ceremony." Interview by Waraporn Cherdchoo. April 18, 2021.

Makklay, Tevaprapas. "Approach to harmony promotion through cultural identity mechanism of Mangkla band: A case study of Sukhothai dialect communities in Nan upper watershed, Uttaradit province." Veridian E-Journal in Thai version, in a field of Humanities, Social Sciences, and arts 8, no. 3 (2015): 249-266. (in Thai)